- PwC ve ULI tarafฤฑndan gerรงekleลtirilen โGayrimenkulde Geliลen Trendlerโ araลtฤฑrmasฤฑnฤฑn sonuรงlarฤฑ sektรถrรผn yaลanan belirsizliklere karลฤฑ 2025 yฤฑlฤฑndan ihtiyatlฤฑ olarak umutlu olduฤunu ortaya koyuyor. Jeopolitik riskler ve siyasi belirsizlik kaynaklฤฑ riskler, makro ekonomik ve sektรถrel risklerden fazla kaygฤฑ yaratฤฑyor.
- Sektรถrel risk aรงฤฑsฤฑndan Katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑn รผรงte ikisinden fazlasฤฑnฤฑn รevresel, Sosyal ve Yรถnetiลim uygulamasฤฑnฤฑ yรถnlendiren en bรผyรผk faktรถr olarak iklim riskini gรถrรผyor.
- ฤฐklim deฤiลikliฤi nedeniyle artan sigorta primleri, sigorta ve reasรผrans ลirketlerinin mevcut prim seviyelerinde poliรงe รผretimindeki endiลeleri gayrimenkul sektรถrรผnde giderek daha รถnemli bir kaygฤฑ yaratฤฑyor.
- Avrupa gayrimenkul pazarฤฑnฤฑn lider lokasyonlarฤฑ faiz ortamฤฑnฤฑn รถnceki yฤฑllara kฤฑyasla daha pozitif seyretmesiyle rahatlarken, kฤฑrฤฑlgan ekonomik bรผyรผme ve artan jeopolitik belirsizlikler etkisini sรผrdรผrรผyor.
PwCโnin ULI iล birliฤi ile gerรงekleลtirdiฤi โGayrimenkulde Geliลen Trendlerโ araลtฤฑrmasฤฑnฤฑn sonuรงlarฤฑ aรงฤฑklandฤฑ. Araลtฤฑrma, Avrupa gayrimenkul pazarฤฑnda lider konumda olan lokasyonlarฤฑn faiz oranฤฑ ortamฤฑnฤฑn รถnceki yฤฑllara kฤฑyasla daha pozitif seyretmesiyle nispeten rahatladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Bununla birlikte, kฤฑrฤฑlgan ekonomik bรผyรผmenin ve artan jeopolitik belirsizliklerin etkileri devam ediyor.
PwC Tรผrkiye Gayrimenkul Sektรถrรผ Lideri Umurcan Gago gayrimenkul sektรถrรผnde son dรถnemdeki en รถnemli gรผndem baลlฤฑklarฤฑndan birinin de iklim deฤiลikliฤi olduฤunu vurguladฤฑ ve ลunlarฤฑ sรถyledi:
โBirรงok sektรถrde olduฤu gibi gayrimenkul sektรถrรผnรผn de son dรถnemde sฤฑklฤฑฤฤฑ ve ลiddeti artan ekstrem hava olaylarฤฑndan kaynaklanan risklerle giderek daha fazla karลฤฑ karลฤฑya kaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Gayrimenkul finansmanฤฑnda, kredi kuruluลlarฤฑ iklim riskini giderek daha fazla dikkate alฤฑyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar Avrupaโnฤฑn รถnde gelen kredi kuruluลlarฤฑ tarafฤฑndan daha fazla incelemeye tabi tutuluyor, kredi deฤer oranlarฤฑ ve fiyatlandฤฑrma da dahil olmak รผzere karar sรผreรงlerinde iklim risk haritalarฤฑ da dikkate alฤฑnฤฑyor.
Sฤฑklฤฑฤฤฑ ve ลiddeti artan sel, yangฤฑn, fฤฑrtฤฑna gibi hava olaylarฤฑ ile deprem benzeri afetler nedeniyle, sigorta ve reasรผrans ลirketlerinin mevcut prim seviyelerinde poliรงe รผretiminde zorlandฤฑklarฤฑnฤฑ, devletin prim tavanlarฤฑ getirdiฤi hallerde finansal fizibilitesi olmadan poliรงe รผretemeyecek olan bu kurumlarฤฑn poliรงe yazmaktan รงekilmeleri sonucunda โsigorta edilebilirlikโ konusunun bir mesele olarak ortaya รงฤฑkmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Tรผm bunlarฤฑn sonucu olarak, Gayrimenkulde Geliลen Trendler araลtฤฑrmasฤฑnฤฑn katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑnฤฑn รผรงte ikisinden fazlasฤฑnฤฑn รevresel, Sosyal ve Yรถnetiลim uygulamasฤฑnฤฑ yรถnlendiren en bรผyรผk faktรถr olarak iklim riskini gรถrรผyor.โ
Araลtฤฑrmaya gรถre, kiracฤฑ talebi, gelecek seneye yรถnelik zayฤฑf ekonomik genel gรถrรผnรผm dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn %44โรผ iรงin bir sorun teลkil etmeye devam ediyor. Araลtฤฑrmaya katฤฑlan bazฤฑ sektรถr liderleri 2025 yฤฑlฤฑ iรงin gรผรงlรผ tahminlerde bulunmak yerine รผรง ila beล yฤฑl sรผreli bir toparlanma sรผreci olacaฤฤฑ gรถrรผลรผnรผ benimsiyor. Araลtฤฑrma, gayrimenkul sektรถrรผyle ilgili belirsiz jeopolitik ve ekonomik ortamฤฑn yanฤฑ sฤฑra, inลaat maliyetleri, finansal kaynak bulunabilirliฤi ve yasal dรผzenlemelere dair belirsizlikler gibi sektรถrรผn geliลmesini sฤฑnฤฑrlamaya devam eden sorunlara dikkat รงekiyor.
Avrupa ve ABD’deki para politikasฤฑyla ilgili netliฤin artmasฤฑyla birlikte, gรถstergeler, gayrimenkul alฤฑcฤฑ ve satฤฑcฤฑlarฤฑnฤฑn ofis ve perakende satฤฑลtaki fiyatlandฤฑrma konusunda anlaลmaya daha da yaklaลtฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koyuyor. Araลtฤฑrma bulgularฤฑ, durgunluฤunu koruyan yatฤฑrฤฑm piyasasฤฑnda lojistik, depolama ve รงeลitli konut tรผrlerinin nispeten iyi bir performans gรถsterdiฤine ve bu dayanฤฑklฤฑlฤฑฤฤฑn gelecek yฤฑl da sรผrmesinin beklendiฤine iลaret ediyor.
Avrupa gayrimenkul sektรถrรผ ve ana etkenler
Toparlanma sรผrecinde, katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn ลehir tercihlerinde piyasa bรผyรผklรผฤรผ ve likidite ana etkenler olarak รถne รงฤฑkฤฑyor. Buna gรถre Avrupa gayrimenkul sektรถrรผnde en รงok tercih edilen ilk รผรง kent bu yฤฑl Londra, Madrid ve Paris olarak sฤฑralandฤฑ. En bรผyรผk pazarlardaki faaliyetlere bakฤฑldฤฑฤฤฑnda, Hollanda, ฤฐngiltere, ฤฐsveรง ve ฤฐtalya’da hacimler 2024’te artarken Fransa, Almanya ve ฤฐspanya’da toparlanma zaman alacak gibi gรถrรผnรผyor.
Gayrimenkul iรงin sermaye giriลlerinin gรถrรผnรผmรผnรผn yanฤฑ sฤฑra รถzkaynak ve borรง finansmanฤฑna eriลim konusunda iyimserlik giderek artฤฑyor. Araลtฤฑrma, enflasyon ve faiz oranฤฑ hareketlerine iliลkin endiลelerin azaldฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor; katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn รงoฤu, faiz oranlarฤฑnฤฑn รถnรผmรผzdeki yฤฑl daha da dรผลeceฤine inanฤฑyor. Tรผm bunlar, yatฤฑrฤฑm hacimleri iรงin daha parlak beklentilerin gรถstergesi niteliฤinde.
Avrupa gayrimenkul sektรถrรผnde endiลe kaynaฤฤฑ olarak รถne รงฤฑkan konular
Araลtฤฑrma, katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn geรงen yฤฑla gรถre daha dรผลรผk bir oran olan yรผzde 44’รผnรผn kiracฤฑ talebindeki azalmadan endiลe duyduฤunu gรถsteriyor. Faiz oranฤฑ hareketleri ve enflasyona iliลkin korkularฤฑn yerini uluslararasฤฑ bรผyรผmeye iliลkin artan endiลeler alฤฑyor. Enflasyonla iliลkili endiลeler 2025 yฤฑlฤฑ iรงin bรผyรผk oranda azalฤฑrken, geรงen yฤฑlki yรผzde 83’e kฤฑyasla katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn sadece yรผzde 56’sฤฑ enflasyon konusunda endiลeli olduฤunu belirtiyor.
Ancak birรงok Avrupalฤฑ โโyatฤฑrฤฑmcฤฑ, Avrupa kurumlarฤฑ iรงin gerekli bir teลvik olarak gรถrรผlen daha fazla faiz indirimi uygulayฤฑp uygulamayacaฤฤฑnฤฑ gรถrmek iรงin ABD Merkez Bankasฤฑ Fed’in uygulayacaฤฤฑ politikalarฤฑ izlemeye devam ediyor.
Araลtฤฑrmaya katฤฑlanlarฤฑn yรผzde 74’รผ, ฤฐลletmeleri etkileyen baลlฤฑca gayrimenkul sorunlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan yasal dรผzenlemeleri bir endiลe kaynaฤฤฑ olarak listenin baลฤฑna koyuyor. Katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn yรผzde 56’sฤฑ ise varlฤฑklarฤฑn eskimesini artan endiลe kaynaklarฤฑndan biri olarak gรถrรผyor. En รถnemli sosyal ve politik endiลeler baลlฤฑฤฤฑnda katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn yรผzde 85’i, uluslararasฤฑ siyasi istikrarsฤฑzlฤฑฤฤฑ temel sorun olarak belirtiyor. Bunu yรผzde 83โlรผk bir oranla yeni bir yanฤฑt kategorisi olan Avrupa ve Orta Doฤu’daki savaลlarฤฑn daha da tฤฑrmanmasฤฑ izliyor. Bu tablo, jeopolitik gerilimlerin geรงen yฤฑla kฤฑyasla รงok daha fazla รถnem arz ettiฤini gรถsteriyor.
Avrupa gayrimenkul sektรถrรผ ve รงevresel riskler
Araลtฤฑrma ekstrem hava olaylarฤฑnฤฑn sฤฑklฤฑฤฤฑnฤฑn ve ลiddetinin artฤฑลฤฑndan kaynaklฤฑ risklerin artacaฤฤฑna dikkat รงekiyor. Bununla birlikte katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn yaklaลฤฑk รผรงte ikisi gelecek beล yฤฑl iรงerisinde sigorta masraflarฤฑnda artฤฑล beklerken yarฤฑdan fazlasฤฑ sigortaya eriลimin zorlaลacaฤฤฑnฤฑ tahmin ediyor.
Araลtฤฑrma, sigorta ve finans kuruluลlarฤฑnฤฑn, gayrimenkul sektรถrรผnรผn iklim deฤiลikliฤine verdiฤi yanฤฑtฤฑ desteklemek iรงin verimli sigorta ve finansman piyasalarฤฑ saฤlamayฤฑ amaรงlarken aynฤฑ zamanda deฤiลen dรผzenlemeler ve teknolojik geliลmeler karลฤฑsฤฑnda iล modellerini yeniden deฤerlendirdiklerine dikkat รงekiyor. Katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 90’ฤฑ gelecek beล yฤฑl iรงinde net sฤฑfฤฑra geรงiล iรงin yatฤฑrฤฑm harcamalarฤฑ ve finansman gereksinimlerinin gayrimenkul finansmanฤฑnda รถnemli bir etken olmasฤฑnฤฑ bekliyor.
Gayrimenkulรผn iklim risklerine karลฤฑ sigorta ve finanse edilmesiyle ilgili sorunlarฤฑ yaygฤฑn bir ลekilde kabul edilirken, mevcut farkฤฑndalฤฑk ve iล birliฤi seviyelerinin, sorunun รถlรงeฤini ve aciliyetini yansฤฑtฤฑr รถlรงรผde olmadฤฑฤฤฑ da dikkat รงekiyor.
Katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn รผรงte ikisinden fazlasฤฑ 2025 yฤฑlฤฑndaki รงevresel ve karbonsuzlaลma gereklilikleriyle ilgili endiลe duyarken yรผzde 70’i bu endiลelerinin gelecek beล yฤฑlฤฑ kapsadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyor. รnรผmรผzdeki 12 ayda ve takip eden beล yฤฑlda yenilenebilir enerji teknolojilerinin benimsenmesinin รถnemi sorulan katฤฑlฤฑmcฤฑlar, yรผzde 82’ye yรผzde 73 olmak รผzere bunun uzun vadedeki รถneminin daha da artacaฤฤฑna inanฤฑyor.
Araลtฤฑrma, sektรถrdeki bazฤฑ oyuncularฤฑn, yatฤฑrฤฑm getirilerine ulaลmanฤฑn zorlaลtฤฑฤฤฑ ve iลletme kรขrlarฤฑnฤฑn baskฤฑ altฤฑnda olduฤu bir dรถnemde รงevresel kaygฤฑlarฤฑ ilk sฤฑrada tutmakta zorlandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Gayrimenkul sektรถrรผ ve yapay zekรข
Araลtฤฑrma son birkaรง yฤฑlda ChatGPT gibi รผretken yapay zekรข araรงlarฤฑ ve sanal asistanlarฤฑn geliลtirilmesi, yapay zekรขyฤฑ (AI) yalnฤฑzca kamu gรผndemine getirmekle kalmayฤฑp iล dรผnyasฤฑnda da varlฤฑฤฤฑnฤฑn hissedilmesini saฤladฤฑ.
Avrupa gayrimenkul sektรถrรผ liderleri operasyonel kesinti, mali kayฤฑplar, prestij kaybฤฑ ve dรผzenleyici uyum konularฤฑnda olasฤฑ riskler olduฤu gรถrรผลรผnde. Bunlardan sonuncusu olan dรผzenleyici uyumu, AB’deki iลletmeler iรงin รถzellikle bir sorun teลkil ediyor.
Araลtฤฑrmaya gรถre gayrimenkul ลirketleri iรงin, sektรถrรผn gayrimenkul teknolojisini ve yapay zekรขyฤฑ benimseme yolundaki รงabalarฤฑ sรผrerken, bu teknolojilerin beraberinde gelen gรผvenlik aรงฤฑklarฤฑ bir endiลe kaynaฤฤฑ.
2025 yฤฑlฤฑnda Avrupa gayrimenkul sektรถrรผnde endiลe uyandฤฑran baลlฤฑklar ลรถyle sฤฑralanฤฑyor:
- Siyasi istikrarsฤฑzlฤฑk
- Avrupa/Orta Doฤu’daki รงatฤฑลmalarฤฑn tฤฑrmanฤฑลฤฑ
- Avrupa’daki ekonomik bรผyรผme
- Dรผzenleme kapsamฤฑnฤฑn artmasฤฑ (ulusal/uluslararasฤฑ)
- รevresel sorunlar
- ฤฐnลaat maliyetleri ve kaynak bulunabilirliฤi
- Sermaye gereklilikleri
- รevresel sรผrdรผrรผlebilirlik/karbonsuzlaลma gereklilikleri
- Kรผresel ekonomik bรผyรผme
- (Yeniden) finansman bulunabilirliฤi/maliyeti
