Avrupa’da kรถtรผ hava koลullarฤฑ nedeniyle baลlayan gฤฑda krizi bรผyรผyor. Dondurucu soฤuklarฤฑn sebze รผretimini vurmasฤฑ baลta ฤฐngiltere ve ฤฐrlanda olmak รผzere birรงok รผlkede sebze sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ yaratฤฑrken, fiyatlar da hฤฑzla yรผkselmeye baลladฤฑ. ฤฐngiltere’de geรงtiฤimiz hafta baลlayan ‘marul ve brokoli satฤฑลฤฑna sฤฑnฤฑrlama’ yetkilileri harekete geรงirirken, sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑn ilkbahara kadar sรผrebileceฤi uyarฤฑsฤฑ yapฤฑlฤฑyor. Avrupa’nฤฑn ekmek sepeti ฤฐspanya’nฤฑn gรผney kesimlerini etkisi altฤฑna alan kฤฑล Avrupa’da รถzellikle salatalฤฑk malzemesi olarak kullanฤฑlan sebzeleri vurdu. Kabak, patlฤฑcan, marul, karnฤฑbahar, ฤฑspanak, kereviz, brokoli, domates รผretiminin aldฤฑฤฤฑ darbe Avrupa’nฤฑn birรงok รผlkesinde tรผketiciye yansฤฑmaya baลladฤฑ. Avrupa’da sebzenin ana vatanฤฑ ฤฐspanya’nฤฑn Murcia ve Valencia’daki รผrรผnรผn karlar altฤฑnda kalmasฤฑ, ฤฐtalya’da soฤuk havanฤฑn Sicilya’ya kadar inmesi sรผpermarket raflarฤฑnฤฑ etkilemeye baลladฤฑ.
Alฤฑลveriลte 3 adet ‘marul ve brokoli’ sฤฑnฤฑrฤฑ
ฤฐngiltere’de sรผpermarket zinciri Tesco, marul satฤฑลฤฑna kฤฑsฤฑtlama getirdi. Tesco, mรผลterilerinin her alฤฑลveriลlerinde en fazla รผรง marul satฤฑn almalarฤฑna izin vereceฤini bildirdi. Bu arada ฤฐngiltere’nin bir diฤer sรผpermarket zinciri Morrisons da mรผลterilerine brokoli satฤฑลฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlandฤฑrdฤฑ. Morrisons mรผลterilerinin her alฤฑลveriลlerinde en fazla รผรง brokoli sฤฑnฤฑrฤฑ getirdi. ฤฐrlanda’nฤฑn รถnde gelen marketlerinden Jackie Leaonard & Sons yetkilileri de bรผyรผk bir sebze sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ baล gรถsterdiฤini bildirdi ve sฤฑkฤฑntฤฑnฤฑn altฤฑ hafta sรผrebileceฤi uyarฤฑsฤฑ yaptฤฑ. Benzer bir uyarฤฑ da Finlandiya’dan geldi. S Group ithal sebzede sฤฑkฤฑntฤฑ yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ, fiyatlarฤฑn yรผkselmeye baลladฤฑฤฤฑnฤฑ bildirdi. Kesko sebze satฤฑล mรผdรผrรผ Liisa Eronen de, son 20 yฤฑlฤฑn en kรถtรผ sebze aรงฤฑฤฤฑ ile karลฤฑ karลฤฑya olduklarฤฑnฤฑ belirterek, รถzellikle domates, marul ve biberde ciddi bir sฤฑkฤฑntฤฑ yaลadฤฑklarฤฑnฤฑ kaydetti. Bu nedenle fiyatlarฤฑn bir sรผre daha yรผksek kalmasฤฑnฤฑ beklediklerini belirtti.
Patlฤฑcan fiyatlarฤฑ bir haftada %132 arttฤฑ
Avrupa’da soฤuk hava fiyatlarฤฑ giderek yรผkseltiyor. Avrupa’nnฤฑn taze sebze ihtiyacฤฑnฤฑn yรผzde 80’ini karลฤฑlayan ฤฐspanya’da hรผkรผmet, 8 Ocak ile 15 Ocak arasฤฑnda patlฤฑcan kilogram fiyatฤฑnฤฑn yรผzde 132 yรผkseldiฤini bildirdi. Kabak fiyatlarฤฑ yรผzde 60 yรผkselirken aynฤฑ dรถnem iรงinde bazฤฑ domates tรผrlerinin fiyatฤฑnda yรผzde 45 artฤฑล meydana geldi. ฤฐspanya’nฤฑn en bรผyรผk tarฤฑm birliฤi Asaja’nin sรถzcรผsรผ Estrella Larrazabal, serada รผretim yapan รผreticinin de hasar bildirmeye baลladฤฑฤฤฑnฤฑ ve bunun da yakฤฑnda fiyatlara yansฤฑyabileceฤini sรถyledi. ฤฐspanya meyve ve sebze yetiลtiricileri birliฤi FEPEX, ฤฑspanak ve marul gibi รผrรผnlerindeki kฤฑtlฤฑฤฤฑn ise nisanฤฑn baลฤฑna kadar devam edeceฤini sรถyledi. Yunanistan, ฤฐtalya ve Fransa’da da รผretimin kรถtรผ hava koลullarฤฑndan olumsuz etkilenmesi nedeniyle kฤฑta genelinde sebze sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑnฤฑn derinleลmesinden endiลe ediliyor.
AB’nin tarฤฑm sektรถrรผnde sebzecilik bรผyรผk bir รถnem taลฤฑyor. AB’nin tรผm tarฤฑmsal รผretiminin yรผzde 13.6’sฤฑnฤฑ sebze oluลturuyor. Birliฤin en รถnemli รผreticileri, ekonomik deฤer aรงฤฑsฤฑndan รผretimin yรผzde 17.8’ini yapan Hollanda, yรผzde 16.7’sini gerรงekleลtiren ฤฐspanya ve yรผzde 16.5’ini gerรงekleลtiren ฤฐtalya. 2015 yฤฑlฤฑnda bu รผlkeler, birliฤin toplam รผretiminin yarฤฑsฤฑndan fazlasฤฑnฤฑ gerรงekleลtirdi. 2015 yฤฑlฤฑna gรถre AB’nin sebze รผretiminde en รถnemli รผrรผnler domates, havuรง ve soฤan. AB28 รผlkeleri 2015’te 17.6 milyon ton domates รผretirken, bunun รผรงte ikisi ฤฐtalya kaynaklฤฑ. Havuรง รผretiminde baลฤฑ Polonya ve ฤฐngiltere รงekiyor. bu iki รผlke AB28’teki toplam havuรง รผretimini dรถrtte birinden fazlasฤฑnฤฑ yapฤฑyor. Birliฤin en bรผyรผk soฤan รผreticileri de, toplam รผretimde yรผzde 45’lik payฤฑ ile Hollanda ve ฤฐspanya.
Dรผnyada gฤฑda fiyatlarฤฑ artฤฑyor
Dรผnya genelinde gฤฑda fiyatlarฤฑ ocak ayฤฑnda son iki yฤฑlฤฑn en yรผksek seviyesine รงฤฑkarken, fiyatlarda volatilitenin tรผm yฤฑl boyu sรผrmesi bekleniyor. BM Gฤฑda ve Tarฤฑm รrgรผtรผ (FAO) gฤฑda endeksi arz fazlasฤฑ nedeniyle son beล yฤฑldฤฑr dรผลmesinin ardฤฑndan ocak ayฤฑnda yeniden yรผkseliลe geรงti. Yaฤlฤฑ tohum, sรผt รผrรผnleri, et, ลeker ve tahฤฑl sepetinden oluลan endeks ocakta 173.8 puanla ลubat 20015’ten bu yana en yรผksek deฤerini aldฤฑ. Endeksin yรผkselmesinde nebati yaฤ ve tahฤฑl fiyatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑ etkili oldu. FAO Kฤฑdemli Ekonomisti Abdolreza Abbassian, ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn ticaret politikalarฤฑnฤฑn gฤฑda fiyatlarฤฑndaki volatiliteyi artฤฑracaฤฤฑnฤฑ รถngรถrdรผ. Abbassian, mฤฑsฤฑr ihracatรงฤฑsฤฑ Meksika ile ABD’nin iliลkileri, baลlฤฑca tahฤฑl ihracatรงฤฑlarฤฑ Rusya ile Ukrayna’nฤฑn iliลkileri gibi jeopolitik faktรถrlerin fiyatlarฤฑn ลekillenmesinde belirleyici olacaฤฤฑnฤฑ dile getirdi
