Tรผrkiye Kรถmรผr ฤฐลletmelerinin (TKฤฐ) de รผyesi olduฤu Brรผksel merkezli Avrupa Kรถmรผr ve Linyit Birliฤinin (EURACOAL) Genel Sekreteri Brian Ricketts, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, kรถmรผr piyasalarฤฑnda sorunun geรงen yฤฑl Avustralya ve รin arasฤฑnda yaลanan ticari รงekiลmeyle baลladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Dรผnyanฤฑn en fazla kรถmรผr ihraรง eden รผlkesinin Avustralya olduฤuna dikkati รงeken Ricketts, sรถz konusu ihracatฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑn รin’e gรถnderildiฤini sรถyledi.
Geรงen yฤฑl รin’in Avustralya kรถmรผrรผne yรถnelik sฤฑkฤฑ denetimlerinin teslimatlarฤฑ yavaลlattฤฑฤฤฑnฤฑ anฤฑmsatan Ricketts, daha sonra รin’in Avustralya’dan kรถmรผr ithalatฤฑnฤฑ “gayri resmi” biรงimde durdurduฤunu anlattฤฑ.
Ricketts, bu durumun kรถmรผr piyasasฤฑnda bรผyรผk bir bozulmaya neden olduฤunu ve Avustralya’nฤฑn รผrettiฤi kรถmรผr iรงin yeni pazar arayฤฑลฤฑna girdiฤini belirterek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bunun sonucunda nakliye mesafeleri daha fazla uzadฤฑ, kรถmรผr teslimatlarฤฑ daha uzun zaman aldฤฑ ve fiyatlar yukarฤฑ รงฤฑktฤฑ. Kรถmรผrde yaลanan bu geliลme enerji sektรถrรผyle doฤrudan baฤlantฤฑlฤฑ deฤil. Bu, diฤer alanlardaki geliลmelere verilen siyasi bir karลฤฑlฤฑk. Avustralya’nฤฑn รถzellikle yeni tip koronavirรผsรผn (Kovid-19) kaynaฤฤฑnฤฑn araลtฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ istemesi ve ABD ile savunma alanฤฑnda iล birliฤi yapmasฤฑ รin’i rahatsฤฑz etti. Dolayฤฑsฤฑyla kรถmรผr piyasalarฤฑnda olup bitenlerin siyasi bir arka planฤฑ var.”
Son dรถnemde, baลta rรผzgar enerjisi santralleri olmak รผzere Avrupa’da yenilenebilir kaynaklardan elektrik รผretiminin azaldฤฑฤฤฑnฤฑ ve kรผresel piyasalarda doฤal gaza talebin arttฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran Ricketts, bu nedenle kฤฑtada gaz fiyatlarฤฑnฤฑn hฤฑzla yรผkseldiฤini sรถyledi.
Ricketts , fiyatlar konusunda kรถmรผrรผn doฤal gazฤฑ takip ettiฤini belirterek, “Kรถmรผr, elektrik รผretim piyasasฤฑnda doฤal gazฤฑn ana rakibi konumunda. Doฤal gazฤฑn รงok pahalฤฑ olmasฤฑ kรถmรผre fฤฑrsat saฤlฤฑyor. Kรถmรผr ihracatรงฤฑlarฤฑ da bu durumu takip ederek รผrรผnlerinin fiyatฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑyor.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Bu geliลmelerle birlikte normal ลartlarda kรถmรผr talebini azaltacak ve doฤal gaz talebini artฤฑracak karbon fiyatlarฤฑnฤฑn da hฤฑzla yรผkseldiฤine iลaret eden Ricketts, “Yeterli miktarda doฤal gaz olmadฤฑฤฤฑnda herkes hem daha yรผksek yakฤฑt maliyetleri hem de รงok daha yรผksek karbon fiyatlarฤฑ รถdemek zorunda kalฤฑyor. Bu durum Avrupa’nฤฑn her yerinde elektrik fiyatlarฤฑnฤฑ yรผkseltiyor.” diye konuลtu.
รin’de kรถmรผrรผn tonu 250 dolarฤฑ buldu
Ricketts, Avrupa’da kรถmรผrรผn Amsterdam, Rotterdam ve Antverp limanlarฤฑna nakledildiฤini, bu noktada ortaya รงฤฑkan kรถmรผr piyasasฤฑna da “ARA” adฤฑ verildiฤini dile getirdi.
ARA piyasasฤฑnฤฑn Avrupa kรถmรผr fiyatlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan bir รถlรงรผt olduฤuna deฤinen Ricketts, “Avrupa’da kรถmรผr fiyatlarฤฑ 2020’de ton baลฤฑna 40 dolarฤฑn altฤฑna dรผลerek dibe vurdu. ลu an ise hฤฑzlฤฑ biรงimde artฤฑyor. Bu durum Avustralya ve รin arasฤฑnda yaลanalar, doฤal gaz kฤฑtlฤฑฤฤฑ ve yenilenebilir kaynaklardan รผretimin dรผลmesi gibi nedenlerden kaynaklandฤฑ. Kรถmรผrรผn Avrupa’daki ton fiyatฤฑ bugรผnlerde 180 dolar seviyesinde seyrediyor.” ifadelerini kullandฤฑ.
รin’de ise kรถmรผr sevkiyatฤฑnฤฑn Qinhuangdao Limanฤฑ’ndan yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ aktaran Ricketts, ลรถyle devam etti:
“Dรผnya kรถmรผr piyasalarฤฑnda fiyatlar birbirini izler. Asya kรถmรผr piyasalarฤฑ, Atlantik kรถmรผr piyasalarฤฑndan daha canlฤฑdฤฑr. Kรถmรผrle ilgili geliลmeler Asya’da ortaya รงฤฑkar. Asya’da kรถmรผre talep daha yรผksek olduฤundan fiyatlar genellikle daha yรผksektir. รin’de ise kรถmรผr fiyatlarฤฑ genellikle biraz daha yรผksek seyreder. ลu sฤฑralar รin’de kรถmรผrรผn tonu hฤฑzlฤฑ biรงimde 250 dolar seviyesine kadar รงฤฑktฤฑ.”
Avrupa’da kรถmรผrรผn elektrik รผretimindeki payฤฑ yรผzde 15
Ricketts, Avrupa’da kรถmรผr talebinin รงelik ve elektrik รผretiminden kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayarak, elektrik รผretiminde kรถmรผrรผn payฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 15 olduฤunu sรถyledi.
Avrupa’da kรถmรผr talebinin รงelik ve elektrik รผretiminden kaynaklandฤฑฤฤฑna iลaret eden Ricketts, “Artฤฑk elektrik รผretiminde kรถmรผrรผn payฤฑnฤฑ yรผzde 25’e kadar รงฤฑkaramazsฤฑnฤฑz. Bu oran, kรถmรผr santrallerinin kapanmasฤฑ nedeniyle geriledi. Evet, bir miktar toparlanma olabilir ancak yรผzde 25’e kadar varmaz.” dedi.
AB’de yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda elektrik iรงin kullanฤฑlan linyit รผretiminin yรผzde 12 arttฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Ricketts, “Bu bir yฤฑl iรงin รงok bรผyรผk bir artฤฑล oranฤฑ. Taลkรถmรผrรผ รผretimi de yรผzde 6 artฤฑล gรถsterdi. Bu durum fiyatlardan kaynaklฤฑ. Kรถmรผr ithalatฤฑ yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda yรผzde 13,5 yรผkseldi. Bu rakamlar eskiden รงok yavaล deฤiลirdi. Bu eฤilim yรผksek doฤal gaz fiyatlarฤฑ nedeniyle yฤฑlฤฑn ikici yarฤฑsฤฑnda da devam ediyor.” diye konuลtu.
Ricketts, kฤฑsa vadede hรผkรผmetlerin kรถmรผrรผn saฤladฤฑฤฤฑ enerji gรผvenliฤini deฤerli bulacaklarฤฑnฤฑ ve kriz dรถneminde santrallerin faal durumda kalmasฤฑ iรงin gerekeni yapacaklarฤฑnฤฑ, orta ve uzun vadede ise eฤilimin kรถmรผrรผn aลamalฤฑ olarak kaldฤฑrฤฑlmasฤฑ yรถnรผnde olduฤunu anlattฤฑ.
Enerji kriziyle birlikte bazฤฑ kรถmรผr santrallerini rezerv iลlevinde tutmak yรถnรผnde bir istek ortaya รงฤฑkabileceฤine belirten Ricketts, bunun pahalฤฑ bir seรงenek olacaฤฤฑnฤฑ ifade etti.
Avrupa’da enerji fiyatlarฤฑnฤฑn hฤฑzla arttฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Ricketts, “Enerji fiyatlardaki ani yรผkseliลi bitirecek bir ลey olacaฤฤฑ kesin. Aksi takdirde sistemde รงok fazla kar olur. Bu durum yeni kรถmรผr veya doฤal gaz arzฤฑ gibi baลka alternatifler getirir. รte yandan, kรถmรผrรผn yenilenebilir kaynaklarla rekabet etmesine gerek yok. Yenilenebilir kaynaklar devamlฤฑ tedarik saฤlayamaz. Kรถmรผr, yenilenebilir kaynaklara rakip deฤil onlarฤฑ tamamlayฤฑcฤฑ bir konumda.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Ricketts, Avrupa’da enerji krizinin aลฤฑlmasฤฑna iliลkin ise “Rusya’dan bir ลekilde daha fazla miktarda doฤal gaz gelmesini bekliyorum. Burada mesele gazฤฑn hangi fiyattan ve hangi yoldan geleceฤi.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Enerji fiyatlarฤฑndaki artฤฑลฤฑn uzun vadeli sรถzleลmeler nedeniyle hane halklarฤฑna yansฤฑmasฤฑnda bir gecikme olduฤunu kaydeden Ricketts, kฤฑล aylarฤฑnda bazฤฑ hรผkรผmetlerin enerji fiyatlarฤฑnda “tavan fiyat” uygulamasฤฑna geรงebileceฤini sรถyledi.
Avrupa’da yenilenebilir kaynaklardan elektrik รผretimi dรผลรผyor
รte yandan, kฤฑล aylarฤฑnฤฑn yaklaลmasฤฑyla Avrupa รผlkelerinin doฤal gaz talebinin artacaฤฤฑ, elektrik fiyatlarฤฑnฤฑn daha fazla yรผkseleceฤi รถngรถrรผlรผyor.
Londra merkezli dรผลรผnce kuruluลu Ember’in raporuna gรถre, bu yฤฑlฤฑn ocak-haziran dรถneminde AB รผlkelerinde elektrik รผretiminin yรผzde 14,5’i rรผzgar, yรผzde 13,9’u hidroelektrik, yรผzde 5,8’i gรผneล, yรผzde 4,8’i biyoenerji ve diฤer yenilenebilir kaynaklardan saฤlandฤฑ. Bรถylece yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnda yenilenebilir kaynaklarฤฑn elektrik รผretimdeki payฤฑ yรผzde 39, nรผkleer enerjinin payฤฑ yรผzde 26,5, fosil yakฤฑtlarฤฑn payฤฑ yรผzde 34,5 olarak kayฤฑtlara geรงti.
Avrupa’da son aylarda รถzellikle hidroelektrik ve rรผzgar enerjisi santrallerinin รผretiminde รถnemli gerileme yaลanฤฑyor. Yenilenebilir kaynaklardan elektrik รผretimindeki dรผลรผลรผn sรถz konusu oranlarฤฑ da deฤiลtirmesi bekleniyor.
