AB Komisyonu Baลkanฤฑ Ursula von der Leyen, รงarลamba gรผnรผ Strazburg’da yapฤฑlan Avrupa Parlamentosu (AP) Genel Kurulu’nda, Rusya’ya karลฤฑ uygulanmasฤฑ planlanan altฤฑncฤฑ yaptฤฑrฤฑm paketinin iรงeriฤini aรงฤฑkladฤฑ.
Von der Leyen, Rusya’dan ham petrol tedarikini 6 ay iรงinde, rafine รผrรผn tedarikini de yฤฑl sonuna kadar aลamalฤฑ olarak kaldฤฑracaklarฤฑnฤฑ sรถyledi.
Komisyon teklifinin yรผrรผrlรผฤe girmesi iรงin รผye รผlkeler tarafฤฑndan onaylanmasฤฑ gerekirken, Rus petrolรผne baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek olan Slovakya ve Macaristan iรงin รถzel muafiyet saฤlanarak 2023 sonuna kadar ek sรผre tanฤฑndฤฑ.
Uzmanlar, Rusya’dan petrol ithalatฤฑ yรผksek olan รผlkelerin sรถz konusu teklife destek vermeyeceฤi gรถrรผลรผnรผ paylaลฤฑyor.
Macaristan Dฤฑลiลleri ve Dฤฑล Ticaret Bakanฤฑ Peter Szijjarto, petrol ihtiyaรงlarฤฑnฤฑn yรผzde 65’ini Rusya’dan karลฤฑladฤฑklarฤฑnฤฑ belirterek “รlkenin enerji gรผvenliฤini garanti altฤฑna almanฤฑn bizim tarafฤฑmฤฑzdan somut adฤฑmlar gerektirdiฤini aรงฤฑkรงa sรถylรผyoruz. Bu nedenle Rusya’dan Macaristan’a gaz ve petrol tedarikini sฤฑnฤฑrlayacak yaptฤฑrฤฑmlara oy vermiyoruz.” dedi.
Slovakya Ekonomi Bakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Karol Galek de รผlkesinin sรถz konusu hedefe ulaลabilmek iรงin en az 2025’e kadar zamana ihtiyaรง olduฤunu ve teklifin Avusturya, รekya ve Ukrayna iรงin de baskฤฑ yaratacaฤฤฑnฤฑ ifade etti.
รekya Baลbakanฤฑ Petr Fiala ise petrol ithalatฤฑnฤฑ Rusya yerine baลka bir รผlkeden yapabilmesi iรงin รekya’nฤฑn 2-3 yฤฑla ihtiyacฤฑ olduฤunu belirtti.
AB’nin teklifi en geรง gelecek hafta pazartesiye kadar deฤerlendirmesi beklenirken, sรถz konusu geliลmelerin petrol piyasalarฤฑnda da istikrarsฤฑzlฤฑฤa neden olabileceฤi tahmin ediliyor.
“Yฤฑl sonuna kadar ithalatฤฑn durdurulmasฤฑ belirli bir bedel karลฤฑlฤฑฤฤฑnda mรผmkรผn”
Avrupa Politika Merkezi Analisti Marco Giuli, AA muhabirine, AB’nin ham petrol ithalatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 26’sฤฑnฤฑ, petrol รผrรผnleri ithalatฤฑnฤฑn da yรผzde 17’sini Rusya’dan yaptฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Rus petrolรผne en baฤฤฑmlฤฑ รผlkenin Slovakya olduฤunu belirten Giuli, bu รผlkeyi Finlandiya, Macaristan, Baltฤฑk รผlkeleri ve Bulgaristan’ฤฑn izlediฤini bildirdi.
Giuli, petrolรผn kรผresel piyasalarda etkili ลekilde ticareti yapฤฑlabilen ve tazmini nispeten mรผmkรผn bir emtia olduฤuna iลaret ederek, “Ancak bununla birlikte tazmin edilebilirlik de sฤฑnฤฑrsฤฑz deฤil, รงรผnkรผ tanker filosunun mรผsaitliฤine ya da bir rafinerinin sadece spesifik petrol tรผrlerini iลleyebilme kapasitesine baฤlฤฑ. Rus petrolรผne AB ambargosunun petrol akฤฑลฤฑna yรถnelik ortaya รงฤฑkaracaฤฤฑ bir yeniden dรผzenleme, Orta Doฤu’dan daha fazla ithalat anlamฤฑna gelir.” diye konuลtu.
Kฤฑsa vadede Avrupa’ya kapasite saฤlayabilecek รผlkelerin Irak, ฤฐran ve Libya olduฤunu dile getiren Giuli, “Ancak bu Irak’ฤฑn OPEC+ kotalarฤฑnฤฑ รงiฤnemesini, ฤฐran’ฤฑn ABD ile yรผrรผttรผฤรผ nรผkleer anlaลmayฤฑ sonuรงlandฤฑrmasฤฑnฤฑ ve Libya’nฤฑn da iรง jeopolitik istikrarsฤฑzlฤฑฤฤฑ sonlandฤฑrmasฤฑnฤฑ gerektirir. Ek tedarik iรงin politik olarak karmaลฤฑk ve belirsiz bir dรถnem.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Giuli, AB’nin yฤฑl sonuna kadar Rus gazฤฑ ithalatฤฑnฤฑ tamamฤฑyla durdurmasฤฑnฤฑn belirli ลartlara baฤlฤฑ olduฤunu vurgulayarak ลunlarฤฑ kaydetti:
“Sanayi etkisi kฤฑsฤฑtlฤฑ olabilecekse de Rusya’dan petrol ithalatฤฑnฤฑ tamamฤฑyla durdurmak ancak petrol fiyatlarฤฑ baฤlamฤฑnda tรผm Avrupa’ya yansฤฑyacak belirli bir bedel karลฤฑlฤฑฤฤฑnda mรผmkรผn. Slovakya’nฤฑn rafineri sektรถrรผ, yรผksek oranda Rusya’nฤฑn Druzba sistemi tedarikine baฤlฤฑ ve bu anlamda alternatifleri kฤฑsฤฑtlฤฑ. Bazฤฑ korunmasฤฑz รผlkelere istisna saฤlanmasฤฑnฤฑn sebebi bu. Rusya’nฤฑn diฤer piyasalara tedarik edeceฤi petrol miktarฤฑ fazla olursa, olasฤฑ yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn piyasalara etkisi sฤฑnฤฑrlฤฑ kalabilir. Rus petrol sektรถrรผnรผn hem yรผksek maliyetler hem de yaptฤฑrฤฑmlar nedeniyle yeni petrol sahalarฤฑnฤฑn geliลtirilememesi nedenleriyle sฤฑkฤฑntฤฑda olduฤunu da anฤฑmsatmak gerekir. Piyasalar, hali hazฤฑrda 2023 itibarฤฑyla รผretimin dรผลmeye baลlayacaฤฤฑ beklentisi iรงinde.”
AB’nin Rusya’dan petrol ithalatฤฑ gรผnlรผk 3 milyon varil seviyesinde
Rystad Energy Petrol Piyasasฤฑ Araลtฤฑrma Mรผdรผrรผ Bjornar Tonhaugen de nisanda kaydedilen son verilere gรถre, Rus petrolรผne yรถnelik tam bir petrol ambargosunun gรผnlรผk yaklaลฤฑk 3 milyon varil seviyesinde petrol ithalatฤฑnฤฑ riske atacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
AB’nin ocakta Rusya’dan gรผnlรผk 3,4 milyon varil petrol ithalatฤฑ yaptฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Tonhaugen, nisanda bu miktarฤฑn 400 bin varil azaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirtti.
Tonhaugen, Rusya’dan petrol ithalatฤฑnฤฑ 6 ayda sonlandฤฑrma planฤฑnฤฑn, Macaristan ve Slovakya gibi birkaรง รผlke dฤฑลฤฑnda uygulanabilir olduฤunu dile getirerek ลunlarฤฑ ifade etti:
“Avrupa’nฤฑn 2022’nin sonuna kadar gรผnlรผk 1,5 milyon varillik petrol รผrรผnleri ithalatฤฑnฤฑ sฤฑfฤฑra indirmesine ลรผpheyle yaklaลฤฑlmalฤฑ. Dizel ve benzinde tedarik sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ ve Rus รผrรผnlerine yรถnelik potansiyel ambargo, yaza doฤru ulaลฤฑm yakฤฑtฤฑnda ciddi daralmaya neden olacaktฤฑr. Ekonomik durgunluk veya salgฤฑn kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ nedeniyle talepte bir dรผลรผล yaลanmazsa, fiyatlar daha da artabilir. Avrupa gemileri ve ลirketlerinin Rus petrol ve รผrรผnlerinin tedarikiyle ilgili hizmetinin yasaklanmasฤฑna iliลkin nakliye ve sigorta yaptฤฑrฤฑmlarฤฑ ise uluslararasฤฑ petrol akฤฑลฤฑnda รงok daha geniล รงaplฤฑ kesintilere neden olabilir. รรผnkรผ dรผnyadaki tanker filosunun yรผzde 95’i Londra merkezli sigorta tedarikรงileri tarafฤฑndan iลletiliyor. Bu durumda, Rus petrolรผnรผn ticaretine yรถnelik maliyet ve riskler kรผresel olarak artarak รถngรถrรผlemeyen kesintilere neden olabilir.”
