Trakyaโda baลlayฤฑp tรผm Marmaraโdaki ekili tarฤฑm arazilerinde etkili olan รงayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑ zararlฤฑsฤฑ, gฤฑda fiyatlarฤฑnda yeni bir tehlike oluลturdu.
Son gรผnlerde Tekirdaฤ, ฤฐstanbul, Edirne, Bursa, รanakkale, Eskiลehir ve Bilecik gibi pek รงok ildeki tarฤฑm arazisinin yoฤun bir ลekilde tฤฑrtฤฑl istilasฤฑna uฤramasฤฑ, ayรงiรงeฤi tarlalarฤฑnฤฑn bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑna, biber, yonca ve mฤฑsฤฑr tarlalarฤฑnฤฑn ise bir kฤฑsmฤฑna zarar verdi.
Bu durumun baลta ayรงiรงek yaฤฤฑ olmak รผzere, domates ve biber fiyatlarฤฑnฤฑ yukarฤฑ รงekmesi ihtimalinin yรผksek olduฤu belirtiliyor.
Ayrฤฑca, รงฤฑktฤฑฤฤฑ tarladaki tรผm tarฤฑmsal รผrรผnlere zarar veren รงayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑnฤฑn, kanola ve ลeker pancarฤฑ iรงin de tehdit oluลturduฤu, zararlฤฑyla mรผcadele iรงin kullanฤฑlan tarฤฑm ilaรงlarฤฑnฤฑn da arฤฑ รถlรผmlerine yol aรงabileceฤi belirtiliyor.
Sozcu.com.tr olarak dรถrt ayrฤฑ ziraat odasฤฑ baลkanฤฑ ile รงayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑ zararlฤฑsฤฑnฤฑn hangi ilde, hangi รผrรผne ne kadar zarar verdiฤini, bu zararlฤฑ popรผlasyonunun bu yฤฑl neden bu kadar arttฤฑฤฤฑnฤฑ konuลtuk.
TMMOB Ziraat Mรผhendisleri Odasฤฑ (ZMO) Tekirdaฤ ลube Baลkanฤฑ Dr. Cemal Polatโฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre, bir kelebek tรผrรผ olan รงayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑ ilk olarak 1972โde ortaya รงฤฑktฤฑ, son olarak 2012โde gรถrรผldรผ.
Kฤฑล dรถnemini toprak altฤฑnda geรงiren bu zararlฤฑ, nisan ve mayฤฑs aylarฤฑnda yer รผstรผne รงฤฑkฤฑp yabancฤฑ otlar dahil yeลil bitkileri yiyor ve larva dรถnemine denk gelen hangi tarฤฑmsal รผrรผn varsa ona zarar veriyor.
Popรผlasyonun artmasฤฑnฤฑn ortamฤฑn sฤฑcaklฤฑฤฤฑna, iklim koลullarฤฑna ve รงoฤalmasฤฑnฤฑ baskฤฑlayan yararlฤฑ bรถceklerin az olmasฤฑna baฤlฤฑ olduฤunu sรถyleyen Polat, buna ek olarak รงiftรงilerin o dรถnemde yeterli ilaรงlamayฤฑ yapmamasฤฑnฤฑn da etkili olabildiฤini anlattฤฑ.
Polatโฤฑn verdiฤi bilgiye gรถre, sรถz konusu zararlฤฑ Trakya Bรถlgesiโndeki ayรงiรงek tarlalarฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 70โini etkiledi ve rekolteyi en az yรผzde 25-30 oranฤฑnda aลaฤฤฑ รงekecek.
รlke genelindeki toplam ayรงiรงeฤi รผretiminin yรผzde 50-60โฤฑnฤฑ karลฤฑlayan Trakya Bรถlgesiโnde geรงen yฤฑllarda 800 bin ton ayรงiรงeฤi รผretimi olduฤunu anฤฑmsatan Polat, โรayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑ kaynaklฤฑ yรผzde 30 kayฤฑp demek, รผretimin 240 bin ton dรผลรผk gelmesi demek. Bu da ayรงiรงek yaฤฤฑ fiyatlarฤฑnฤฑ ister istemez olumsuz etkileyecektirโ dedi.
Sรถz konusu zararlฤฑnฤฑn etkili olduฤu illerden biri de Bursa ve รanakkale. Zararlฤฑnฤฑn bu iki ilde ayรงiรงeฤinin yanฤฑ sฤฑra domates ve biberi de etkilediฤi belirtiliyor.
Sozcu.com.trโye konuลan Mudanya Ziraat Odasฤฑ Baลkanฤฑ Erdoฤan Yฤฑldฤฑz, รงayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑnฤฑn รถzellikle ayรงiรงek tarlalarฤฑna, sonrasฤฑnda ise yonca, biber ve mฤฑsฤฑra zarar verdiฤini aktardฤฑ.
Sozcu.com.trโye konuลan รanakkale Ziraat Odasฤฑ Baลkanฤฑ ฤฐsmail Kaya ise, รงayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑnฤฑn kentte ayรงiรงek dฤฑลฤฑnda domates ve biberde de gรถrรผldรผฤรผnรผ, ancak ilaรงlama sayesinde domates ve biberde zarar oluลmadฤฑฤฤฑnฤฑ anlattฤฑ.
Ayรงiรงekte ise kฤฑsmen zararฤฑn oluลtuฤunu kaydeden Kaya, bunun nedeninin de ayรงiรงek tarlalarฤฑnda bitkinin belli bir bรผyรผklรผฤe ulaลtฤฑktan sonra ilaรงlama yapmanฤฑn zor olmasฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
รayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑnฤฑn gรถrรผldรผฤรผ tรผm illerde drone ile etkin ilaรงlama yapฤฑlฤฑyor. Ancak zararlฤฑnฤฑn bir devre daha รผremeye devam etmesi ihtimali yรผksek. Bunun da verimi ve rekolteyi dรผลรผrรผp, fiyatlarฤฑ artฤฑrmasฤฑndan korkuluyor.
Sรผrecin devam ettiฤini, bu yรผzden zararlฤฑnฤฑn bu รผrรผnlerdeki rekolteyi ne kadar etkileyeceฤinin henรผz net bir tespitinin yapฤฑlamadฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Mudanya Ziraat Odasฤฑ Baลkanฤฑ Erdoฤan Yฤฑldฤฑz, โลu anki gรถrรผntรผ, rekoltenin yรผzde 20 etkilendiฤi yรถnรผnde. Ancak sonraki aลamalarda bir devre daha yapma ihtimali yรผksek. Yaparsa, verimi, rekolteyi etkileyeceฤi alan yรผzde 50โlere รงฤฑkarโ dedi.
ฤฐlaรงlamanฤฑn devam ettiฤini, zararฤฑn mevcut halinin fiyatlarฤฑ etkileyecek boyutta olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Yฤฑldฤฑz, โAncak bir devre daha yapmasฤฑ durumunda fiyatlarฤฑ kaรงฤฑnฤฑlmaz olarak etkilemesini bekliyoruz. Bu fiyat artฤฑลฤฑ ayรงiรงek yaฤฤฑ ve biber fiyatlarฤฑnda daha yoฤun hissedilecektir. Domatese etkisi daha az olacaktฤฑrโ deฤerlendirmesinde bulundu.
Tรผrkiyeโnin ayรงiรงeฤi รผretiminde kendine yeterlilik oranฤฑnฤฑn yรผzde 62 olduฤu bilgisini veren TMMOB Ziraat Mรผhendisleri Odasฤฑ (ZMO) Genel Baลkanฤฑ Baki Remzi Suiรงmez ise, โรayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑ zararlฤฑsฤฑnฤฑn da etkisiyle rekolte ortalama yรผzde 25 civarฤฑnda azalacak. Azalan รผretimin de yรผksek girdilerle birlikte tรผketici fiyatlarฤฑna yansฤฑmasฤฑ kaรงฤฑnฤฑlmazโ diye konuลtu.
รanakkale Ziraat Odasฤฑ Baลkanฤฑ ฤฐsmail Kaya ise, rekolte ve fiyatlardaki beklentisini ise ลรถyle ifade etti:
โBu yฤฑl kurak bir yฤฑl geรงirdik. Bundan dolayฤฑ rekoltede geรงen yฤฑla gรถre dรผลรผล beklentisi var. Zarar gรถren araziler รถzelinde ise durum ลu: รayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑna karลฤฑ zamanฤฑnda รถnlem alฤฑnmayan arazilerde belli bir zarar oluลtu. Fakat mevcut haliyle โyaktฤฑ, yฤฑktฤฑ, fiyatlarฤฑ etkileyecekโ diyemeyiz.
รayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑnฤฑn etkilediฤi ayรงiรงek tarlalarฤฑndaki rekolte yรผzde 15 civarฤฑnda etkilenebilir. Ancak รanakkaleโdeki baลka ekili arazilerde de son gรผnlerde etkili olan yaฤmurun etkisiyle rekoltenin geรงen yฤฑla gรถre artmasฤฑnฤฑ bekliyoruz.โ
รte yandan, etkin ilaรงlama ile bu zararlฤฑnฤฑn bertaraf edilmesi iรงin ลunlar talep ediliyor:
โข ฤฐlaรงlamanฤฑn kendisi kadar, kullanฤฑlan teknik de รงok รถnemli. ฤฐlaรงlama Tarฤฑm ve Orman Bakanlฤฑฤฤฑ รถnderliฤinde drone ile 1 metre yรผkseklikten yapฤฑlmalฤฑ.
โข ฤฐlaรงlamanฤฑn arฤฑlarฤฑ ve diฤer yararlฤฑ popรผlasyonlarฤฑ etkilememesi iรงin akลam รผzeri saatlerinde ya da arฤฑlarฤฑn kovana รงekildiฤi saatlerde yapฤฑlmasฤฑ gerekir.
โข Drone ile ilaรงlama devlet destekli olmalฤฑ. รiftรงiye hibeli drone verilip, ilaรงlamanฤฑn daha etkin ve hฤฑzlฤฑ yapฤฑlmasฤฑ saฤlanmalฤฑ.
โข Bakanlฤฑฤฤฑn รงayฤฑr tฤฑrtฤฑlฤฑ istilasฤฑna uฤrayan bรถlgeleri acil afet bรถlgesi ilan edip, รผreticilere destekleme yapฤฑlmasฤฑ gerekir.
