Cumhuriyet Gazetesi Genel Yayฤฑn Yรถnetmeni Can Dรผndar ve Ankara Temsilcisi Erdem Gรผl’รผn รถzgรผrlรผklerinin yolunu aรงan “hak ihlali” kararฤฑ sonrasฤฑ tartฤฑลmalarฤฑn odaฤฤฑ haline gelen Anayasa Mahkemesi Baลkanฤฑ Zรผhtรผ Arslan, ilk kez AYM’ye Bireysel Baลvuru Sisteminin Desteklenmesi Konferansฤฑ’nda deฤerlendirmelerde bulundu.
Arslan, รผstรผ kapalฤฑ olarak “AYM’nin kararฤฑna uymuyorum, saygฤฑ da duymuyorum” diyen Cumhurbaลkanฤฑ Tayyip Erdoฤan’a cevap verdi. “AYMโnin verdiฤi kararlar herkesi ve her kurumu baฤlamaktadฤฑr” diyen Arslan, “Bu bir anayasa kuralฤฑdฤฑr. 183. Madde kapsamฤฑnda gerรงek ve tรผzel kiลileri baฤlar denmektedir” diye konuลtu. “Kararlarฤฑmฤฑz hakkฤฑnda รถvgรผler de karalama yoluyla yapฤฑlan haberler de kararlฤฑlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ deฤiลtirmez” vurgusu yapan Arslan, “Her tรผrlรผ eleลtiriye saygฤฑ duyuyoruz ancak mahkememizi talimatla karar veriyormuล gibi gรถsteren ลahsฤฑma ve mahkememize yalan ve iftirayla dolu haberleri kฤฑnฤฑyor ve reddediyorum” ifadesini kullandฤฑ.
Zรผhtรผ Arslan’ฤฑn aรงฤฑklamalarฤฑndan satฤฑr baลlarฤฑ ลรถyle:
Sรถz gelimi adalet anlayฤฑลฤฑ hiรงbir kรผltรผr ya da coฤrafyanฤฑn tekelinde deฤildir. Avrupa siyasi ve sosyal kรผltรผrรผnรผn en temel sorunu รถteki ile ontolojik iliลkisini saฤlฤฑklฤฑ bir zemine oturtup sรผrdรผrmesidir. ฤฐnsan haklarฤฑnฤฑn evrenselliฤi bizim gibi olanlar iรงin deฤil olmayanlar iรงin de geรงerli olduฤunu kabul etmeyi zorunlu kฤฑlmaktadฤฑr. รzellikle savaล ve terรถr olaylarฤฑnฤฑn sebep olduฤu olaฤanรผstรผ durumlarda รถtekinin hakkฤฑnฤฑ savunmada Avrupa olarak iyi bir sฤฑnav verdiฤimiz sรถylenemez.
Kantโฤฑn misafirperverlik hakkฤฑ bugรผn รถzellikle mรผlteciler iรงin geรงerlidir. Tรผrkiye, 3 milyona yaklaลan mรผltecilere kapฤฑsฤฑnฤฑ aรงarak aslฤฑnda รถtekinin misafirlik hakkฤฑna paha biรงilmez bir katkฤฑ yapmaktadฤฑr. Buna karลฤฑlฤฑk maalesef Avrupaโda birรงok รผlkede bu mรผlteciler sฤฑnฤฑrdan girmemesi gereken adeta virรผs muamelesi gรถrmektedir.
Kฤฑyฤฑlara sฤฑk sฤฑk รงocuk cesetleri vuruyor. Bu bir akฤฑl tutulmasฤฑ deฤil, vicdan tutulmasฤฑdฤฑr.
Tรผm dรผnyada gรผvenlikรงi anayasal deฤiลiklikler yapฤฑlmฤฑลtฤฑr. ฤฐlginรงtir, Tรผrkiyeโde 2001โden bu yana tersine bir eฤilim sรถz konusudur. รzgรผrlรผklerin alanฤฑnฤฑ olabildiฤine geniลleten bir eฤilim sรถz konusudur. Eminim ileride, siyaset bilimciler, hukukรงular, tarihรงiler bunu karลฤฑlaลtฤฑracaktฤฑr. 2001โde AฤฐHMโin iรงtihatlarฤฑ ฤฑลฤฑฤฤฑnda, temel hak ve hรผrriyetlere iliลkin anayasal hรผkรผmler kรถklรผ deฤiลikliklere uฤramฤฑลtฤฑr. 2004โte anayasanฤฑn 90. maddesine bir cรผmle eklenerek radikal bir adฤฑm atฤฑlmฤฑลtฤฑr. Bรถylece insan haklarฤฑ hukukunun รผstรผnlรผฤรผ kabul edilmiลtir.
“Bireysel baลvurularฤฑn sonuรงlandฤฑrฤฑlmasฤฑ 2015’te yรผzde 50 arttฤฑ”
Bireysel baลvuruda geรงen yฤฑlฤฑn oldukรงa verimli olduฤunu sรถyleyebilirim. Mahkememizin 2015โte sonuรงlandฤฑrdฤฑฤฤฑ baลvuru sayฤฑsฤฑ bir รถnceki yฤฑla oranla yรผzde 50 artฤฑล gรถstermiลtir. Toplam 33 bin 521 baลvurunun 15 bin 753โรผ, 2015โte sonuรงlandฤฑrฤฑldฤฑ. 2015โte sonuรงlandฤฑrฤฑlan dosya sayฤฑsฤฑ dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda, gelen baลvurularฤฑ karลฤฑlama potansiyelinin yรผzde 77 olduฤunu belirtmek isterim. 2014โte 53, 2013โte yรผzde 50 olarak gerรงekleลmiลtir. Hedefimiz, รถnรผmรผzdeki yฤฑllarda potansiyeli yรผzde yรผze รงฤฑkarmaktฤฑr. Bugรผn itibariyle 1042 hak ihlali kararฤฑ verilmiลtir. Yรผzde 72,6โsฤฑ adil yargฤฑlanma hakkฤฑ, yรผzde 7,4 kiลi gรผvenliฤi ve hรผrriyetine, yรผzde 3โรผ ifade รถzgรผrlรผฤรผne, 30โu sendika hakkฤฑna, 20โsi kรถtรผ muamele yasaฤฤฑna iliลkindir. Sonuรงlandฤฑrฤฑlan baลvuru sayฤฑsฤฑndaki artฤฑลa baฤlฤฑ olarak 2015โe ihlal kararlarฤฑnฤฑn sayฤฑsฤฑnda ve รงeลitliliฤinde artฤฑล olmuลtur. 2015โte 543 hak ihlali kararฤฑ verilmiลtir.
“Bireysel baลvuru AYMโde paradigma deฤiลikliฤinin en รถnemli aracฤฑ olmuลtur”
Emeฤi geรงen tรผm personele teลekkรผrรผ bir borรง biliyorum. รte yandan, bireysel baลvuru AYMโde paradigma deฤiลikliฤinin en รถnemli aracฤฑ olmuลtur. Mahkememiz hak eksenli paradigmayฤฑ benimsemiลtir.
Bireysel baลvurudaki baลarฤฑ ve paradigma deฤiลimi Tรผrkiyeโdeki insan haklarฤฑ standardฤฑnฤฑn yรผkselmesine ciddi katkฤฑ yapmฤฑลtฤฑr.
Bireysel baลvurunun yรผrรผrlรผฤe girmesinden sonra AฤฐHMโe yapฤฑlan baลvurular hฤฑzla dรผลรผลe geรงmiลtir.
Bireysel baลvurunun ne olduฤuna ve ne olmadฤฑฤฤฑna dair bazฤฑ temel hususlarฤฑ hatฤฑrlatmak istiyorum. Birincisi, tartฤฑลฤฑlan ikincillik meselesi. Anayasa Mahkemesi bรถlge mahkemelerinin yerine geรงiyor iddiasฤฑ. Bireysel baลvuruda aslฤฑnda olan hak ve รถzgรผrlรผklere kamu otoritelerince saygฤฑ gรถsterilmesidir. Bireysel baลvuru iddia edilen hak ihlallerinin olaฤan kanun yollarฤฑyla halledilememesi durumunda devreye girmektedir. Bireysel baลvurunun yeni ve sรผper bir temyiz baลvuru olmadฤฑฤฤฑnฤฑn herkesรงe anlaลฤฑlmasฤฑ gerekmektedir. Bireysel baลvuruda AYM hak ihlalinin olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ tespit ediyor. Biz ihlal tespit ettiฤimizde, nasฤฑl giderileceฤini de belirtiyoruz. AYM bir temyiz mercii olarak gรถrev yapmฤฑyor.
Baลvurucunun fiillerinin suรง oluลturup oluลturmadฤฑฤฤฑnฤฑn tespiti yargฤฑlamayฤฑ sรผrdรผren derece mahkemelerinin gรถrevidir. Kamuoyunda baลvurularฤฑn gรถrรผลme sฤฑrasฤฑna yรถnelik bazฤฑ tartฤฑลmalarฤฑn yapฤฑldฤฑฤฤฑ tartฤฑลฤฑlmaktadฤฑr. AYMโnin de bir รถnceliklendirme politikasฤฑ vadฤฑr. AฤฐHMโin ve diฤer mahkemelerin uygulamalarฤฑ dikkate alฤฑnarak ilkeler manzumesi ลeklinde kabul edilmektedir. ลu an 2013 baลvurularฤฑnฤฑ bitirmeye รงalฤฑลฤฑyoruz.
Bir takฤฑm tartฤฑลmalar yaลanmaktadฤฑr. Son tartฤฑลmalardan baฤฤฑmsฤฑz olarak AYM kararlarฤฑna yรถnelik eleลtiriler konusunda sรถyleyeceklerim tamamen ilkeseldir. Yeni ve gereksiz tartฤฑลmanฤฑn malzemesi lรผtfen รงฤฑkarฤฑlmasฤฑn. Amerikaโda hiรงbir siyasi mesele yoktur ki, er ya da geรง yargฤฑsal bir meseleye dรถnรผลmesin. Tรผrkiyeโde tartฤฑลฤฑlan hemen her siyasi mesele er ya da geรง yargฤฑsal meseleye dรถnรผลmekte ve AYMโnin รถnรผne gelmektedir. Bu kararlardan bazฤฑlarฤฑ yoฤun tartฤฑลmalara neden olmaktadฤฑr. Yargฤฑรงlar kutsal varlฤฑklar deฤildir. Yargฤฑ kararlarฤฑ eleลtirilir, eleลtirilmelidir de. Aksi takdirde hukuk donar, geliลemez. Her tรผrlรผ eleลtiriye saygฤฑ duyuyoruz ancak mahkememizi talimatla karar veriyormuล gibi gรถsteren ลahsฤฑma ve mahkememize yalan ve iftirayla dolu haberleri kฤฑnฤฑyor ve reddediyorum. Bugรผn alkฤฑลlayanlar yarฤฑn lanetleyebiliyor. Bazen aynฤฑ kiลiler verilen kararlarฤฑn bir kฤฑsmฤฑnฤฑ alkฤฑลlฤฑyor, bazฤฑ kararlar iรงin skandal diyebiliyor.
Verdiฤimiz kararlara gรถre varlฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑ hatฤฑrlayanlar deฤiลse de biz hep buradaydฤฑk ve olmaya devam edeceฤiz. Kฤฑnayanฤฑn kฤฑnamasฤฑ da, รถvenin รถvgรผsรผ de AYMโyi etkilemez. Biz iลimizi yapฤฑyoruz. Baลvuranฤฑn kimliฤine de bakmฤฑyoruz. Kimsenin yanฤฑnda ya da karลฤฑsฤฑnda deฤiliz. Sadece hukukun ve adaletin yanฤฑndayฤฑz. Haksฤฑzlฤฑฤฤฑn ve hukuksuzluฤun karลฤฑsฤฑndayฤฑz. ลiarฤฑmฤฑz herkes iรงin hukuk ve adalettir.
Bireysel baลvuru, anayasal hak ve รถzgรผrlรผklerin korunmasฤฑnda รถnemli bir iลlev gรถrmektedir. Bu baลarฤฑ sadece AYMโye deฤil, ayrฤฑca oluลturulan iรงtihatlarฤฑn yaygฤฑnlaลmasฤฑna katkฤฑda bulunan tรผm yargฤฑ kurumlarฤฑna, yasama organฤฑna ve son tahlilde egemenliฤin kaynaฤฤฑ olan aziz milletimize aittir. Bireysel baลvuru kurumuna hepimizin sahip รงฤฑkmasฤฑ gerekir. Bireysel baลvurunun geliลimine katkฤฑ yapan herkese bir kez daha ลรผkranlarฤฑmฤฑ sunuyorum.
