Bankalarda hesap açma ile ilgili yönetmelikte değişiklik yapıldı

Mevduat ve Katılım Fonunun Kabulüne, Çekilmesine ve Zamanaşımına Uğrayan Mevduat, Katılım Fonu, Emanet ve Alacaklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte değişiklik yapıldı.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun(BDDK) konu ile ilgili Yönetmeliği Resmi Gazete’de yayımlandı.

1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mevduat ve Katılım Fonunun Kabulüne, Çekilmesine ve Zamanaşımına Uğrayan Mevduat, Katılım Fonu, Emanet ve Alacaklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 3 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirildi:

   “MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan 
    a) Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,
    b) Tahmini kâr: Yatırım vekâleti sözleşmesine dayalı katılma 
hesaplarında toplanan fonların katılım bankaları tarafından 
işletilmesi sonucu kâr elde edilmesi halinde, hesap sahibi ile katılım 
bankası arasında fonun işletilmeye başlandığı tarihten önce mutabık 
kalınan ve bu kârdan katılma hesabı sahibinin gerçekleşen kârı 
geçmemek üzere hak iddia edebileceği azami oranı,
    c) Birim değeri: Katılım bankasının katılma hesaplarına fon kabul 
ettiği ilk gün için 100 olarak kabul edilen ancak kâr veya zarar 
edildiğinde değişen, kâr veya zarar kayıtlarının yapıldığı günlerde, 
vadelerine göre ayrılmış her bir fonun toplam değerinin fonun bir 
önceki günkü toplam hesap değerine bölünmesi suretiyle hesaplanan, kâr 
veya zarar kaydı yapılmayan günlerde ise bir önceki günün birim 
değerine eşit olan katsayıyı,
    ç) Birim hesap değeri: Katılma hesabının cari değerini belirleyen 
ve birim değeri ile hesap değerinin çarpılması suretiyle hesaplanan, 
katılma hesabı sahibinin, üzerinde hak iddia edebileceği tutarı,
    d) Fon: Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunu,
    e) Hesap Değeri: Katılım bankasının katılma hesaplarına fon kabul 
ettiği ilk gün, hesap sahibince yatırılan tutarın 100 olarak kabul 
edilen birim değere bölünmesi suretiyle, müteakip günlerde ise, yeni 
açılan hesaplarda hesap sahiplerince yatırılan miktarın valör 
tarihindeki birim değere bölünmesi suretiyle, para yatıran veya çeken 
kişiye ait hesap değerine, hesap sahibince yatırılan miktarın valör 
tarihindeki birim değere bölünmesi ile çekilen miktarın ise hesabın 
açılış veya temdit tarihindeki birim değerine bölünmesi ile bulunacak 
tutarın, para yatırılmışsa eklenmesi, para çekilmişse çıkarılması 
suretiyle hesaplanan ve katılma hesabı sahiplerinin fon mevcuduna 
katılma oranını gösteren katsayıyı,
    f) Kanun: 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,
    g) Katılım fonu: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan katılma 
fonunu,
    ğ) Katılma hesabı: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan katılma 
hesabını,
    h) Kredi kuruluşu: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan kredi 
kuruluşunu,
    ı) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,
    i) Kuruluş birlikleri: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan 
kuruluş birliklerini,
    j) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,
    k) Mevduat: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan mevduatı,
    l) Özel cari hesap: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan özel cari 
hesabı,
    ifade eder.”
    Aynı Yönetmeliğin 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirildi:
    “MADDE 4 – (1) Kredi kuruluşlarınca, Kanunun 144 üncü maddesi esas 
alınarak belirlenecek mevduat faizleri ve katılma hesaplarına ilişkin 
kâra katılma oranları ilan edilmek suretiyle uygulanır.
    (2) Kredi kuruluşlarının, müşterileri adına mevduat veya katılım 
fonu kabul edebilmeleri için, müşterilerini tanımak amacıyla 
müşterilerin kimliklerini, T.C. kimlik ve vergi numaralarını 
belgelemesi ve Kanunun 76 ncı maddesinin üçüncü fıkrası hükmüne 
istinaden Maliye Bakanlığınca yapılan düzenlemelerde yer alan 
yükümlülükleri yerine getirmesi zorunludur.
    (3) Hesap sahibinden alınacak onay ya da kanıtlanabilir ayrı bir 
talep olmaksızın hesap sahibi adına kredili hesap açılamaz.
    (4) Kredi kuruluşları hesap açılışı işlemlerinde 
    a) Kabul ettikleri mevduatın veya katılım fonunun tabi olduğu 
koşulları,
    b) Kanunun 63 üncü maddesi kapsamında sigortalanan tutarını,
    c) 8 inci maddede belirtilen usul ve esaslar dikkate alınarak 
zamanaşımına uğraması halinde yapılacak uygulamaları,
    ç) Vadesiz mevduat hesabı ve özel cari hesap sahibinin talebi 
halinde mevcudunu geri alma hakkının bulunduğunu,
    d) Vadeli mevduat hesabı ve katılma hesabının türüne göre Kanunun 
144 üncü maddesi uyarınca belirlenecek azami miktar ve oranlar 
dâhilinde uygulanacak faiz, kâr ve zarara katılma oranı veya tahmini 
kâr oranının Kanunun anılan maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla 
vade sonuna kadar değiştirilemeyeceğini,
    e) Vadesinde kapatılmayan hesapların hesap sahibinin yeni vade 
sonunun hafta sonu tatiline gelmesi ve bu vadenin ilk iş gününe 
ötelenmesi hususunda talimat vermesi durumunda yeni bir vade, söz 
konusu talimatın verilmemesi durumunda ise aynı vade ve yenileme 
tarihinde geçerli olan faiz veya kâr ve zarara katılma oranı üzerinden 
yenilenmiş sayılacağını, yatırım vekâletine sözleşmesine dayalı 
katılma hesaplarının ise hesap sahibi ile katılım bankası arasında 
yeni bir yatırım vekâleti sözleşmesi akdedilmedikçe yenilenmeyerek 
özel cari hesaba aktarılacağına,
    f) Hesap sahibinin kredi kuruluşundan talep hakkının hesabın 
vadesinin bittiği tarihteki faiz oranı veya birim hesap değeri 
üzerinden hesaplanan tutarda olacağını,
    g) Katılma hesaplarında zarara katılma oranının yüzde yüz olduğu,
    beyan ve taahhüt ettikleri ve banka yetkilileri tarafından 
11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Borçlar Kanununun 15 inci maddesinin 
birinci fıkrasında öngörülen şekilde imzalanmış hesap cüzdanı 
düzenlemek zorundadır. Kredi kuruluşları, düzenledikleri hesap 
cüzdanını hesap sahibinin tercihi doğrultusunda basılı veya elektronik 
ortamda hesap sahibine vermekle ya da hesap sahibinin hesap cüzdanını 
almayı reddettiğini ispatlamakla yükümlüdür.
    (5) Hesap cüzdanlarında, hesap sahibinin açık ismi ve unvanı, 
hesap açılan şubeyi tanımlayan kod numarası ve şube adı, hesabın 
açılış tarihi, hesap ve cüzdan numarası, hesabın tutarı ile birlikte, 
dördüncü fıkrada yer alan hükümlere aynen yer verilmesi zorunludur. 
Vadeli mevduat hesabı ve katılma hesabı cüzdanlarında hesabın türüne 
göre Kanunun 144 üncü maddesi uyarınca belirlenecek azami miktar ve 
oranlar dâhilinde uygulanacak faiz veya kâr ve zarara katılma oranı 
veya tahmini kâr oranı ile vade ve ihbar süresinin yer alması şarttır.”
    Aynı Yönetmeliğin 6 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirildi:
    “MADDE 6 – (1) Özel cari hesaplar ve katılma hesapları 
karşılığında, hesap sahibine herhangi bir nam altında önceden 
belirlenmiş bir getiri garantisi verilemeyeceği gibi, katılma 
hesaplarında, yatırılan anaparanın hesap sahibine aynen geri ödenmesi 
de garanti edilemez. Bu hususlar, katılım bankalarının şubelerinde 
açıkça görülebilecek bir şekilde asılarak ilan edilir.
    (2) Katılma hesapları, kâr zarar ortaklığı sözleşmesine veya kamu 
kurum ve kuruluşları ile fonlar ve tüzel kişi müşterilerle akdedilecek 
yatırım vekâleti sözleşmesine dayalı olarak açılabilir. Kurul, yatırım 
vekâleti sözleşmesine dayalı olarak açılan katılma hesapları için 
yatırılabilecek asgari tutar ve/veya katılma hesaplarının belli bir 
oranı şeklinde sınır tesis etmeye yetkilidir.  Her iki sözleşme türüne 
dayalı olarak açılan katılma hesapları ayrı fon havuzlarında 
işletilir. Katılma hesabı sahiplerinin menfaatlerine zarar vermemek ve 
önceden belirlenmesi halinde toplanan fonun kullanım amacı dışına 
çıkmamak kaydıyla yatırım vekâleti sözleşmesine dayalı katılma 
hesapları için açılan havuzlar birleştirilebilir, bölünebilir, 
havuzlar arasında aktarım yapılabilir ve vade sonunda tasfiye 
edilebilir.
    (3) Yatırım vekâleti hesabı sahipleri, katılım bankasına sağladığı 
fonun kullanımına yönelik genel veya sınırlı yetkilendirmede 
bulunabilir. Hesap sahibi ile katılım bankası arasında düzenlenecek 
sözleşmede, yetkilendirmeye ilişkin hükümlerin bulunması ve hesabın 
vadesi boyunca katılım bankasının ilgili fon tutarını bu hükümler 
çerçevesinde kullanması zorunludur.
    (4) Katılım fonu hesapları üzerinde hesap sahibinin talep hakkı ve 
katılım bankasının ödeme yükümlülüğü  özel cari hesaplarda yatırılan 
tutar, katılma hesaplarında ise vade sonunda geçerli birim hesap 
değeri kadardır. Yatırım vekâleti sözleşmesine dayalı katılma 
hesaplarında birim hesap değeri, yatırılan tutar ve tahmini kâr 
toplamı ile sınırlıdır.
    (5) Katılma hesaplarının işletilmesinden doğan kâr veya zarar, 
para cinsi bazında her vade grubunun toplam fon havuzu içindeki 
ağırlığı oranında, Ek-1’de yer alan Günlük Birim Değeri Hesaplama 
Tablosuna uygun olarak hesaplanır.
    (6) Kanunun 144 üncü maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla 
katılım bankaları, katılma hesaplarının işletilmesinden doğacak kâra 
katılma oranlarını veya tahmini kâr oranını serbestçe 
belirleyebilirler.
    (7) Katılma hesabının açıldığı anda geçerli olan kâr ve zarara 
katılma oranı veya tahmini kâr oranı hesap cüzdanına kaydedilir ve bu 
kayıt, Kanunun 144 üncü maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla hesap 
açıldıktan sonra vade bitimine kadar değiştirilemez. Vadesinde 
kapatılmayan kâr zarar ortaklığı sözleşmesine dayalı olarak açılan 
katılma hesapları aynı vade ve yenileme tarihinde geçerli olan kâr ve 
zarara katılma oranı üzerinden yenilenmiş sayılır. Vadesinde 
kapatılmayan yatırım vekâleti sözleşmesine dayalı katılma hesapları, 
hesap sahibi ile katılım bankası arasında yeni bir yatırım vekâleti 
sözleşmesi akdedilmedikçe, yenilenmeyerek özel cari hesaplara 
aktarılır.
    (8) Katılım bankaları, katılma hesapları için dönem sonlarında 
dağıtacakları kârlardan, müşteriyle imzalanacak sözleşmede hüküm yer 
alması, dokuzuncu ve onuncu fıkralarda belirtilen maksatlar dışında 
başka amaçlarla kullanılmaması ve bakiyenin nihai olarak fon havuzuna 
aktarılması şartıyla kâr dengeleme rezervi ayırabilirler. Ayrılacak 
kâr dengeleme rezervine ilişkin azami oran ile uygulama usul ve 
esasları, Kurul tarafından belirlenir. 
    (9) Katılım bankalarının, dağıtılacak kâr payı tutarlarında fon 
sahipleri lehine artırım yapmaları mümkündür. Yapılacak artırım, 
sekizinci fıkrada belirtilen kâr dengeleme rezervinin kullanımı 
ve/veya süreklilik arz etmemek kaydıyla katılım bankasının kendi 
lehine tahakkuk eden kâr payından feragat etmesi şeklinde 
gerçekleşebilir.
    (10) Zarar ortaya çıkan dönemlerde katılım bankalarının fon 
sahipleri lehine zararları üstlenmeleri mümkündür. Zarar tutarı 
sekizinci fıkrada belirtilen kâr dengeleme rezervinin kullanımı 
ve/veya süreklilik arz etmemek kaydıyla katılım bankasının kendi 
özkaynaklarından karşılanabilir. Bir katılım bankasının zarar ortaya 
çıkan dönemlerde kâr dağıtımı gerçekleştirmesi için olağan genel kurul 
kararıyla katılım bankası yönetim kurulunun yetkili kılınması ve 
yönetim kurulunun bir hesap dönemi içerisinde en fazla üç kez olmak 
üzere her bir kâr dağıtımı için ayrı karar alması zorunludur.”
    Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirildi:
    “MADDE 7 – (1) Katılım bankaları, Kanunun 60 ıncı maddesinin 
yedinci fıkrası uyarınca Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca tespit 
edilen vade ve türlerine bağlı kalmaksızın belirli bir projenin veya 
yatırımın ya da bu amaçla kurulan ortaklıkların finansmanında 
kullanılmak üzere müstakil hesaplarda fon toplamak suretiyle vadesi 
bir aydan daha az olmayan özel fon havuzları oluşturabilir. Hesap 
sahibi ile katılım bankası arasında düzenlenecek sözleşmede, projenin 
veya yatırımın içeriğine, öngörülen vadesine ve tarafların hak ve 
yükümlülüklerine dair hükümlerin yer alması ve projenin veya yatırımın 
tamamlanmasına kadar geçen süre zarfında katılım bankasının ilgili fon 
tutarını bu hükümler çerçevesinde kullanması zorunludur. Bu şekilde 
toplanan fonlara ait katılma hesapları diğer hesaplardan bağımsız 
olarak ayrı havuzlarda işletilir ve toplanan fonlar projenin veya 
yatırımın tamamlanmasına kadar geçen süre zarfında diğer fon 
havuzlarına aktarılamaz. Özel fon havuzları ile ilgili olarak, 
oluşturulmasını ve tasfiyesini izleyen onbeş gün içinde Kuruma bilgi 
verilir. Projenin veya yatırımın öngörülen vadesinde veya hesap 
sahiplerinin onayının alınması ve Kuruma bilgi verilmesi şartıyla 
projenin veya yatırımın tamamlanmasını müteakip özel fon havuzları 
tasfiye edilir.”
    Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki 
şekilde değiştirildi:
    “(2) Bankalar bir takvim yılı içinde zamanaşımına uğrayan ve 
tutarı 250 lira ve üzerindeki her türlü mevduat, katılım fonu, emanet 
ve alacakların hak sahiplerini, başvuruda bulunmadıkları takdirde 
hesaplarının Fona devredileceği hususunda, izleyen takvim yılının Ocak 
ayı sonuna kadar iadeli taahhütlü mektupla uyarmak zorundadır. Söz 
konusu mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar ile tutarı 250 
liranın altındaki her türlü mevduat, katılım fonu, emanet ve alacaklar 
Şubat ayının başından itibaren bankanın kendi internet sitesinde liste 
halinde dört ay müddetle ilan edilir. Banka, söz konusu listelerin 
kendi internet sitesinde ilan edildiği hususunu, Şubat ayının 
onbeşinci gününe kadar ülke genelinde yayım yapan ve ilan talebi 
tarihinde Basın İlan Kurumu listelerindeki tirajı en yüksek ilk beş 
gazeteden ikisinde Basın İlan Kurumu aracılığıyla iki gün süreyle ilan 
eder. İnternet sitelerinde ilan edilen listeler, bankalar tarafından 
eşzamanlı olarak ayrıca Kuruluş Birliklerine ve Fona gönderilir. 
Kuruluş Birlikleri ve Fon bu listeleri Mayıs ayının sonuna kadar 
konsolide edilmiş olarak kendi internet sitesinde yayınlar.”
    Aynı Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki 
şekilde değiştirildi:
    “(2) Ergin olmayanlar adına açtırılan hesaplarda, zamanaşımı 
süresi kişinin ergin olduğu tarihte işlemeye başlar.”
    Aynı Yönetmeliğin geçici 3 üncü maddesi yürürlükten kaldırıldı. 

Murat Ali Oral

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İngilizce İşletme Fakültesi'ni bitirdi. Çeşitli kurumlara bağlı olarak emtia ve özellikle altın piyasalarında trader ve danışmanlık yaptı. Medya sektöründe (Matriks, BloombergHT vb) uzun yıllar çeşitli pozisyonlarda çalıştı.