Elektrikli arabalar ve akฤฑllฤฑ telefonlar baลta olmak รผzere birรงok teknoloji รผrรผnรผnรผn bataryalarฤฑnda kullanฤฑlan kobaltฤฑn fiyatฤฑ artฤฑyor. ลubat 2016’da 21 bin 750 dolar olan madenin ton baลฤฑna fiyatฤฑ, 22 Mart itibarฤฑyla 95 bin 250 dolara ulaลtฤฑ.
Akฤฑllฤฑ telefonlar, tabletler, bilgisayar ve elektrikli arabalar gibi birรงok teknoloji รผrรผnรผnรผ รงalฤฑลtฤฑran bataryalarฤฑn ana maddelerinden kobaltฤฑn deฤeri her geรงen gรผn yรผkseliyor.
Elektrikli araรงlara kรผresel talebin artmasฤฑ, akฤฑllฤฑ telefon รผreten ลirketlerin kobalta yatฤฑrฤฑm yapacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑ ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde yรผksek vergiler beklentisiyle fiyatlar son iki yฤฑlda yรผzde 334 arttฤฑ.
Londra Metal Borsasฤฑ verilerine gรถre, kobaltฤฑn ลubat 2016’da 21 bin 750 dolar olan ton baลฤฑna fiyatฤฑ, 22 Mart itibarฤฑyla 95 bin 250 dolara ulaลtฤฑ.
ABD Jeolojik Araลtฤฑrmalar Merkezi tarafฤฑndan da kรผresel kobalt รผretiminin geรงen yฤฑl yรผzde 1 azalarak 110 bin ton olduฤu bildirildi.
Demokratik Kongo Cumhuriyeti, yaklaลฤฑk 3,5 milyon tonla dรผnyada kanฤฑtlanmฤฑล kobalt rezervlerinin yarฤฑsฤฑna ev sahipliฤi yapฤฑyor. ฤฐkinci sฤฑrada 1,2 milyon tonla Avustralya yer alฤฑyor.
2020’ye kadar elektrikli otomobillerin yaygฤฑnlaลmasฤฑnฤฑn kobalta talebi artฤฑrmasฤฑ ve yฤฑllฤฑk toplam talebin 120 bin tonun รผzerine รงฤฑkmasฤฑ bekleniyor.
Tรผrkiye’de 13 arama ve iลletme ruhsatฤฑ var
ฤฐstanbul Teknik รniversitesi (ฤฐTร) Maden Fakรผltesi Cevher Hazฤฑrlama Mรผhendisliฤi Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Prof. Dr. Ekrem Yรผce, AA muhabirine yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, doฤada saf kobaltฤฑn รงok nadir bulunduฤunu sรถyledi.
Kobaltฤฑn รงeลitli bileลiklerle birlikte yeryรผzรผne รงฤฑkarฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve bazฤฑ iลlemlerin ardฤฑndan kobalt elde edildiฤini belirten Yรผce, “Kรผresel bazda, kobaltฤฑn รถnde gelen kullanฤฑmฤฑ ลarj edilebilir batarya elektrotlarฤฑdฤฑr. Gaz tรผrbini motorlarฤฑ iรงin parรงalar yapmak amacฤฑyla kullanฤฑlan sรผper alaลฤฑmlar, kobaltฤฑn bir baลka ana kullanฤฑm alanฤฑdฤฑr. Kobalt ayrฤฑca otomobillerde hava yastฤฑklarฤฑ yapฤฑmฤฑnda, petrol ve kimya endรผstrileri iรงin katalizรถr olarak, รงimentolu karbรผrler, elmas aletler, korozyon ve aลฤฑnmaya dayanฤฑklฤฑ alaลฤฑmlar ve manyetik kayฤฑt ortamฤฑ, mฤฑknatฤฑslar ve รงelik kuลaklฤฑ radyal lastik yapฤฑmฤฑnda, diล protezinde ve รถzel รงeliklerin yapฤฑmฤฑnda kullanฤฑlmaktadฤฑr.” dedi.
Dรผnyadaki mevcut kaynaklarฤฑn bรผyรผk รงoฤunluฤunun Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Zambiya ve Avustralya’nฤฑn da aralarฤฑnda yer aldฤฑฤฤฑ รผlkelerde bulunduฤuna dikkati รงeken Yรผce, yฤฑllฤฑk kobalt รผretiminin 100-110 bin ton civarฤฑnda olduฤunu bildirdi. Yรผce, “Dรผnya kobalt รผretiminin yรผzde 60’ฤฑ Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ndeki kaynaklardan saฤlanmaktadฤฑr. Avustralya, Belรงika, Brezilya, รin, Kanada, Kรผba, Fransa, Finlandiya, Hindistan, Japonya, Madagaskar, Fas, Norveรง, Rusya, Gรผney Afrika, Uganda ve Zambiya kobalt รผretiminin en fazla yapฤฑldฤฑฤฤฑ รผlkeler.” diye konuลtu.
ABD’de tรผketilen kobaltฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 45’inin รงoฤunlukla uรงak gazฤฑ tรผrbin motorlarฤฑnda, yรผzde 8’inin ise รงimentolu karbitlerde kesme ve aลฤฑnmaya karลฤฑ dayanฤฑklฤฑ uygulamalar iรงin kullanฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden Yรผce, bu oranฤฑn diฤer รงeลitli metalik uygulamalarda yรผzde 16 ve รงeลitli kimyasal uygulamalarda ise yรผzde 30 olduฤunu dile getirdi.
Yรผce, Tรผrkiye’de kobalt kaynaฤฤฑ olarak Adana-Tufanbeyli, Balฤฑkesir-Dursunbey, Elazฤฑฤ-Keban, Gรผmรผลhane-ลiran, Kastamonu-Kรผre, Manisa merkez ve Turgutlu, Sivas-Suลehri ve Uลak-Banaz cevherleลmelerinin sayฤฑlabileceฤini belirterek, maden ruhsatlarฤฑ aรงฤฑsฤฑndan sรถz konusu bรถlgelerde 8’i arama, 5’i iลletme olmak รผzere toplam 13 adet kobalt ruhsatฤฑ verildiฤini bildirdi.
Kรผresel kobalt รผretimi yฤฑllฤฑk 100-110 bin ton civarฤฑ
Gรผnรผmรผzde dรผnya kobalt รผretiminin yarฤฑsฤฑnฤฑn batarya รผretiminde kullanฤฑldฤฑฤฤฑna dikkati รงeken Yรผce, “Bu oranฤฑn รถnรผmรผzdeki 5 yฤฑlda yรผzde 60’lara kadar รงฤฑkacaฤฤฑ tahmin edilmektedir.” ifadesini kullandฤฑ.
Yรผce, son yฤฑllarda รถzellikle cep telefonlarฤฑ ve elektrikli otomobil sektรถrlerindeki geliลmelerin kobaltฤฑn deฤerini yรผkselttiฤine iลaret ederek, dรผnyada elektrikli araรง รผretim hฤฑzฤฑnฤฑn artmasฤฑna baฤlฤฑ olarak kobalta talebin arttฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Yรผce, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Dรผnyada rafine edilmiล kobalt tedarikindeki bรผyรผmenin, kobalt tรผketiminden daha dรผลรผk bir oranda arttฤฑฤฤฑ ve bunun da baลta ลarj edilebilir pil ve havacฤฑlฤฑk sektรถrlerindeki gรผรงlรผ bรผyรผmeden kaynaklandฤฑฤฤฑ tahmin edilmektedir. Elektrikli otomobillerin talep iรงindeki payฤฑnฤฑn artmasฤฑnฤฑn beklentisi de en รถnemli kaynak olarak kobalta olan talebi hฤฑzla artฤฑracaktฤฑr. Son yฤฑllarda artan savaลlar ve silah, mรผhimmat, savaล gereรงleri gibi gereksinimlerdeki hฤฑzlฤฑ artฤฑลฤฑn da diฤer metallerde olduฤu gibi kobalt fiyatlarฤฑndaki artฤฑลta etkide bulunduฤunu sรถylemek yanlฤฑล olmayacaktฤฑr.”
