Bankacฤฑlฤฑk Dรผzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), cuma gรผnรผ aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ kredi kullandฤฑrฤฑmฤฑ kararฤฑna iliลkin, “Baฤฤฑmsฤฑz denetime tabi bir ลirket olmasฤฑ, ลirketin yabancฤฑ para (YP) nakdi varlฤฑklarฤฑnฤฑn TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn 15 milyon liranฤฑn รผzerinde olmasฤฑ ve ลirketin YP nakdi varlฤฑklarฤฑn TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn aktif toplamฤฑndan veya son 1 yฤฑllฤฑk net satฤฑล hasฤฑlatฤฑndan bรผyรผk olanฤฑnฤฑn yรผzde 10’unu aลmasฤฑ… Herhangi bir ลirketin karar kapsamฤฑna girebilmesi sรถz konusu 3 ลartฤฑn hepsinin birden saฤlanmasฤฑ gerekmektedir.” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ.
BDDK’den yapฤฑlan aรงฤฑklamada, daha รถnce bankalara, kredilerin amacฤฑna uygun olmayan iลlemlerin gerรงekleลtirilmesinde kullanฤฑlmasฤฑnฤฑn engellenmesi iรงin azami รถzenin gรถsterilmesi yรถnรผnde talimatlar verildiฤi anฤฑmsatฤฑldฤฑ.
Bazฤฑ ลirketlerin, dรถviz borcu ya da dรถviz yรผkรผmlรผlรผฤรผ olmamasฤฑna hatta dรถviz pozisyon fazlasฤฑ bulunmasฤฑna raฤmen, TL kredi kullanarak dรถviz alฤฑmฤฑ gerรงekleลtirdikleri ve dรถviz pozisyonu tuttuklarฤฑ aktarฤฑlan aรงฤฑklamada, “Yani รผretime, istihdama, yatฤฑrฤฑma gitmesi gereken uygun koลullu TL ticari kredi kaynaklarฤฑ, gerรงek bir ihtiyaรง olmadฤฑฤฤฑ halde bazฤฑ ลirketlerce dรถviz alฤฑmฤฑ amacฤฑyla kullanฤฑlmaya devam etmektedir.” ifadesi kullanฤฑldฤฑ.
Aรงฤฑklamada, bu itibarla finansal istikrarฤฑn gรผรงlendirilmesi, kaynaklarฤฑn daha verimli ve รผretken alanlarda kullanฤฑlarak kredi sisteminin etkin bir ลekilde รงalฤฑลmasฤฑ, kredilerin amacฤฑna matuf bir ลekilde kullanฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlamak iรงin gerekli gรถrรผlen bir makro ihtiyati tedbir olarak cuma gรผnรผ bir karar alฤฑndฤฑฤฤฑ belirtilerek, ลunlar kaydedildi:
“Kararฤฑn uygulanmasฤฑna iliลkin yaลanabilecek tereddรผtlerin giderilmesi bakฤฑmฤฑndan bazฤฑ aรงฤฑklamalarฤฑn yapฤฑlmasฤฑnda fayda gรถrรผlmรผลtรผr. Baฤฤฑmsฤฑz denetime tabi bir ลirket olmasฤฑ, ลirketin yabancฤฑ para (YP) nakdi varlฤฑklarฤฑnฤฑn (altฤฑn dahil, efektif dรถviz ile bankalardaki YP mevduatฤฑn) TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn 15 milyon liranฤฑn รผzerinde olmasฤฑ ve ลirketin YP nakdi varlฤฑklarฤฑn TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn aktif toplamฤฑndan veya son 1 yฤฑllฤฑk net satฤฑล hasฤฑlatฤฑndan bรผyรผk olanฤฑnฤฑn yรผzde 10’unu aลmasฤฑ… Herhangi bir ลirketin karar kapsamฤฑna girebilmesi sรถz konusu 3 ลartฤฑn hepsinin birden saฤlanmasฤฑ gerekmektedir. Diฤer taraftan, sรถz konusu karar kapsamฤฑna gerรงek kiลiler ile gerรงek kiลi ลirket ortaklarฤฑ da girmemektedir.”
Kredi kullandฤฑrฤฑm sฤฑnฤฑrlamasฤฑndan istisna tutulacak haller
Aรงฤฑklamada, kararฤฑn uygulanmasฤฑna yรถnelik 3 ลartฤฑn birden saฤlanmasฤฑ nedeniyle kredi kullandฤฑrฤฑm sฤฑnฤฑrlamasฤฑ kapsamฤฑna giren ลirketlere iliลkin istisnai durumlara yer verildi.
Buna gรถre, YP cinsinden kredi kullanmasฤฑ mรผmkรผn olmayan ลirketler, krediye baลvurduฤu tarihten itibaren 3 aylฤฑk dรถnem iรงinde yabancฤฑ para net pozisyon aรงฤฑฤฤฑnฤฑn bulunduฤunu baฤฤฑmsฤฑz denetim kuruluลunca onaylanmฤฑล ลekilde tespit ettirerek bankaya sunmalarฤฑ halinde, yalnฤฑzca baลvuru tarihini izleyen 3 aylฤฑk dรถnemdeki pozisyon aรงฤฑฤฤฑyla sฤฑnฤฑrlฤฑ olmak kaydฤฑyla TL cinsinden nakdi ticari kredi kullanabilmeleri mรผmkรผn olacak.
Bu istisnadan yararlanacak ลirketler iรงin bakฤฑlacak kriter, yabancฤฑ para pozisyon aรงฤฑฤฤฑnฤฑn bulunmasฤฑ, yani gelecek herhangi bir 3 aylฤฑk dรถnemde yapancฤฑ para borรงlarฤฑnฤฑn (yรผkรผmlรผlรผklerinin) yabancฤฑ para varlฤฑklarฤฑndan fazla olmasฤฑ durumunu kapsayacak.
Bรถyle bir durum sรถz konusu olduฤunda, YP yรผkรผmlรผklerin YP varlฤฑklarฤฑndan fazla olduฤu tutar kadar bu ลirketlere de TL cinsinden nakdi ticari kredi kullandฤฑrฤฑlabilecek.
Karar kapsamฤฑna dahil olan ve olmayan YP nakdi varlฤฑklar
YP nakdi varlฤฑklar kapsamฤฑna, ลirketlerin altฤฑn da dahil olmak รผzere efektif dรถvizleri ile bankalardaki YP mevduatlarฤฑ dahil olacak.
ลirketlerin yurt iรงi yerleลiklerce YP cinsinden ihraรง edilmiล menkul kฤฑymetler ve eurobond gibi borรงlanma araรงlarฤฑndan oluลan diฤer parasal varlฤฑklarฤฑ, kararda belirtilen YP nakdi varlฤฑklar kapsamฤฑna girmeyecek.
ลirketlerin, yurt dฤฑลฤฑ yerleลiklerce YP cinsinden ihraรง edilmiล menkul kฤฑymetler ve hisse senetleri ile yurt dฤฑลฤฑ yerleลiklerle yapฤฑlan ters repo gibi diฤer parasal varlฤฑklarฤฑ da karar kapsamฤฑndaki YP nakdi varlฤฑk tutarฤฑnฤฑn hesaplamasฤฑna dahil edilecek.
Kapsama dahil olmayan ลirketlerin durumu
YP nakdi varlฤฑklarฤฑnฤฑn TL karลฤฑlฤฑฤฤฑ 15 milyon lirayฤฑ aลmayan ลirketler, karar kapsamฤฑndaki kredi sฤฑnฤฑrlamasฤฑna dahil olmayacak.
Ancak bu ลirketlerin kredi baลvuru tarihi itibarฤฑyla, “mevcut YP nakdi varlฤฑklarฤฑ ile en gรผncel finansal tablolarฤฑna gรถre aktif toplamฤฑnฤฑ ve son 1 yฤฑllฤฑk net satฤฑล hasฤฑlatฤฑnฤฑ baฤฤฑmsฤฑz denetim kuruluลuna tespit ettirmeleri”, “kullanacaklarฤฑ kredinin vadesi boyunca YP nakdi varlฤฑklarฤฑnฤฑn TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn 15 milyon lirayฤฑ aลmayacaฤฤฑnฤฑ ya da aลsa bile aktif toplamฤฑndan ya da son 1 yฤฑllฤฑk net satฤฑล hasฤฑlatฤฑndan bรผyรผk olanฤฑnฤฑn yรผzde 10’unu geรงmeyeceฤini beyan ve taahhรผt etmeleri”, “sรถz konusu beyan ve taahhรผdรผn banka tarafฤฑndan kontrolรผnรผn saฤlanmasฤฑnฤฑ teminen ลirketlerin her ayฤฑn ilk 10 iล gรผnรผ iรงinde bir รถnceki ay sonu bilanรงosuna gรถre YP nakdi varlฤฑklarฤฑnฤฑn, aktif toplamฤฑnฤฑn ve bir รถnceki ay sonu itibarฤฑyla son 12 aylฤฑk net satฤฑล hasฤฑlatฤฑnฤฑn gรผncel deฤerini bankaya iletmeleri” gerekecek.
Sฤฑnฤฑrlama kapsamฤฑna giren ticari kredi tรผrleri
Rotatif, kredili mevduat hesabฤฑ (KMH) veya kurumsal kredi kartlarฤฑ gibi kredi iลlemleri yoluyla karar tarihinden itibaren gerรงekleลecek nakdi ticari TL kredi kullandฤฑrฤฑmlarฤฑ iรงin her ay sonunda yapฤฑlacak bakiye artฤฑลฤฑ hesaplamasฤฑ yeni kullandฤฑrฤฑm olarak kabul edilecek.
Her ay sonundaki hesaplama tarihinden รถnceki ay sonuna gรถre bakiye artฤฑลฤฑ olmasฤฑ durumunda, ay sonu itibarฤฑyla yapฤฑlacak bu hesaplamaya kadar ilgili ticari kredi mรผลterisinin kararda belirtilen baฤฤฑmsฤฑz denetim kuruluลu onaylฤฑ belgeleri bankaya tevsik etmesi gerekecek. Aynฤฑ uygulama, gecelik kredilerde bakiye risk tutarฤฑ bulunmasฤฑ durumunda da geรงerli olacak.
Ay sonunda kredi mรผลterisinin; rotatif, KMH veya kurumsal kredi kartlarฤฑ iรงin bakiye artฤฑลฤฑnฤฑn bulunmasฤฑ; gecelik krediler iรงin ise risk tutarฤฑnฤฑn bulunmasฤฑ halinde ve tevsik edilen belgeler รงerรงevesinde ilgili sฤฑnฤฑrlama kapsamฤฑna girdiฤinin tespit edilmesi durumunda, sรถz konusu mรผลterilere limit boลluฤu olsa dahi TL cinsinden yeni bir nakdi ticari kredi kullandฤฑrฤฑlmayacak.
รte yandan YP nakdi varlฤฑklarฤฑn TL karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn hesaplanmasฤฑnda, hesaplama tarihine ait Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ dรถviz alฤฑล kuru kullanฤฑlacak.
Bankalar ve ลirketlerin dikkat edeceฤi diฤer hususlar
ลirketlerin TL kredi talebi รถncesi, fiktif iลlemlerle borรง kaydฤฑ yaratma ya da muvazaalฤฑ diฤer iลlemler yoluyla kararฤฑn etrafฤฑndan dolanmaya yรถnelik uygulamalara tevessรผl etmemeleri bakฤฑmฤฑndan bankalarฤฑn mรผลterilerini uyarmasฤฑ gerekecek.
Her banka, mรผลterilerinin bu tรผr dolanma amaรงlฤฑ YP varlฤฑk transferi gerรงekleลtirip gerรงekleลtirmediklerini kendi bankalarฤฑ รถzelinde kontrol edecek. Bรถyle bir tespitte bulunmalarฤฑ halinde bankalar, BDDK’ye bilgi verecek.
Diฤer taraftan, kararฤฑn etrafฤฑndan dolanฤฑlmasฤฑ veya etkisiz hale getirilmesine yรถnelik bu ลekildeki yanฤฑltฤฑcฤฑ ve muvazaalฤฑ iลlemler gerรงekleลtirmek suretiyle bankalarca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin aรงฤฑlmasฤฑnฤฑ saฤlayanlar hakkฤฑnda gerekli yasal iลlemler yapฤฑlabilecek.
Karara uymadฤฑฤฤฑ tespit edilen veya kredi tahsisinden sonraki 1 ay iรงerisinde baฤฤฑmsฤฑz denetim kuruluลunca onaylanmasฤฑ ve tespit edilmesi gereken bilgi ve belgeleri bankaya tevdi etmeyen ลirketler hakkฤฑnda da ilgili banka tarafฤฑndan kuruma bilgi verilecek.
Aรงฤฑklamada ayrฤฑca, “ลirketlerin baฤฤฑmsฤฑz denetime tabi olup olmama durumu”, “en gรผncel finansal tablolar” ve “baฤฤฑmsฤฑz denetim kuruluลlarฤฑnca onaylanmak suretiyle tevsik edilmesi gereken belgelerin hazฤฑr olmamasฤฑ durumu” gibi konulara da aรงฤฑklฤฑk getirildi.
