ฤฐstanbul รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesi tarafฤฑndan yรผrรผtรผlen araลtฤฑrmaya gรถre, iลletmeler ve รงalฤฑลanlar, yeni tip Koronavirรผs (Covid-19) salgฤฑnฤฑyla birlikte baลlayan evden รงalฤฑลma dรผzenine kฤฑsa sรผrede uyum gรถsterdi.
Sputnik Tรผrkรงe’nin aktardฤฑฤฤฑna gรถrei ฤฐstanbul รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesi tarafฤฑndan yรผrรผtรผlen ve yeni tip Koronavirรผs (Covid-19) salgฤฑnฤฑnฤฑn iลletmeler ve beyaz yakalฤฑ รงalฤฑลanlar รผzerindeki etkilerinin incelendiฤi araลtฤฑrma sonuรงlandฤฑ. Salgฤฑn รถncesinde ofis ortamฤฑnda รงalฤฑลan ancak salgฤฑn dรถneminde evden รงalฤฑลmaya devam eden beyaz yakalฤฑ รงalฤฑลanlarฤฑ kapsayan araลtฤฑrma, 27 Mayฤฑs-22 Haziran’da 1077 kiลi ile yapฤฑldฤฑ.
Araลtฤฑrma raporu, ฤฐลletme Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Prof. Dr. ลebnem Arฤฑkboฤa’nฤฑn baลkanlฤฑฤฤฑnda Doรง. Dr. Ebru Doฤan, Dr. รฤr. รyesi Buket Akdรถl ve Arล. Gรถr. Oฤuzhan ฤฐrengรผn’den oluลan ekip tarafฤฑndan hazฤฑrlandฤฑ.
ฤฐstanbul รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesi Dekanฤฑ Prof. Dr. Sayฤฑm Yorฤun, araลtฤฑrmanฤฑn her sektรถr, kademe, yaล grubu ve cinsiyetten beyaz yakalฤฑlarฤฑn anket sorularฤฑna verdikleri yanฤฑtlarฤฑn deฤerlendirilmesinden oluลtuฤunu ifade ederek, “Betimleyici bir รงalฤฑลma olan bu raporda veri toplama aracฤฑ olarak online anket yรถntemi ve kolayda รถrnekleme metodu kullanฤฑlmฤฑลtฤฑr. Araลtฤฑrmaya katฤฑlarak anketi cevaplayan kiลi sayฤฑsฤฑ 1077’dir. Rapor, uzaktan รงalฤฑลmanฤฑn olumsuzluklarฤฑna da vurgu yapmaktadฤฑr. รalฤฑลanlarฤฑn iล-yaลam dengesini saฤlamada yaลadฤฑklarฤฑ sorunlar, iลletmelerinden hiรงbir destek almamalarฤฑna raฤmen yรผksek performans gรถsterme baskฤฑsฤฑ bunlar arasฤฑnda sayฤฑlabilir” diye konuลtu.
Yรผzde 55’i ayrฤฑ veya ortak รงalฤฑลma odasฤฑna sahip
Beyaz yakalฤฑlarฤฑn yรผzde 63’รผnรผn ilk kez evden รงalฤฑลmasฤฑna raฤmen iลletmelerin ve รงalฤฑลanlarฤฑn รงok kฤฑsa bir sรผrede yeni รงalฤฑลma dรผzenine uyum gรถsterdiฤinin gรถrรผldรผฤรผnรผ aktaran Prof. Dr. Yorฤun, bu uyumu kolaylaลtฤฑran unsurlarฤฑ, ‘modern ofisler olarak nitelendirilen aรงฤฑk ofisler’, ‘รงalฤฑลanlarฤฑn ofis binalarฤฑndaki รงalฤฑลma koลullarฤฑndan memnuniyetsizliฤi’ ve ‘evdeki รงalฤฑลma ortamlarฤฑnฤฑ daha konforlu olarak algฤฑlamalarฤฑ’ ลeklinde sฤฑraladฤฑ.
Yorฤun, uyumu kolaylaลtฤฑran bir diฤer unsurun da iลletmelerin sahip olduฤu teknolojik altyapฤฑ ile iลletmelerin ve yรถneticilerin รงalฤฑลanlara verdiฤi destek olduฤunu dile getirerek, evden รงalฤฑลmak durumunda kalanlarฤฑn evlerinde sahip olduklarฤฑ olanaklar incelendiฤinde, yรผzde 55’inin ayrฤฑ veya ortak รงalฤฑลma odasฤฑna sahip olduฤunun ve genellikle รงekirdek aile olarak 80 metrekareden bรผyรผk konutlarda yaลadฤฑklarฤฑnฤฑn tespit edildiฤini aktardฤฑ.
Prof. Dr. Yorฤun, ลu bilgileri verdi:
“Salgฤฑn รถncesinde katฤฑlฤฑmcฤฑlardan iล ortamฤฑnฤฑ sakin ve keyifli bulanlarฤฑn oranฤฑ yรผzde 33,5, iล ortamฤฑnฤฑ sakin ve keyifli bulmayanlarฤฑn oranฤฑ da sadece yรผzde 20,4’tรผr. Salgฤฑn sฤฑrasฤฑnda ise iล ortamฤฑnฤฑ (evden รงalฤฑลma) sakin ve keyifli bulan katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn oranฤฑ yรผzde 48,2 iล ortamฤฑnฤฑ sakin ve keyifli bulmayanlarฤฑn oranฤฑ da sadece yรผzde 12,2’dir. Evden รงalฤฑลma ortamฤฑnฤฑ, iล yerine gรถre sakin ve keyifli bulanlarฤฑn oranฤฑnฤฑn daha fazla olmasฤฑ, salgฤฑn sฤฑrasฤฑnda evden รงalฤฑลmayฤฑ daha avantajlฤฑ kฤฑlmaktadฤฑr. Salgฤฑn sฤฑrasฤฑnda iล yerine gitmenin bireyde yarattฤฑฤฤฑ endiลenin, katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn evde รงalฤฑลmayฤฑ sakin ve keyifli bulmasฤฑnda en รถnemli etken olduฤunu sรถylemek mรผmkรผndรผr.”
Kadฤฑnlarda tรผkenmiลlik algฤฑsฤฑ daha yรผksek
Araลtฤฑrmaya katฤฑlanlarฤฑn tรผkenmiลlik algฤฑlarฤฑnฤฑn da incelendiฤine deฤinen Yorฤun, zorunlu evden รงalฤฑลma ve ofiste รงalฤฑลma dรถnemlerine iliลkin tรผkenmiลlik algฤฑlarฤฑnda genel olarak รถnemli deฤiลiklik olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dile getirerek, “Alt ve orta kademe yรถneticilerle รงalฤฑลanlarฤฑn tepe yรถneticilere ve kadฤฑnlarฤฑn erkeklere gรถre iล yรผkรผ nedeniyle daha yรผksek tรผkenmiลlik hissettikleri belirlenmiลtir. Ancak, aile bรผyรผkleri ile birlikte yaลayanlarฤฑn tรผkenmiลlik algฤฑlarฤฑnฤฑn diฤer gruplara kฤฑyasla daha dรผลรผk olduฤunu sรถylenebilir” dedi.
Yorฤun, pandemi sรผrecinde kadฤฑnlarda tรผkenmiลlik algฤฑsฤฑnฤฑn erkeklere gรถre yรผksek รงฤฑktฤฑฤฤฑna iลaret ederek, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Salgฤฑn sฤฑrasฤฑnda ‘ฤฐล yรผkรผm nedeniyle tรผkenmiล hissediyorum’ ifadesinin cinsiyete gรถre daฤฤฑlฤฑmฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda iล yรผkรผ nedeniyle her zaman tรผkenmiล hisseden kadฤฑnlarฤฑn oranฤฑ yรผzde 17 iken, erkeklerin oranฤฑ yรผzde 11,7’dir. รoฤunlukla kendisini tรผkenmiล hisseden kadฤฑnlarฤฑn oranฤฑ ise yรผzde 11,1’dir. Kadฤฑnlarda tรผkenmiลlik algฤฑsฤฑnฤฑn erkeklere gรถre yรผksek รงฤฑkmasฤฑ, รผlkemizdeki toplumsal cinsiyet rolleri gรถz รถnรผnde bulundurulduฤunda salgฤฑn sฤฑrasฤฑnda evde artan uฤraลlarฤฑn, รงocuklarฤฑn veya evdeki bรผyรผklerin ihtiyaรงlarฤฑnฤฑn karลฤฑlanmasฤฑ, evle ilgili sorumluluklar gibi nedenlerle bu, beklenen bir durumdur.”
Tek yaลayan beyaz yakalฤฑlar iลletmenin geleceฤinden daha รงok kaygฤฑlanฤฑyor
Araลtฤฑrmanฤฑn bireylerin รงalฤฑลtฤฑklarฤฑ iลletmenin geleceฤi hakkฤฑndaki algฤฑlarฤฑna yรถnelik sonuรงlarฤฑna da deฤinen Yorฤun, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Araลtฤฑrmada ‘รalฤฑลtฤฑฤฤฑm iลletmenin geleceฤi, beni ciddi olarak ilgilendiriyor’ ifadesine katฤฑlan ve tamamen katฤฑlanlarฤฑn oranฤฑ, tek baลฤฑna yaลayanlarda yรผzde 57,6 ile diฤer gruplara gรถre daha yรผksektir. Bu oran, eลi veya ev arkadaลฤฑyla yaลayanlarda yรผzde 54,2 iken, รงocuklarฤฑyla beraber yaลayanlarda yรผzde 52,6’dฤฑr. Aile bรผyรผkleriyle yaลayanlarda bu oran yรผzde 50,8 ile en dรผลรผk dรผzeydedir. Tek baลฤฑna yaลayanlarฤฑn, baลka bireylerle bir arada yaลayanlara kฤฑyasla daha fazla gelecek kaygฤฑsฤฑ iรงinde olduklarฤฑ; aile bรผyรผkleriyle beraber yaลayanlarฤฑn ise temel ihtiyaรงlarฤฑ karลฤฑlamaya iliลkin daha az kaygฤฑ iรงinde ve daha fazla destek mekanizmasฤฑna sahip olduklarฤฑ anlaลฤฑlmaktadฤฑr.”
‘Salgฤฑn รงalฤฑลma hayatฤฑnฤฑ deฤiลtiriyor’
ฤฐstanbul รniversitesi ฤฐktisat Fakรผltesi Dekanฤฑ Prof. Dr. Sayฤฑm Yorฤun, araลtฤฑrmanฤฑn sonucunda salgฤฑn sonrasฤฑ รงalฤฑลma hayatฤฑnda pek รงok ลeyin deฤiลeceฤinin tespit edildiฤinin altฤฑnฤฑ รงizerek, ลu deฤerlendirmelerde bulundu:
“Evden รงalฤฑลma esnasฤฑnda รงalฤฑลma sรผresinin belirlenmesinde etkili kural ve politikalar, รงalฤฑลanlarฤฑn verimli รงalฤฑลmasฤฑnฤฑ destekleyecek ve iล tatminleri รผzerinde de olumlu etkiye sahip olacak ลekilde ayarlanmalฤฑdฤฑr. Araลtฤฑrma sonuรงlarฤฑna gรถre, evden รงalฤฑลma saatlerini katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑn yarฤฑsฤฑndan รงoฤu kendileri belirlemekte; bu nedenle รงalฤฑลanlarฤฑn รถz disiplini รถnemli bir kavram olarak karลฤฑmฤฑza รงฤฑkmaktadฤฑr. Ancak evden รงalฤฑลma sรผrecinde รงalฤฑลanlar kendi kontrollerinde olmayan pek รงok nedenle รงalฤฑลmaya ara vermek zorunda kalabilmekte ve iล-yaลam dengesi sorunlarฤฑ yaลayabilmektedirler. Bu zorlu sรผreรงte, รงalฤฑลanlarla kurulan gรผรงlรผ iletiลim ve esneklik saฤlanmasฤฑ ile รงalฤฑลanlarฤฑn iล yaลam dengelerini kurmalarฤฑnฤฑ teลvik etmek onlarฤฑn verimliliklerini ve iล tatminlerini olumlu yรถnde etkileyecektir.”
Araลtฤฑrma sonuรงlarฤฑnฤฑn, kรผresel salgฤฑnla yaygฤฑnlaลan evden รงalฤฑลmanฤฑn, iลletmelere ve รงalฤฑลanlara รถnemli avantajlar saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsterdiฤini belirten Yorฤun, “ฤฐลletmeler ve รงalฤฑลanlar yalnฤฑzca olumlu unsurlar รผzerine odaklanmayฤฑp bu รงalฤฑลma sistemi ile birlikte ortaya รงฤฑkabilecek olan olumsuz noktalarฤฑ da dikkatlice deฤerlendirmelidir. Evden รงalฤฑลma sisteminin รงalฤฑลan รผzerinde yaratacaฤฤฑ uzun dรถnemli etkiler ve kรผresel salgฤฑnฤฑn henรผz bitmediฤi gรถz รถnรผnde bulundurularak stratejiler geliลtirilmelidir” diye konuลtu.
