ฤฐล dรผnyasฤฑ 2017 iรงin tedirgin. Dolar kurunun yฤฑlฤฑ 3.50 seviyesinde kapatacak olmasฤฑ ลirketlerin bilanรงolarฤฑnฤฑn zarar yazmasฤฑna sebep olacak. Dรผลรผk kurdan vadeli ithalat yapan ลirketler, ลimdi daha yรผksek bir meblaฤ รถdeyecek olmalarฤฑndan รถte bu zararฤฑ kapatmanฤฑn yollarฤฑnฤฑ arฤฑyorlar. Tekstil gibi hammaddeyi ve ara malฤฑnฤฑ รงoฤunlukla iรง pazardan karลฤฑlayanlar iรงin bu durum รงok fazla sorun yaratmazken, รถzellikle dolarla ithalat yapฤฑp, iรง pazara satan ya da euro ile ihracat yapan tรผm firmalar aynฤฑ sฤฑkฤฑntฤฑyฤฑ yaลฤฑyor. Bankalarฤฑn krediyi bilanรงoya bakarak verdiฤini sรถyleyen iล dรผnyasฤฑ temsilcileri, finansmana ulaลmanฤฑn 2017โde daha da zorlanacaฤฤฑnฤฑ ifade ediyorlar. Temsilciler, 3.30โun รผzerindeki dolar kurunun yฤฑlฤฑn zararla kapatฤฑlmasฤฑna neden olacaฤฤฑna iลaret ediyorlar.
ฤฐstanbul Demir ve Demirdฤฑลฤฑ Metaller ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi (ฤฐDDMฤฐB) Baลkanฤฑ Rฤฑdvan Mertรถz, eskiden ihracatรงฤฑlarฤฑn dolarฤฑn artmasฤฑ ve emtia fiyatlarฤฑnฤฑn gerilemesi halinde sevindiฤini fakat bugรผn gelinen noktada her iki duruma da รผzรผldรผklerini sรถyledi. Dolar artฤฑp, emtialar dรผลtรผฤรผnde yabancฤฑ mรผลterilerin hemen fiyat baskฤฑsฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ bunun da zarara yol aรงabildiฤini anlatan Mertรถz, โEmtia fiyatฤฑ yรผzde 10 dรผลtรผฤรผnde mรผลterilerimiz โemtia dรผลtรผ, bize yรผzde 10 indirim yapacaksฤฑnโ diyorlar. Bizim maliyetlerimiz iรงin emtianฤฑn payฤฑ yรผzde 50 bile olsa, diฤer yรผzde 50โlik kฤฑsฤฑm dรผลรผnรผldรผฤรผnde iskonto yaptฤฑฤฤฑmฤฑzda zarar etmiล oluyoruzโ dedi. Tรผrkiyeโnin ihracatฤฑnฤฑn yรผzde 50โsini Avrupaโya yaptฤฑฤฤฑnฤฑ hatฤฑrlatan Mertรถz, dolarla hammadde alฤฑp, euroyla รผrรผn satmanฤฑn, ลirketlerin bilanรงolarฤฑna zarar olarak yansฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti. Bu zararlar nedeniyle, bankalarฤฑn 2017 yฤฑlฤฑnda firmalara kredi verme konusunda biraz katฤฑ davranabileceฤine iลaret eden Mertรถz, โBizim en รถnemli kaynaklarฤฑmฤฑz Eximbank baลta olmak รผzere bankalar. Sermaye takviyesini bunlar aracฤฑlฤฑฤฤฑyla yapฤฑyoruz. Endiลemiz var 2017 iรงin. Bankalar bu konuda biraz duyarlฤฑ ve esnek olmalฤฑlar. Hepimiz borรงluyuz. Herkes kredi รงekmiล durumda. Biraz da bankalar fedakarlฤฑk edecek. Dรถnem onu gerektiriyor. Bu yฤฑl hepsi yรผksek karlฤฑlฤฑk aรงฤฑklayacaklar yine. Gelecek yฤฑl da bizi idare etsinler. 2017โde yanฤฑmฤฑzda olmalarฤฑnฤฑ istiyoruzโ diye konuลtu.
โ3.35 seviyesi zorlanmalฤฑโ
Dolar kurunun bugรผn olduฤu gibi yฤฑlฤฑ 3.50 seviyelerinde kapatmasฤฑ halinde, Tรผrkiyeโde ลirket bilanรงolarฤฑnฤฑn รงok bรผyรผk bir bรถlรผmรผnรผn โzararโ yazacaฤฤฑna dikkat รงeken iล dรผnyasฤฑ temsilcileri, hesaplarฤฑn kapatฤฑlacaฤฤฑ 30 Aralฤฑkโta ABD Dolarฤฑโnฤฑn TL karลฤฑsฤฑndaki deฤerini aลaฤฤฑya รงekmek รผzere รถzel bir รงaba gรถsterilmesi gerektiฤini ifade ediyor. Talepleri, ekonomi yรถnetiminin ve Merkez Bankasฤฑโnฤฑn piyasalara mรผdahale ederek, 30 Aralฤฑkโta kuru 3.35 seviyesinin altฤฑna zorlanmasฤฑ. โSeferberlikse 30 Aralฤฑk bunun tam zamanฤฑโ diyen bir reel sektรถr temsilcisi, yฤฑlbaลฤฑ nedeniyle yurt dฤฑลฤฑ piyasalarฤฑn aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak kapalฤฑ olmasฤฑnฤฑn da avantajฤฑna dikkat รงekti.
Devlet de vergi alamayacak
Akdeniz Su รrรผnleri ve Hayvansal Mamuller ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ Ali Can Yamanyฤฑlmaz da ithalatรงฤฑ firmalar ve dolarla hammadde alฤฑp, euro ile ihracat yapan firmalar iรงin paritedeki deฤiลimlerin bilanรงolara zarar olarak yansฤฑdฤฑฤฤฑnฤฑ ifade etti. Bunun gelecek yฤฑl ekonomiye olumsuz etki yapacaฤฤฑnฤฑ savunan Yamanyฤฑlmaz, โรรผnkรผ bankalar bilanรงoya kredi veriyor. Karsฤฑz, zarar yazan bilanรงoya kredi vermezler. Hรผkรผmet buna bir รงรถzรผm bulmalฤฑ. Mevcut durum bizim finansmana ulaลmamฤฑzda sฤฑkฤฑntฤฑ yaratacak. Bu krizi tetiklerโ aรงฤฑklamasฤฑnda bulundu.
ลirketlerin, dรถvizin son 3 ayda ciddi ลekilde artmasฤฑ nedeniyle yฤฑl sonu bilanรงolarฤฑnda zarar yazacaฤฤฑ gรถrรผลรผnรผ bir baลka savunan kiลi de Akdeniz Kimyevi Maddeler ve Mamulleri ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi Baลkanฤฑ Ali Uฤur Ateล. Ateลโe gรถre yฤฑlฤฑn son 2 gรผnรผnde dรถvizin aลaฤฤฑ รงekilememesi halinde dolar borcu olan firmalarฤฑn yรผzde 80- 90โฤฑ zarar yazacak. Faaliyet karlarฤฑnฤฑn da kurdan kaynaklฤฑ olarak eriyip, durumu kurtaramayacaฤฤฑnฤฑ savunan Ateล, devletin de zarardaki bir ลirketten vergi alamayacaฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizdi. Firmalar aรงฤฑsฤฑndan ise sermayeye ulaลmanฤฑn zor olacaฤฤฑna dikkat รงeken Ateล, โลirketler ya kredi bulamayacak ya da bulsalar da daha yรผksek faizlere tamam demek zorunda kalacaklarโ ifadelerini kullandฤฑ.
Bankalar kur zararฤฑnฤฑ iyi deฤerlendirip, sorun yaratmamalฤฑ
ลirketleri zora sokan bir baลka konu da, bankalarฤฑn verdikleri kredilerin ana parasฤฑnฤฑn bu hafta iรงinde geri รถdenecek olmasฤฑ. Bu yฤฑla kadar ลirketler kredilerin sadece faizlerini รถdeyerek, yeniden kredi รงekmiล sayฤฑlฤฑp, ana parayฤฑ รถdemeden 1 yฤฑlฤฑ daha geรงirebiliyorlardฤฑ. Bu yฤฑl ise bankalarฤฑn tรผm ana paralarฤฑn รถdenmesini istediฤini sรถyleyen ฤฐstanbul Tรผccarlar Kulรผbรผ Baลkanฤฑ ฤฐlker รnel, iyi firmalar iรงin kredilerin tekrar aรงฤฑlabileceฤini fakat bilanรงolarฤฑnda zarar gรถrรผnen ลirketlerin, yeni kredi almasฤฑnฤฑn zorlaลabileceฤini vurguladฤฑ. Bu haftanฤฑn ardฤฑndan piyasalarฤฑn biraz daha sฤฑkฤฑลabileceฤini bildiren รnel, โBirรงok firmaya yeni kredi verilmeyeceฤi รถngรถrรผlรผyor. KOBฤฐโler bรผyรผk firmalardan hammaddeyi Dolar รผstรผnden satฤฑn alฤฑyor. Mesela kur 2.95โken vadeli mal alan bir firma, ลimdi vadesi geldiฤi iรงin รถdemeyi 3.50 รผstรผnden yapacak. 100 bin dolarlฤฑk mal alan bir ลirket iรงin zarar ortada. Daha bรผyรผk alฤฑmlar da yapฤฑlฤฑyor. Bu sฤฑkฤฑntฤฑ bilanรงolarda gรถrรผlecek. Bankalar da durumun farkฤฑnda. Bunu kur zararฤฑ diye deฤerlendirilmesi durumunda bankalarฤฑn sorun yaratacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnmรผyorumโ dedi.
Yapฤฑlandฤฑrmada bir mevzuat deฤiลikliฤi de kredi yรถnetmeliฤinde olmalฤฑ
2016 yฤฑlฤฑnda peล peลe yaลanan geliลmelerin reel sektรถr bilanรงolarฤฑna etkisi รถnรผmรผzdeki dรถnemde ortaya รงฤฑkacak. Kurun bilanรงolar รผzerinde yarattฤฑฤฤฑ tahribat baลta olmak รผzere maliyetlerdeki aลฤฑrฤฑ artฤฑลlarฤฑn satฤฑล fiyatlarฤฑna yansฤฑtฤฑlamamasฤฑ, pazar kaybฤฑ ve ciro azalmasฤฑ, beklenmeyen giderler oluลmasฤฑ, alacaklarฤฑn tahsilatฤฑnda sorunlar yaลanmasฤฑ, finansmanฤฑ saฤlanmadan yeni sipariล alฤฑnmasฤฑ ve finansรถrlerin yรถnetilememesi gibi nedenler โyeniden yapฤฑlandฤฑrmaโnฤฑn 2017โnin de gรผndeminde sฤฑcaklฤฑฤฤฑnฤฑ koruyacaฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor.
Bankacฤฑlar ihtiyaรง duyulan dรผzenlemelerin Karลฤฑlฤฑklar Yรถnetmeliฤi yerine โBankalarฤฑn Kredi ฤฐลlemlerine ฤฐliลkin Yรถnetmelikโ- te yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤini dรผลรผnรผyor.
รzellikle son dรถnemde artan bir ลekilde tahsili gecikmiล alacaklarฤฑn yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ kadar canlฤฑ kredilerin yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ konusunda da ufak tefek bazฤฑ dรผzenlemeler yapฤฑlmasฤฑ gerekliliฤi รผzerinde de duruluyor. Tรผrkiye Bankalar Birliฤi verileri dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda Haziran 2016 dรถnemi itibarฤฑyla bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผnden yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlan kredilerin toplam kredilere oranฤฑn yรผzde 2.8 gibi bir seviyede olduฤu gรถrรผlรผyor.
Bankacฤฑlฤฑk kaynaklarฤฑ รถzetle ลu deฤerlendirmeyi yapฤฑyor:
Canlฤฑ kredi yapฤฑlandฤฑrmasฤฑ โimtiyazโ olarak gรถrรผlรผyor
Mevcut yasal dรผzenlemelerde,
– Canlฤฑ kredi olarak tanฤฑmlanan kredilerin (henรผz normal kredi รงalฤฑลmasฤฑ devam eden, takip hesaplarฤฑna intikal ettirilmemiล olan) yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑ ile ilgili dรผzenlemelerin hemen hemen hiรง olmadฤฑฤฤฑ,
– Yรผrรผrlรผkteki Karลฤฑlฤฑklar Yรถnetmeliฤinde ve Bankacฤฑlฤฑk Kanunuโnda canlฤฑ kredilerin yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlan iliลkin bir dรผzenlemenin bulunmadฤฑฤฤฑ,
– Yรผrรผrlรผlรผk tarihi 01.01.2018โe ertelenen yeni Karลฤฑlฤฑklar Yรถnetmeliฤinde ise canlฤฑ kredilerin yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑn borรงluya tanฤฑnan bir โimtiyazโ olarak tanฤฑmlandฤฑฤฤฑ ve yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlan tรผm canlฤฑ kredilerin โBirinci Grup-Standart Nitelikli Kredilerโ grubundan รงฤฑkarฤฑlarak โฤฐkinci Grup-Yakฤฑn ฤฐzlemedeki Kredilerโ grubuna alฤฑnmasฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlฤฑndฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor.
Canlฤฑ kredilerin yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑna iliลkin genel dรผzenlemeler bulunmamakla birlikte sadece bireysel kredilerde yeniden yapฤฑlandฤฑrmaya iliลkin vadeleri sฤฑnฤฑrlayan dรผzenlemeler mevzuatta yer alฤฑyor.
Yasal takibe gerek kalmadan destek gerek
Kredilerin yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑna yรถnelik 14.12.2016 tarihinden sonra geรงerli olmak รผzere Karลฤฑlฤฑklar Yรถnetmeliฤinde bazฤฑ dรผzenlemeler yapฤฑldฤฑ. Sรถz konusu dรผzenlemeler sadece takip hesaplarฤฑndan izlenen kredilerin yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑna yรถnelik olup takip รถncesi aลamadaki canlฤฑ kredilerin yapฤฑlandฤฑrฤฑlmasฤฑna yรถnelik mevzuat eksikliฤi devam ediyor. ฤฐhtiyaรง duyulan dรผzenlemelerin Karลฤฑlฤฑklar Yรถnetmeliฤi yerine โBankalarฤฑn Kredi ฤฐลlemlerine ฤฐliลkin Yรถnetmelikโ te yapฤฑlmasฤฑnฤฑn daha uygun olacaฤฤฑ deฤerlendiriliyor.
Karลฤฑlฤฑklar Yรถnetmeliฤinde 14.12.2016 tarihinden sonra geรงerli olmak รผzere yapฤฑlan deฤiลiklik ile takip hesaplarฤฑndan izlenen krediler iรงin bankalarฤฑn ayฤฑrdฤฑklarฤฑ รถzel karลฤฑlฤฑklarฤฑn daha kฤฑsa sรผrelerde iptal edilmesine olanak saฤlandฤฑ. Ancak, asฤฑl ihtiyaรง duyulan konu, kredilerini vadelerinde รถdeyemeyen veya รถdeyemeyecek olan iลletmelerin yasal takip iลlemlerine maruz kalmadan yeniden yapฤฑlandฤฑrma imkanlarฤฑna kavuลabilmesidir.
Ayrฤฑca, รงeลitli yargฤฑ kararlarฤฑnda yeniden yapฤฑlandฤฑrma iลlemine tabi tutulan kredilerin Bankacฤฑlฤฑk Kanunun 160. maddesinde belirtilen โzimmetโ suรงuna dahil edilebildiฤi gรถrรผlรผyor. (Dรผnya)
