- Hangi รผlkelerde uygulanฤฑyor?
- Aลฤฑlama dozu dรผลรผk รผlkeler
- Araลtฤฑrmalar ne diyor?
- โAraลtฤฑrmalar hatฤฑrlatฤฑcฤฑ dozun ลiddetli hastalฤฑฤฤฑ azaltฤฑฤฤฑ yรถnรผndeโ
- โGeliลen varyantlar aลฤฑlarฤฑnฤฑn koruyuculuฤunu azalttฤฑโ
- โ3. dozun nedeni henรผz dรผnyanฤฑn yรผzde 41.5โinin aลฤฑlanmฤฑล olmasฤฑโ
- Hatฤฑrlatฤฑcฤฑ doz tekrarlanabilir
Sputnik’in haberine gรถre Kovid-19 pandemisinde aลฤฑ uygulamalarฤฑn tรผm dรผnyada geniลleyerek devam ediyor. Sinovac aลฤฑsฤฑ iรงin zaten 3 ve 4. doz uygulamasฤฑna baลlamฤฑล olan Tรผrkiye, 11 Kasฤฑm itibariyle 18 yaล รผzeri olan herkese koronavirรผs hatฤฑrlatma dozunu aรงmฤฑล bulunuyor.
Saฤlฤฑk Bakanฤฑ Koca Bilim Kurulu ardฤฑndan yaptฤฑฤฤฑ yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada โmRNA aลฤฑsฤฑ olmuล ve รผzerinden 6 ay zaman geรงmiล 18 yaล ve รผzeri vatandaลlarฤฑmฤฑz hatฤฑrlatma dozunu istedikleri aลฤฑ tรผrรผnden olabilecekโ ifadelerini kullandฤฑ.
Hangi รผlkelerde uygulanฤฑyor?
Hatฤฑrlatma dozunu dรผnyada uygulayan tek รผlke Tรผrkiye deฤil. Avrupa ฤฐlaรง Ajansฤฑโnฤฑn (EMA) Ekim ayฤฑ iรงerisinde hem Pfizer/Biontech hem de Moderna aลฤฑlarฤฑ iรงin 3. dozu tavsiye etmesiyle, Almanya 70 yaล รผzerine bu dozun รถnรผnรผ aรงtฤฑ. Fransa da 65 yaล รผstรผne aynฤฑ uygulamayฤฑ aรงarken, Avusturya 18 yaล รผzerindekilere 3. doz uygulamasฤฑnฤฑ รถnerdi. ฤฐngiltere Saฤlฤฑk Bakanlฤฑฤฤฑ, 50 yaล รผzerindekilere, rahatsฤฑzlฤฑฤฤฑ bulunanlara genรงlere ve saฤlฤฑk รงalฤฑลanlarฤฑna takviye aลฤฑ uygulanacaฤฤฑnฤฑ bildirdi.
ฤฐsrail ise bu uygulamaya erken baลlayan รผlkelerden. Zira Temmuz ayฤฑ sonunda รผlke 3. doz uygulamasฤฑna baลladฤฑ. ABD de 65 yaล รผstรผ ve saฤlฤฑk problemi olan 50 yaล รผstรผne bu doz uygulanmaya baลlandฤฑ. Pfizer/Biontech aynฤฑ zamanda ABDโde 3. doz gรผรงlendiricisinin 18 yaลฤฑn รผstรผndekilere uygunluฤu konusunda Gฤฑda ve ilaรง Dairesi’nden (FDA) onay da istedi.
Aลฤฑlama dozu dรผลรผk รผlkeler
Dรผnya Saฤlฤฑk รrgรผtรผ ise Aฤustos ayฤฑnda yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada bu uygulamanฤฑn, aลฤฑlama dozu dรผลรผk รผlkelerin aลฤฑya ulaลmasฤฑnฤฑ kolaylaลtฤฑrmak adฤฑna ertelenmesini gerektiฤini sรถylรผyor.
Araลtฤฑrmalar ne diyor?
ฤฐsrailโde yapฤฑlan bir araลtฤฑrmada, 2 doz ve 3. doz aลฤฑ olanlar karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑ. The Lancetโte sonuรงlarฤฑ yayฤฑnlanmฤฑล olan araลtฤฑrmaya gรถre, 3. doz aลฤฑsฤฑnฤฑ yaptฤฑrmฤฑล olan, diฤerlerine gรถre yรผzde 93 daha az hastaneye yattฤฑ, รถlรผm oranlarฤฑ yรผzde 81 daha az oldu.
Pfizer/Biontech ise kendi geliลtirdiฤi koronavirรผs aลฤฑsฤฑnฤฑn รผรงรผncรผ dozunun yรผzde 95.6 oranฤฑnda etkili olduฤunu aรงฤฑkladฤฑ. Pfizer’dan yapฤฑlan aรงฤฑklamada, ’16 yaล ve รผzeri 10 bin katฤฑlฤฑmcฤฑyla’ yapฤฑlan รผรงรผncรผ klinik denemenin ‘Delta’nฤฑn yaygฤฑn varyant olduฤu bir dรถnemde hastalฤฑฤa karลฤฑ yรผzde 95.6’lฤฑk etkinlik gรถsterdiฤi’ belirtildi.
Sputnik, Tรผrk Tabipleri Birliฤi Genel Sekreteri Prof. Dr. Vedat Bulut ile hatฤฑrlatma dozunun ne olduฤunu ve uygulanma nedenini konuลtu.
โAraลtฤฑrmalar hatฤฑrlatฤฑcฤฑ dozun ลiddetli hastalฤฑฤฤฑ azaltฤฑฤฤฑ yรถnรผndeโ
Hatฤฑrlatฤฑcฤฑ dozun, aradan zaman geรงip baฤฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn dรผลtรผฤรผ dรถnemde uygulanmaya baลladฤฑฤฤฑnฤฑ anlatan Bulut, โลu anda bahsedilen 2 Biontechโin รผzerine yapฤฑlan. Bununla ilgili verilerde, 6-8 ay sonra antikorlar dรผลรผyor. Yapฤฑlan 3. dozda ise bรผyรผk bir fark saฤlanฤฑyor. รrneฤin, 5 ay sonra yapฤฑlan 3. doz araลtฤฑrmasฤฑnda hastalฤฑฤฤฑ 11.5 kat, ลiddetli hastalฤฑฤฤฑ ise 19.5 kat azalttฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteren yayฤฑnlar var. Bu nedenle de bazฤฑ รผlkeler hatฤฑrlatฤฑcฤฑ doza baลladฤฑlar. Tรผrkiye de รถzellikle yaลlฤฑ, saฤlฤฑk sektรถrรผ รงalฤฑลanlarฤฑ ve risk gruplarฤฑnda bu 3. dozu aรงmฤฑลtฤฑ. ลimdi de daha geniล kitleye indirdiโ dedi.
โGeliลen varyantlar aลฤฑlarฤฑnฤฑn koruyuculuฤunu azalttฤฑโ
Geliลen varyantlar sebebiyle aลฤฑlarda koruyuculuk miktarฤฑnฤฑn azaldฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizen Bulut โBiontech aลฤฑsฤฑ ABD ve Avrupaโda lisanslandฤฑ, ruhsatlandฤฑrฤฑldฤฑ. Bu aลamadan sonra faz-4 dediฤimiz aลamaya geรงilir. Faz-3 tรผm ruhsatlandฤฑrฤฑlma รถncesi aลamalardฤฑr ama faz-4 toplum iรงerisinde kullanฤฑlฤฑrken รถlรงรผlenlerdir. รrneฤin, bir kiลide antikor oluลturmasฤฑ, korumasฤฑ ile bilgi faz-3โte elde edilir ama toplum iรงerisinde etkililiฤi de รถlรงรผlรผr. Bu รถlรงรผmler sรผre iรงerisinde, รงรผnkรผ veriler daha yeni elde edilmeye baลladฤฑ. Bilimsel veriler doฤrultusunda kararlar veriliyor. Bu bilimsel veriler ise bizi ลunu gรถsterdi. Geliลen varyantlar nedeniyle koruyuculuk bir miktar azalฤฑyor. Bu varyantlara karลฤฑ hatฤฑrlatฤฑcฤฑ dozun yapฤฑlmasฤฑnda yarar olduฤunu bilimsel kanฤฑtlar bize gรถsterdiโ ifadelerini kullandฤฑ.
โ3. dozun nedeni henรผz dรผnyanฤฑn yรผzde 41.5โinin aลฤฑlanmฤฑล olmasฤฑโ
Varyantlarฤฑn geliลmesinin sebebinin dรผnyada kรผresel baฤฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑn saฤlanamamasฤฑndan kaynaklandฤฑฤฤฑnฤฑ vurgulayan Bulut, โHiรงbir aลฤฑnฤฑn koruyuculuฤu yรผzde 100 deฤildir. Bu varyantlarฤฑn geliลmesinin nedeni ise aลฤฑyฤฑ tรผm dรผnyaya yayamadฤฑฤฤฑmฤฑz ve henรผz dรผnyanฤฑn yรผzde 41.5โi aลฤฑlanabildiฤi iรงin. Aslฤฑnda dรผnyanฤฑn bunu kรผresel olarak รงรถzรผp, tรผm geliลmemiล ve geliลmekte olan รผlkeleri de kapsayacak ลekilde รผretimi yaygฤฑnlaลtฤฑrฤฑp herkese bu aลฤฑyฤฑ yapabilseydi zaten ลu anda pandemiden sรถz edilemeyecekti. Ancak ลu anda tรผm dรผnyada temel sorun geliลen varyantlar. Dรผnyada yรผzde 41.5 รงok yetersiz bir oran, bunu yรผzde 85โe ulaลtฤฑrmak gerekiyor. 3. dozun nedeni buโ diye konuลtu.
โHatฤฑrlatฤฑcฤฑ dozdan 6 ay sonra antikor dรผzeyleri dรผลรผk gรถrรผnรผrse tekrar bir hatฤฑrlatฤฑcฤฑ doz sรถz konusu olabilirโ
Hatฤฑrlatฤฑcฤฑ doz tekrarlanabilir
ฤฐlerleyen dรถnemlerde tekrar hatฤฑrlatฤฑcฤฑ dozlarฤฑn gรผndeme alฤฑnฤฑp alฤฑnmayacaฤฤฑnฤฑn sorulmasฤฑ รผzerine Prof. Dr. Bulut ลu cevabฤฑ verdi:
โBunu ancak 4-6 ay sonrasฤฑnda รงฤฑkacak verilerle deฤerlendirebiliriz. Araลtฤฑrmalarda,antikor sรผrelerinin ne kadar devam edeceฤine dair veriler toplanฤฑyor. Belki de รถnรผmรผzdeki 4-6 ay iรงerisinde dรผnya nรผfusunun yรผzde 85โini aลฤฑlamฤฑล olacaฤฤฑz, kรผresel bir baฤฤฑลฤฑklฤฑฤฤฑ saฤlamฤฑล olacaฤฤฑz. Artฤฑk burada toplumsal deฤil, kรผresel bir baฤฤฑลฤฑklฤฑktan sรถz ediyoruz. Hatฤฑrlatฤฑcฤฑ dozdan 6 ay sonra antikor dรผzeyleri dรผลรผk gรถrรผnรผrse tekrar bir hatฤฑrlatฤฑcฤฑ doz sรถz konusu olabilir.โ.
