BIST 100 endeksi, Borsa ฤฐstanbul‘da iลlem gรผnรผnรผ yรผzde 2,03 oranฤฑnda belirgin bir deฤer kaybฤฑyla tamamlayarak 12.122,94 puana geriledi. Jeopolitik risklerin tetiklediฤi kรผresel satฤฑล baskฤฑsฤฑ ve artan tahvil faizleri, yurt iรงi hisse senedi piyasalarฤฑnda genele yayฤฑlan kar satฤฑลlarฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrdฤฑ. BIST 100, รถnceki iลlem gรผnรผnรผn kapanฤฑล seviyesine kฤฑyasla 251,32 puanlฤฑk azalฤฑล kaydederken, pay piyasalarฤฑnda gerรงekleลen toplam iลlem hacmi 113,5 milyar lira dรผzeyinde gerรงekleลti. Gรผn boyu sรผren temkinli seyir, รถzellikle faiz ve likidite duyarlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผksek sektรถr hisselerinde derinleลen kayฤฑplarla belirginleลti.
Piyasa gรถstergeleri incelendiฤinde, bankacฤฑlฤฑk endeksinin yรผzde 0,16 oranฤฑnda sฤฑnฤฑrlฤฑ bir gerileme sergilediฤi, holding endeksinin ise yรผzde 1,46 oranฤฑnda deฤer kaybettiฤi gรถrรผldรผ. Sektรถrel bazda ayrฤฑลmanฤฑn belirginleลtiฤi iลlem gรผnรผnde, sigorta sektรถrรผ endeksi yรผzde 1,90 artฤฑล gรถstererek gรผnรผ primle tamamlayan yegane sektรถr grubu oldu.
Buna karลฤฑlฤฑk, finansal kiralama ve faktoring endeksi yรผzde 6,80 oranฤฑndaki sert dรผลรผลle yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn en fazla satฤฑล yaptฤฑฤฤฑ alan olarak kayฤฑtlara geรงti. Kรผresel pay piyasalarฤฑnda Orta Doฤu eksenli jeopolitik gerilimlerin enerji fiyatlarฤฑnฤฑ yukarฤฑ taลฤฑmasฤฑ, ABD Hazine tahvili getirilerindeki yรผkseliล ve Avrupa’da Fransa bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑna dair artan kaygฤฑlar, Borsa ฤฐstanbul’daki risk iลtahฤฑnฤฑ doฤrudan sฤฑnฤฑrladฤฑ.
BIST 100’de kรผresel baskฤฑ ve sektรถrel ayrฤฑลma
Kรผresel finans merkezlerinde riskten kaรงฤฑล eฤiliminin kuvvetlenmesi, geliลmekte olan piyasalar genelinde portfรถy รงฤฑkฤฑลlarฤฑnฤฑ tetiklerken Borsa ฤฐstanbul da sรถz konusu dalgadan doฤrudan etkilendi. Petrol fiyatlarฤฑndaki sert sฤฑรงramanฤฑn kรผresel รถlรงekte enflasyon artฤฑล hฤฑzฤฑnฤฑ yeniden ivmelendirebileceฤine yรถnelik beklentiler, merkez bankalarฤฑnฤฑn para politikalarฤฑnda gevลeme adฤฑmlarฤฑnฤฑ erteleyebileceฤi endiลesini gรผรงlendiriyor. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn gรผvenli liman arayฤฑลฤฑyla tahvil ve dolar varlฤฑklarฤฑna yรถnelmesi, hisse senedi piyasalarฤฑnda deฤerlemelerin yeniden gรถzden geรงirilmesine yol aรงฤฑyor. Bu doฤrultuda BIST 100 endeksi, gรผnรผn ilk seansฤฑndan itibaren genele yayฤฑlan satฤฑcฤฑlฤฑ eฤilimin kontrolรผnde hareket etti.
Yurt iรงi piyasalarda iลlem gรถren ลirketlerin bilanรงo dรถnemine yaklaลฤฑrken artan finansman maliyetleri, ลirket karlฤฑlฤฑklarฤฑ รผzerindeki baskฤฑyฤฑ koruyor. รzellikle yรผksek borรงluluk oranฤฑna sahip reel sektรถr temsilcileri ile faiz oranlarฤฑndaki dalgalanmalara aรงฤฑk finansman ลirketleri, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn satฤฑล listesinde ilk sฤฑralara yerleลti. Finansal kiralama ve faktoring hisselerinde gรถzlenen sert geri รงekilme, likidite daralmasฤฑnฤฑn sektรถr รผzerindeki olasฤฑ etkilerine dair piyasa kaygฤฑlarฤฑnฤฑ yansฤฑtฤฑyor. Bankacฤฑlฤฑk hisselerinin gรถrece direnรงli kalmasฤฑ ve kayฤฑplarฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlamasฤฑ, endeksin daha derin bir tabana yayฤฑlmasฤฑnฤฑ frenleyen temel unsur oldu.
Buna karลฤฑn sigorta sektรถrรผnรผn pozitif ayrฤฑลmasฤฑ, artan faiz ortamฤฑnda yatฤฑrฤฑm portfรถylerinden elde edilen nakit akฤฑลlarฤฑnฤฑn gรผรงleneceฤine yรถnelik piyasa hesaplamalarฤฑndan kaynaklanฤฑyor. Kurumsal fon yรถneticileri, genel endeksteki dalgalanmaya karลฤฑ savunma kalkanฤฑ oluลturan nakit yaratma kapasitesi yรผksek ลirket hisselerine geรงiล yaparak risklerini dengeleme yolunu seรงti. Yabancฤฑ kurumsal yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn pozisyon azaltma eฤilimi, yerli bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn temkinli duruลuyla birleลtiฤinde iลlem hacminin yรผksek seviyelerde kalmasฤฑna karลฤฑn fiyat hareketlerinin aลaฤฤฑ yรถnlรผ kฤฑrฤฑlmasฤฑna zemin hazฤฑrladฤฑ. Piyasada gรผn boyu sรผren fiyatlama dinamikleri, makroekonomik deฤiลkenlerin yanฤฑ sฤฑra sฤฑnฤฑr รถtesindeki diplomatik gerginliklerin yarattฤฑฤฤฑ tedirginliฤi bรผtรผnรผyle yansฤฑttฤฑ.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar ve fon yรถneticileri, ABD Merkez Bankasฤฑ Federal Aรงฤฑk Piyasa Komitesi (FOMC) toplantฤฑ tutanaklarฤฑnฤฑn satฤฑr aralarฤฑna odaklanmฤฑล durumda. Tutanaklardan รงฤฑkacak olasฤฑ mesajlar, kรผresel borรงlanma maliyetlerinin yรถnรผnรผ belirleyecek nitelikte gรถrรผlรผyor. Faiz oranlarฤฑnฤฑn uzun sรผre yรผksek kalacaฤฤฑna dair verilecek sinyaller, Tรผrkiye gibi sermaye akฤฑmlarฤฑna hassas ekonomilerin finansal varlฤฑklarฤฑ รผzerindeki baskฤฑyฤฑ artฤฑrma potansiyeli taลฤฑyor. Dolayฤฑsฤฑyla Borsa ฤฐstanbul tarafฤฑndaki fiyatlamalar, yalnฤฑzca iรง dinamiklerle deฤil, bรผyรผk รถlรงรผde uluslararasฤฑ piyasalardaki likidite koลullarฤฑyla ลekillenmeye devam ediyor.
Avrupa borsalarฤฑnda gรถzlenen negatif eฤilim de Borsa ฤฐstanbul รผzerindeki dฤฑลsal baskฤฑyฤฑ pekiลtirdi. Fransa kamu maliyesindeki yapฤฑsal bรผtรงe aรงฤฑฤฤฑ tartฤฑลmalarฤฑ, Euro Bรถlgesi genelinde risk primlerinin artmasฤฑna ve tahvil faizlerinin yukarฤฑ tฤฑrmanmasฤฑna neden oldu. Bu durum, Tรผrkiye’nin en bรผyรผk ticaret ortaฤฤฑ olan Avrupa pazarฤฑndaki talep koลullarฤฑna iliลkin belirsizlikleri canlฤฑ tutuyor. ฤฐhracatรงฤฑ sanayi ลirketlerinin hisselerinde gรถrรผlen temkinli duruล, dฤฑล talepteki olasฤฑ durgunluk risklerinin piyasa tarafฤฑndan ลimdiden iskonto edilmeye baลlandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. BIST 100 endeksi kapsamฤฑndaki sanayi devlerinin deฤer kaybetmesi, endeksin toparlanma รงabalarฤฑnฤฑ sonuรงsuz bฤฑrakan diฤer bir faktรถr olarak รถne รงฤฑktฤฑ.
Sonuรง itibarฤฑyla gรผn boyunca gerรงekleลen iลlemler, piyasanฤฑn spekรผlatif beklentilerden ziyade makro gerรงeklere odaklandฤฑฤฤฑnฤฑ ortaya koydu. Toplam 113,5 milyar liralฤฑk iลlem hacmi, piyasada likidite รงฤฑkฤฑลฤฑnฤฑn belirli bir tabana yayฤฑldฤฑฤฤฑna iลaret ediyor. Fonlama maliyetlerinin yรผksek seyrettiฤi ve para piyasasฤฑ fonlarฤฑnฤฑn alternatif getiri sunduฤu mevcut ortamda, hisse senedi piyasasฤฑna yeni nakit giriลinin yavaลlamasฤฑ da endeksin yukarฤฑ yรถnlรผ hareketlerini kฤฑsฤฑtlฤฑyor. Piyasa katฤฑlฤฑmcฤฑlarฤฑ, risk iลtahฤฑnฤฑn yeniden gรผรงlenebilmesi iรงin hem kรผresel enerji fiyatlarฤฑnฤฑn dengelenmesini hem de jeopolitik risklerin yatฤฑลmasฤฑnฤฑ kritik bir รถn koลul olarak deฤerlendiriyor.
Piyasada kritik seviyeler ve makro veri gรผndemi
Teknik ve temel analiz gรถstergeleri, Borsa ฤฐstanbul pay piyasalarฤฑnda kฤฑsa vadeli yรถn arayฤฑลฤฑnฤฑn kritik eลiklere dayandฤฑฤฤฑnฤฑ gรถsteriyor. Piyasa analistleri ve fon yรถneticileri, BIST 100 endeksi iรงin 12.000 puan psikolojik seviyesinin ilk ana destek noktasฤฑ olduฤunu kaydediyor. Bu seviyenin altฤฑna sarkฤฑlmasฤฑ durumunda 11.900 puan bandฤฑnฤฑn gรผรงlรผ bir taban arayฤฑลฤฑ olarak รถne รงฤฑkacaฤฤฑ belirtiliyor. Yukarฤฑ yรถnlรผ tepki alฤฑmlarฤฑnฤฑn kalฤฑcฤฑ bir toparlanmaya dรถnรผลebilmesi iรงin ise 12.300 ve 12.400 puan direnรง kademelerinin yรผksek iลlem hacmiyle aลฤฑlmasฤฑ gerektiฤi vurgulanฤฑyor. Direnรง seviyelerinin test edilmesi halinde dahi kรผresel rรผzgarlarฤฑn yรถnรผ, hareketin kalฤฑcฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ doฤrudan belirleyecek.
รnรผmรผzdeki iลlem gรผnรผnde piyasalarฤฑn odaฤฤฑnda kapsamlฤฑ bir makroekonomik veri takvimi bulunuyor. Yurt iรงinde Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) tarafฤฑndan yayฤฑmlanacak olan haftalฤฑk para ve banka istatistikleri, yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn hisse senedi ve devlet iรง borรงlanma senetlerindeki net pozisyon deฤiลimini ortaya koyacak. Yurt dฤฑลฤฑ yerleลiklerin son dรถnemdeki portfรถy tercihleri, yurt iรงi piyasalardaki yabancฤฑ payฤฑnฤฑn seyri aรงฤฑsฤฑndan yakฤฑndan incelenecek. Yabancฤฑ giriลlerinin ivme kaybetmesi veya net รงฤฑkฤฑลa dรถnmesi, endeksin destek seviyelerini korumasฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑrabilecek bir risk unsuru olarak deฤerlendiriliyor.
Kรผresel tarafta ise Japonya ve Almanya’da aรงฤฑklanacak dฤฑล ticaret dengesi rakamlarฤฑ, kรผresel ticaret hacmindeki toparlanmanฤฑn hฤฑzฤฑnฤฑ gรถzler รถnรผne serecek. Almanya ekonomisinin imalat sanayisinde yaลadฤฑฤฤฑ durgunluฤun boyutlarฤฑ, Avrupalฤฑ tรผketicilerin satฤฑn alma gรผcรผnรผ ve buna baฤlฤฑ olarak Tรผrk ihracatรงฤฑlarฤฑnฤฑn sipariล beklentilerini ลekillendiriyor. ABD’de ise haftalฤฑk iลsizlik maaลฤฑ baลvurularฤฑ ile toptan eลya stoklarฤฑ verileri takip edilecek. ฤฐล gรผcรผ piyasasฤฑndaki soฤuma eฤiliminin sรผrรผp sรผrmediฤi, ABD Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn faiz indirimi takvimine iliลkin beklentileri doฤrudan etkileyecek. ฤฐลsizlik baลvurularฤฑnda gรถrรผlebilecek sรผrpriz bir artฤฑล, resesyon endiลelerini alevlendirebileceฤi gibi faiz indirim sรผrecini รถne รงekerek geliลen piyasalara geรงici bir nefes alma alanฤฑ da yaratabilir.
Jeopolitik arenadaki belirsizlikler, enerji koridorlarฤฑ รผzerindeki baskฤฑ ve kรผresel enflasyon gรถrรผnรผmรผ, Borsa ฤฐstanbul รผzerindeki ana belirleyici olmaya devam edecek. Piyasa uzmanlarฤฑ, kฤฑsa vadeli volatiliteye karลฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn portfรถy รงeลitlendirmesine gitmesinin ve nakit dengesini korumasฤฑnฤฑn รถnemine dikkat รงekiyor. BIST 100 endeksi iรงin รถnรผmรผzdeki seanslar, teknik desteklerin test edileceฤi ve kรผresel haber akฤฑลฤฑna baฤlฤฑ olarak piyasa yรถnรผnรผn netleลeceฤi kritik bir dรถnemece iลaret ediyor.
