Bloomberg, Merkez Bankasฤฑ ve Hazine’nin baลฤฑna getirilen yeni isimler รถzelinde sert bir yazฤฑ kaleme aldฤฑ, Wall Street’in bu ikilinin atanmasฤฑna ‘kanmadฤฑฤฤฑ’ vurgusu yapฤฑldฤฑ. ฤฐลte Bloomberg’deki o haber:
Wall Street‘in eski bankacฤฑlarฤฑnฤฑn รผlkenin maliyesini yรถnetmek รผzere atanmasฤฑnฤฑn Tรผrk piyasalarฤฑnda yarattฤฑฤฤฑ coลku, para yatฤฑrmadan รถnce olasฤฑ bir U dรถnรผลรผnรผn gerรงek olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrmek isteyen uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarda henรผz yankฤฑ bulmadฤฑ.
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn 28 Mayฤฑs’ta yeniden seรงilmesinin ardฤฑndan, eski bir Merrill Lynch stratejisti olan Mehmet ลimลek’i maliye bakanฤฑ olarak atayacaฤฤฑ sรถylentilerinin ortaya รงฤฑkmasฤฑyla hisse senetleri ve dolar tahvilleri ralli yaptฤฑ. Erdoฤan’ฤฑn Cuma gรผnรผ bir baลka eski Wall Street bankacฤฑsฤฑ Hafize Gaye Erkan’ฤฑ Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn baลฤฑna getirmesiyle bu hafta kazanรงlar hฤฑzlandฤฑ.
Atamalar, Erdoฤan’ฤฑn bir zamanlar yรผkselen bir ekonomiyi รงรถkertmekle suรงlanan, dรถrt nala giden enflasyona ve yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn kaรงฤฑลฤฑna neden olan alฤฑลฤฑlmฤฑลฤฑn dฤฑลฤฑndaki ekonomi politikalarฤฑnฤฑ nihayet terk ettiฤine dair bahisleri canlandฤฑrdฤฑ. Ancak ลu ana kadarki piyasa hareketleri bรผyรผk รถlรงรผde yerel yatฤฑrฤฑmcฤฑlar tarafฤฑndan yรถnlendirildi ve denizaลฤฑrฤฑ fonlar 2 Haziran’a kadar olan haftada 52 milyon dolarlฤฑk hisse satmak iรงin hisse senedi artฤฑลฤฑnฤฑ kullandฤฑ. Merkez bankasฤฑ verilerine gรถre, yerel tahvillere sadece 15 milyon dolar eklediler.
Yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn geรงmiลte aฤzฤฑ yandฤฑ. Birรงok kiลi Erdoฤan’ฤฑn ลimลek ve Erkan’ฤฑ atamasฤฑnฤฑ, 2020’de olduฤu gibi piyasalarla ateลkes sinyali verdiฤi รถnceki dรถnemlere benzetiyor. Bu ateลkes dรถrt ay sonra para politikasฤฑnฤฑ keskin bir ลekilde sฤฑkฤฑlaลtฤฑran Merkez Bankasฤฑ Baลkanฤฑ Naci Aฤbal’ฤฑn gรถrevden alฤฑnmasฤฑyla sona erdi. Aฤbal’ฤฑn ayrฤฑlmasฤฑndan sonra Erdoฤan, รงift haneli enflasyon karลฤฑsฤฑnda faiz oranlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmek gibi politikalarฤฑ iki katฤฑna รงฤฑkardฤฑ.
Ninety One’da portfรถy yรถneticisi olan Thys Louw, “Bu filmi daha รถnce gรถrdรผk,” dedi ve ekledi:ย “Kanฤฑt pudingin iรงinde olacak ve soru ลu ki, ne kadar hareket alanlarฤฑ olacak?”
Louw, Tรผrk borรงlarฤฑ iรงin nรถtr bir aฤฤฑrlฤฑฤa sahip ve deฤiลimin aรงฤฑk iลaretleri gรถrรผlene kadar bu ลekilde tutmayฤฑ planlฤฑyor. Her ลeyden รถnce bu, kendini yรผksek borรงlanma maliyetlerinin dรผลmanฤฑ olarak tanฤฑmlayan Erdoฤan’ฤฑn Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn politikayฤฑ sฤฑkฤฑlaลtฤฑrmasฤฑna izin verip vermemesine baฤlฤฑ. Enflasyonun %40’larda seyretmesine ve yurtiรงi kredilerin yฤฑllฤฑk %50’nin รผzerinde bรผyรผmesine raฤmen, Tรผrkiye’de faiz oranlarฤฑ zirve noktasฤฑndan 10 puandan fazla dรผลรผrรผlerek %8,5 seviyesinde bulunuyor.
Louw, Erkan’ฤฑn atanmasฤฑnฤฑ daha iyimser olmak iรงin bir neden olarak gรถrรผyor, ancak “รถzellikle de gemi kayalฤฑklara bu kadar yakฤฑnken, bu taahhรผdรผn gemiyi dรถndรผrmeye yetip yetmeyeceฤi konusunda jรผri hala kararฤฑnฤฑ vermedi” diye ekliyor.
Faiz artฤฑลฤฑ testi
Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmฤฑn geri dรถnรผลรผ, geรงen yฤฑl 48 milyar dolar ya da gayrisafi yurtiรงi hasฤฑlanฤฑn %5,4’รผ oranฤฑnda รถdemeler dengesi aรงฤฑฤฤฑ veren Tรผrkiye iรงin hayati รถnem taลฤฑyor. Barclays Plc, aรงฤฑฤฤฑn bu yฤฑl daha da bรผyรผyeceฤini รถngรถrรผyor.
Seรงim รถncesinde Tรผrk varlฤฑklarฤฑndaki yabancฤฑ mรผlkiyeti yeni dรผลรผk seviyelere geriledi. Tรผrkiye Ekonomi Politikalarฤฑ Araลtฤฑrma Vakfฤฑ’na gรถre, geรงen yฤฑl doฤrudan yatฤฑrฤฑmlar, gayrimenkule yapฤฑlan giriลler hariรง tutulduฤunda, 2007’deki zirve seviyesinin %40’ฤฑndan daha az oldu.
ฤฐlk test, JPMorgan Chase & Co. ve Barclays’in masada 16,5 puanlฤฑk bir artฤฑล gรถrdรผฤรผ Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn 22 Haziran’daki toplantฤฑsฤฑ olacak. Bu รถlรงekte bir hamle, Tรผrk merkez bankasฤฑ tarafฤฑndan en az 2010 yฤฑlฤฑndan bu yana yapฤฑlan en bรผyรผk hamlelerden biri olacak. Bank of Americaย stratejistleri Perลembe gรผnรผ, gรถsterge faizlerin %40’a รงฤฑkmasฤฑ koลuluyla lirada uzun pozisyon almaya hazฤฑr olduklarฤฑnฤฑ yazdฤฑ.
SEB AB’nin geliลmekte olan piyasalar baล stratejisti Erik Meyersson, “Piyasalar muhtemelen suyu test edecek ve bu da ya daha fazla รถnden yรผklemeli politika artฤฑrฤฑmฤฑ ya da daha hฤฑzlฤฑ deฤer kaybฤฑ anlamฤฑna geliyor” dedi.
Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn, Erdoฤan’ฤฑn dรถviz kuru istikrarฤฑ kampanyasฤฑnฤฑn bir parรงasฤฑ olan ancak Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn rezerv kasasฤฑnฤฑ boลaltan arka kapฤฑ mรผdahalelerini azaltmasฤฑyla, en azฤฑndan para birimi konusunda bir U dรถnรผลรผ gรถrรผlรผyor.
Bu durum liranฤฑn bu hafta dolar karลฤฑsฤฑnda %11 deฤer kaybederek rekor dรผลรผk seviyelere gerilemesine neden oldu, ancak yetkililer yine de dรผลรผลรผ yavaลlatmak iรงin mรผdahalede bulunuyor.
Siyasi Aรงฤฑdan Tatsฤฑz
ลimลek, 900 milyar dolarlฤฑk ekonomiyi yeniden inลa etmek iรงin “ลeffaflฤฑk, tutarlฤฑlฤฑk, hesap verebilirlik ve รถngรถrรผlebilirlik” ilkelerini rehber edinen “gรผvenilir bir program” sรถzรผ verdi.
Pek รงok kiลi Erdoฤan’ฤฑn bu kez mali kontrolรผ ลimลek ve Erkan’a devretmekten baลka รงaresi olmadฤฑฤฤฑnฤฑ savunuyor. Bank of America’ya gรถre, Erdoฤan’ฤฑn dรถviz mรผdahaleleri Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn kasasฤฑnda sadece 11 milyar dolar kullanฤฑlabilir rezerv bฤฑraktฤฑ, yani yeterli kabul edilen miktarฤฑn 62 milyar dolar altฤฑnda.
Ancak Union Bancaire Privee UBP SA varlฤฑk yรถneticisi Peter Kinsella’ya gรถre, ekonomik dengesizlikleri dรผzeltmek iรงin gereken ayarlama รถlรงeฤi Erdoฤan iรงin nadiren siyasi olarak tolere edilebilir olduฤundan, bireysel bakanlar uzun vadede nadiren bir fark yaratabilir.
Ve bazฤฑ acฤฑ verici deฤiลikliklerin รถnรผmรผzdeki Mart ayฤฑnda yapฤฑlacak yerel seรงimlerden รถnce yapฤฑlmasฤฑ gerekecek. AXA Investment Managers’dan Irina Topa-Serry, maaล ve emekli maaลฤฑ artฤฑลlarฤฑ gibi enflasyonist seรงim รถncesi vaatlerin de รถnรผmรผzdeki aylarda yรผrรผrlรผฤe gireceฤini ve ลimลek’in iลini daha da zorlaลtฤฑracaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Kinsella, “Ortak dรผลรผnce, Erdoฤan’ฤฑn ortodoks bir politika duruลunu benimsemek zorunda olduฤu, รงรผnkรผ seรงeneklerinin tรผkendiฤi yรถnรผnde” dedi ve ekledi: “ฤฐลler istikrara kavuลur kavuลmaz, son yirmi yฤฑldฤฑr her fฤฑrsatta olduฤu gibi eski davranฤฑลlarฤฑna geri dรถnme riski var.”
