Geleceğin ulaşım araçları olarak hayal edilen uçan taksiler, bilim kurgu senaryolarından sıyrılarak somut bir gerçekliğe dönüşüyor. Elektrikli havacılık sektöründe rekabet günden güne kızışırken, havacılık devi Boeing, insansız hava taşımacılığında kritik bir eşiği geride bıraktı.
Sektördeki oyuncular, üretim kapasitelerini artırmak ve sertifikasyon süreçlerini tamamlamak için zamana karşı yarışıyor. Şirketin yüzde yüz iştiraki olan Wisk Aero, altıncı nesil elektrikli dikey kalkış ve iniş (eVTOL) aracının test uçuşlarını başarıyla tamamladığını duyurdu.
İnsan gözetimi altında ancak tamamen otonom olarak hareket eden bu hava aracı, Boeing‘in mühendislik birikimini arkasına alarak rakiplerinden ayrışmayı hedefliyor. Wisk, pilotlu modellerin aksine, doğrudan otonom yolcu taşıma vizyonuyla hareket ederek Federal Havacılık İdaresi’nden (FAA) onay alan ilk şirket olma peşinde.
Eski Google yöneticileri ve Boeing ortaklığıyla 2019 yılında temelleri atılan Wisk, Houston, Los Angeles ve Miami gibi metropolleri lansman pazarı olarak belirledi. Şirket yetkilileri, gerçekleştirilen son havada asılı kalma testini, güvenli ve otonom uçuşun ticarileşmesi yolunda hayati bir dönüm noktası olarak nitelendiriyor. Bugüne kadar 1.750’den fazla test uçuşu gerçekleştiren firma, teknolojinin olgunlaştığına dair güçlü sinyaller veriyor.
Boeing Air Force One takvimini güncelledi
Sivil havacılıktaki yenilikçi adımların gölgesinde, şirketin savunma ve devlet protokolü tarafındaki projeleri de yeniden şekilleniyor. ABD Başkanlarına hizmet verecek yeni nesil Air Force One (VC-25B) uçağının teslimat tarihi, yaşanan teknik aksaklıklar ve pazarlık süreçleri nedeniyle 2028 ortasına ertelendi. Toplam maliyeti 4,3 milyar dolara ulaşan proje için Hava Kuvvetleri ek bütçe ayırmak zorunda kaldı.
Yatırımcılar ise şirketin borsadaki performansını yakından izliyor. Yılbaşından bu yana %16 değer kazanan Boeing hisseleri, son günlerdeki toparlanma çabasına rağmen Ağustos ayındaki zirvesinin gerisinde seyrediyor. Piyasa analistleri, hem otonom teknolojilerin başarısını hem de klasik üretim hattındaki teslimat takvimlerini hisse performansı için belirleyici faktörler olarak görüyor.
Rakiplerin hamleleri ve Boeing üzerindeki baskı
Gökyüzündeki yarışta tek oyuncu elbette Boeing değil; rakipler de üretim hatlarını genişleterek pazar payı kapma mücadelesi veriyor. Joby Aviation, 2027 yılına kadar ABD’deki üretim kapasitesini ikiye katlayarak ayda dört uçak imal etme seviyesine ulaşacağını açıkladı. Suudi Arabistan ile imzalanan ve 1 milyar doları bulan dağıtım anlaşması, şirketin küresel büyüme iştahını açıkça ortaya koyuyor.
İngiltere merkezli Vertical Aerospace ise “Valo” adını verdiği yeni ticari uçağını tanıtırken, analistlerden olumlu notlar almayı başardı. Öte yandan Archer Aviation, Suudi Arabistan sivil havacılık otoritesiyle imzaladığı anlaşma sayesinde, Amerikan standartlarına (FAA) uyumlu bir düzenleyici çerçeve oluşturmak için kolları sıvadı. Tüm bu gelişmeler, hava taksi pazarının sadece bir teknoloji gösterisi olmaktan çıkıp, ciddi bir endüstriyel rekabet alanına dönüştüğünü kanıtlıyor.
