Boeing (NYSE:BA) hisseleri, dรผn %3,2’lik bir artฤฑลla Ocak 2024’ten bu yana en iyi kapanฤฑลฤฑnฤฑ yaptฤฑ. Bu yรผkseliลin arkasฤฑnda ise beklenmedik bir neden yatฤฑyor: Havacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde on yฤฑlฤฑ aลkฤฑn sรผredir yeni bir uรงak modelinin duyurulmamasฤฑ.
ฤฐลte sektรถrdeki bu genel yavaลlama, son yฤฑllarda bรผyรผk zorluklarla mรผcadele eden Boeing‘e toparlanmasฤฑ iรงin kritik bir zaman kazandฤฑrฤฑyor.
16 Haziran’da baลlayacak olan Paris Air Show’da da yepyeni bir ticari uรงak modelinin duyurulmasฤฑ beklenmiyor. Bu durum, yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ ve sektรถr profesyonellerini, inovasyonun neden durduฤunu ve bunun bu ลirket gibi dev bir รผretici iรงin ne anlama geldiฤini sorgulamaya itiyor.
Havacฤฑlฤฑk sektรถrรผnde inovasyon neden durdu?
Son 60 yฤฑldฤฑr Boeing ve Airbus, genellikle her รผรง yฤฑlda bir yeni bir uรงak programฤฑ duyuruyordu. Bu gelenek, Boeing‘in 707 modelini tanฤฑttฤฑฤฤฑ 1950’lerin sonlarฤฑna kadar uzanฤฑyordu. Sorunlu 737 MAX modeli ise, Airbus’ฤฑn 2010’da baลarฤฑlฤฑ A320neo programฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan 2011’de duyurulmuลtu.
Ancak Boeing, 777x’i 2013’te duyurduฤundan beri on yฤฑldan fazla bir sรผredir yeni bir program aรงฤฑklamadฤฑ. Pandemi ve Boeing‘in kendi iรง sorunlarฤฑ, bu yavaลlamanฤฑn ana nedenleri oldu.
Pandemi, sektรถrรผn dรถrt yฤฑllฤฑk bรผyรผmesini yok ederken, tedarik zincirlerinde de ciddi bozulmalara yol aรงtฤฑ. Bu durum, รผreticilerin yeni uรงak รผretme kabiliyetini kฤฑsฤฑtladฤฑ ve sipariล birikimlerini rekor seviyelere รงฤฑkardฤฑ.
Yeni motor teknolojisi Boeing’e zaman kazandฤฑrฤฑyor
Boeing CEO’su Kelly Ortberg bir aรงฤฑklamasฤฑnda, yeni bir uรงak iรงin pazarฤฑn, teknolojinin ve ลirketin bilanรงosunun hazฤฑr olmasฤฑ gerektiฤini sรถyledi. Ortberg, “Bugรผn bu alanlarฤฑn hiรงbirinde hazฤฑr deฤiliz,” dedi.
รzellikle yeni motor teknolojisindeki geliลmelerin beklenmesi, sektรถrรผ bir bekleme sรผrecine soktu. Modern turbofan motorlarda verimlilik artฤฑลlarฤฑ zamanla azaldฤฑฤฤฑ iรงin, milyarlarca dolarlฤฑk yeni bir uรงak programฤฑnฤฑ haklฤฑ รงฤฑkarmak zorlaลtฤฑ.
GE Aerospace ve Safran’ฤฑn ortak giriลimi olan CFM, yakฤฑt verimliliฤini %20 artฤฑrabilecek RISE motor programฤฑnฤฑ geliลtiriyor. Bu motorun 2030’larda ticarileลmesi hedefleniyor. Bu takvim, zor durumdaki ลirkete finansal ve operasyonel olarak toparlanmasฤฑ iรงin deฤerli bir ‘nefes alma’ sรผresi tanฤฑyor.
Pazar dinamikleri ve Airbus’ฤฑn hakimiyeti
Elbette, Airbus’ฤฑn da yeni bir jet duyurusu yapmamasฤฑnฤฑn baลka nedenleri var. En รถnemlisi, buna ihtiyacฤฑ yok. Airbus, dar gรถvdeli uรงak pazarฤฑnda %60’ฤฑn รผzerinde bir payla hakim konumda bulunuyor.
Hava yolu devi yฤฑllardฤฑr yeni bir orta boy uรงak รผretmekte tereddรผt ederken, bu durum Airbus’ฤฑn pazar payฤฑnฤฑ daha da artฤฑrmasฤฑna neden oldu. Analistlere gรถre, Boeing‘in Airbus’a karลฤฑ pazar payฤฑnฤฑ korumak iรงin bile olsa eninde sonunda yeni bir uรงaฤa ihtiyacฤฑ olacak.
Ancak ลimdilik, sektรถrdeki bu ‘zorunlu mola’, ลirketin kendi iรง sorunlarฤฑnฤฑ รงรถzmesi iรงin beklenmedik bir fฤฑrsat sundu. Bu durum, dรผn Boeing hisselerindeki %3,2’lik artฤฑลฤฑn ve ลirketin ilk รงeyrek kazanรงlarฤฑnฤฑ aรงฤฑklamasฤฑndan bu yana yaลadฤฑฤฤฑ %34’lรผk deฤer kazancฤฑnฤฑn arkasฤฑndaki temel dinamik olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
