Ryanair CEO’su Michael O’Leary, ABD’nin gümrük tarifeleri nedeniyle uçak maliyetlerinin artması durumunda Boeing ile olan mevcut siparişlerini iptal edebileceğini ve Çinli üretici Comac’a yönelebileceğini açıkladı.
O’Leary, ABD Kongresi’ne gönderdiği bir mektupta Washington yönetiminin ticaret savaşına dair tutumunu sert bir şekilde eleştirerek, uçak fiyatlarında yaşanacak “önemli artışların” Ryanair’i Çin yapımı uçakları değerlendirmeye zorlayabileceğini ifade etti.
Boeing’in siparişleri tehlikede
Avrupa’nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketi Ryanair, şu anda Boeing’den toplam 210 adet uçak sipariş etmiş durumda. Bunlardan 29’unu 737 Max 200 modeli olurken, 150 adet de Max 10 jet uçağının 2027 itibarıyla teslim edilmesi planlanıyor. Ayrıca 150 ek uçak için de opsiyon bulunuyor.
Ancak ABD’nin yeni ticaret tarifeleri, daha önce vergiden muaf olan havacılık sektörünü de hedef alarak maliyetlerde beklenmeyen artışlara neden oldu. Uçak üreticileri bu yükü doğrudan müşterilere yansıtacağını açıkladı. Bu durumun Ryanair gibi şirketleri alternatif arayışlarına yönlendirmesi kaçınılmaz hale geldi.
Reuters tarafından ortaya çıkarılan mektupta O’Leary, “ABD gümrük tarifelerinde ısrarcı olursa ve bu durum Boeing’in Avrupa’ya yaptığı satışların fiyatını artırırsa, mevcut siparişlerimizi yeniden gözden geçireceğiz” dedi.
Çin yapımı uçaklar alternatif olabilir mi?
O’Leary, şu anda Çinli üretici Comac ile herhangi bir görüşme yapılmadığını ancak şirketin sunduğu uçakların Airbus’a kıyasla %20 daha ucuz olması halinde tercih edilebileceğini belirtti.
Comac tarafından geliştirilen C919 modelinin, Airbus A320 ve Boeing 737’ye rakip olarak konumlandırıldığı biliniyor. Ancak bu uçak henüz Avrupa’daki havacılık otoriteleri tarafından sertifikalandırılmadı.
O’Leary, daha önce de Çin yapımı uçaklara ilgi duyduğunu açıklamıştı. Ancak 2011 yılında Comac ile kurulan iş birliği henüz herhangi bir siparişle sonuçlanmamıştı.
Geçtiğimiz mart ayında Skift adlı medya kuruluşuna verdiği röportajda “Uçak yeterince ucuzsa sipariş ederiz” diyen O’Leary, üretici kimliğinin değil, fiyat ve teslimat avantajının belirleyici olduğunu vurguladı.
Boeing üzerindeki baskı artıyor
Bu açıklamalar, bazı analistlerce Ryanair’in bir pazarlık taktiği olarak yorumlandı. Ancak ABD tarafı bu açıklamalara temkinli yaklaştı. Temsilciler Meclisi’nde Çin Komitesi’nin üst düzey Demokrat üyesi Raja Krishnamoorthi, O’Leary’ye gönderdiği yanıtta Comac’ın Çin ordusuyla yakın bağları olduğuna ve fikri mülkiyet ihlallerinden kazanç sağladığına dair uyarılarda bulundu.
Krishnamoorthi, “ABD ve Avrupa havayolu şirketleri, Çinli askeri şirketlerden uçak almamalı” dedi.
Öte yandan, Boeing de ticaret politikalarının etkilerini halihazırda hissetmeye başladı. Yeni tarifelerin ardından Çinli alıcılar bazı teslimatları reddetti ve bu nedenle üç adet 737 Max uçağı Çin’den ABD’ye geri gönderildi.
