Borsada dรผลรผล neden hฤฑzlandฤฑ?
Borsanฤฑn zayฤฑflฤฑฤฤฑyla ilgili birkaรง tane รถnemli sebep var. Bunlardan belki de en รถnemlisi alternatif yatฤฑrฤฑm araรงlarฤฑndaki beklentiler. Kasฤฑm-aralฤฑk ayฤฑyla karลฤฑlaลtฤฑrdฤฑฤฤฑmฤฑzda para politikasฤฑ faizi aลaฤฤฑ doฤru inip bir seviyede yatay kalmฤฑล olmasฤฑna raฤmen baลta mevduat olmak รผzere Tรผrk Lirasฤฑ faizlerinde ciddi bir yรผkseliล sรถz konusu. Seรงimlere รงok yaklaลtฤฑฤฤฑmฤฑz belirsizliklerin biraz daha arttฤฑฤฤฑ dรถnemde bir miktar Tรผrk Lirasฤฑโnฤฑn deฤerini korumak adฤฑna faizlerin yukarฤฑ doฤru hareket ettiฤini gรถrรผyoruz.
รฤฑplak Tรผrk Lirasฤฑ mevduat faizlerinde yรผzde 30’lar seviyesindeyiz. Seรงimlerden รถnce seรงimden sonrasฤฑna iliลkin politik manzara ve izlenecek ekonomi politikalarฤฑyla ilgili belirsizlikler varken TL faizinin borsaya alternatif oluลturduฤunu gรถrรผyoruz. Tรผrk lirasฤฑnฤฑn seyrine bakacak olursak dรถviz sepetine karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda son birkaรง haftadฤฑr bir yรผkseliล gรถrmรผล olsak da yฤฑlbaลฤฑndan beri deฤerlendirdiฤimizde yatay diye dรผลรผnebileceฤimiz bir dรถviz sepetinde bir gidiลat sรถz konusu. Seรงimlerden sonra bu gรถrรผnรผmรผn deฤiลeceฤini, Tรผrk Lirasฤฑ aleyhine bir gerรงekleลme olabileceฤine dair รงok fazla beklenti var. Yerli ve yabancฤฑ bankalarฤฑn gรถrรผลleri, raporlarฤฑ bu yรถnde.
Tรผrk Lirasฤฑโyla ilgili olarak bir deฤer kaybฤฑ beklentisi sรถz konusu. Dolar/ TL’nin olmasฤฑ gereken seviyenin 25 olduฤuna dair รงok baskฤฑn yorumlar var. Ben de gerรงeklik payฤฑ olduฤunu aรงฤฑkรงasฤฑ dรผลรผnรผyorum. Azฤฑmsanacak bir seviyede deฤil. Yani 19.50, 20.50 ile karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda 25 civarฤฑ bir seviyeden bahsediyoruz. Tasarruf sahipleri โSeรงimden รถnce dรถvizde deฤerlendireyim ya da daha yรผksek Tรผrk Lirasฤฑ faizlerle istifade edeyim. Seรงimden sonraki resme bakarak ekonominin gidiลatฤฑna gรถre BฤฐST’teki pozisyonlarฤฑmฤฑ deฤerlendiririmโ diye yรถnelmiล durumda. Tasarruf tercihlerinin o tarafa doฤru kaydฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Bu da BฤฐST’in enerjisine azaltฤฑyor, dรผลรผrรผyor ve deฤerlemeleri aลaฤฤฑ doฤru รงekiyor.
ekonomim.com’un haberine gรถre geรงen yฤฑl bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑ ilgisi yoฤundu, bu sene halka arzlar da รงok hฤฑzlฤฑ gidiyorโฆ
Biraz da akฤฑmlarฤฑnฤฑn trendine bakacak olursak geรงen sene BฤฐST’in performansฤฑnda olumlu etkileyecek bir numaralฤฑ itici gรผcรผ neydi? รok ciddi bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑ ilgisi. Toplam hesap sayฤฑsฤฑ giriลleri bazฤฑnda baktฤฑฤฤฑmฤฑzda 140 milyar TL civarฤฑnda BฤฐSTโe yerli bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑ giriลi olmuลtu. Bu yฤฑlbaลฤฑndan bu yana biraz tersine dรถnmรผล durumda. Bir miktar รงฤฑkฤฑล olduฤunu gรถrรผyoruz. Yฤฑlbaลฤฑndan bu yana yapฤฑlan arzlarฤฑn bรผyรผklรผฤรผ de yanฤฑlmฤฑyorsam 18 milyar TL.
Para giriลi olmadฤฑฤฤฑ bir BฤฐST ortamฤฑnda bu bรผyรผklรผkte bir halka arz kรผรงรผmsenecek bir rakam deฤil. Bรผtรผn bunlarฤฑ alt alta koyduฤumuzda รงarpanlar รงok ucuz olmasฤฑna raฤmen, BฤฐSTโin nominal olarak geri gelmiล olmasฤฑ aslฤฑnda enflasyonu hesaba katฤฑp deฤerlendirecek olursak reel fiyatlarฤฑn oldukรงa ciddi ลekilde geri gelmiล olmasฤฑ anlamฤฑna geliyor ama geรงen hafta ve bu haftanฤฑn baลฤฑ itibariyle bu cazip diye dรผลรผnebileceฤimiz orta vadedeki o deฤerleme seviyesinin tek baลฤฑna BฤฐST’ฤฐ olduฤu seviyeden yukarฤฑ doฤru ittirecek bir sebep olmadฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. BฤฐSTโte birinci รงeyrek sonuรงlarฤฑnฤฑn aรงฤฑklandฤฑฤฤฑ bir dรถnemdeyiz.
Turkcell ve Tรผpraล haricinde yani BฤฐST30 deฤerlendirmek gerekirse topyekun รงok kuvvetli bir birinci รงeyrek bilanรงo beklentisi รถnรผmรผzde yok. Bankalarda da zaten TL mevduat fonlamasฤฑ maliyetlerinin yรผkselmesi, kredi faizlerinde aynฤฑ รถlรงรผde artฤฑล saฤlayamamalarฤฑ, enflasyonun baz etkisiyle dรผลmesi sonucunda bono getirilerinin azalmasฤฑ nedeniyle bir รถnceki รงeyreฤe gรถre ciddi bir dรผลรผล bekleniyordu. Ama seรงimlerden รถnce elimizdeki birinci รงeyrek bilanรงo verilerine baktฤฑฤฤฑmฤฑzda piyasada katarist etkisi yaratabilecek, ucuz diye nitelendirebileceฤimiz รงarpanlarฤฑ ittirici bir etki yaratabilecek olan finansallardan destekleyici bir beklenti bulamฤฑyoruz. Yani hem seรงim belirsizliฤi var hem alternatif yatฤฑrฤฑm getirilerinde artฤฑล var hem de fon akฤฑmฤฑ tarafฤฑnda deฤerlemeler cazip kalsa da BฤฐST’te yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑ yรถnlendirecek bir bilanรงo beklentisi de maalesef ลu an itibariyle yok.
Borsada seรงim fiyatlamasฤฑ sadece belirsizlik ลeklinde mi yapฤฑlฤฑyor ลu anda?
Anketlerdeki durum bir tarafฤฑn รงok aรงฤฑk bir ลekilde seรงimi kazanacaฤฤฑna yรถnรผnde bize bir sinyal vermiyor. Ne cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ iรงin aรงฤฑk ara bir fark yok, ne de meclis daฤฤฑlฤฑmฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑmฤฑzda bir tarafฤฑn รงok ciddi bir รผstรผnlรผk saฤlayacaฤฤฑ bir meclis aritmetiฤi tahmini yok. Bu baลlฤฑ baลฤฑna zaten bir belirsizlik sebebi. Eฤer anketlerde ciddi bir yanฤฑlma yoksa ve ลu anda bize iลaret ettikleri senaryo seรงim olduฤunda sandฤฑktan รงฤฑkacak ise; iลte iki turlu seรงim, meclisin daฤฤฑlฤฑmฤฑ, Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ adayฤฑndaki tercih derken biz mayฤฑs ayฤฑnฤฑn iรงinde bulunduฤumuz belirsizlik sรผrecinin devam ettiฤi bir ay olmasฤฑ ihtimalini hesaba katmak zorundayฤฑz. Mayฤฑs ayฤฑnda seรงimlerden รถnce anketlerdeki durum buyken borsada ciddi bir alฤฑm olmasฤฑnฤฑn ihtimalini oldukรงa dรผลรผrรผyor. Mayฤฑs ayฤฑ bence borsadaki volatilitenin devam edeceฤi bir ay olacak.
Dรถvizi yรถnetmek yazฤฑn daha kolay. Dรถviz talebinde de yรผkseliล gรถzleniyorโฆ
Seรงime yaz baลฤฑnda giriyoruz. Tรผrkiye’de dรถviz talebi ve arzฤฑ dengeleri yaz aylarฤฑnda daha az zorlayฤฑcฤฑ. Bu bir avantaj. Tรผrk Lirasฤฑโnda beklendiฤi gibi yukarฤฑ doฤru bir trend olacaksa yaz aylarฤฑnฤฑn getireceฤi arz dinamikleri bunu biraz daha kolay yรถnetilebilir hale getiriyor. Dolar/TLโnin 25 olmasฤฑ hem รผretim hem ihracat hem ithalat dengeleri aรงฤฑsฤฑndan saฤlฤฑklฤฑ olur. รรผnkรผ cari aรงฤฑmฤฑz รงok yรผksek. ลu andaki aylฤฑk rakamlar, Tรผrkiye’nin kredibilitesinin รงok yรผksek olduฤu, yabancฤฑ sermayeye giriลinin รงok gรผรงlรผ olduฤu dรถnemlerde bile bizi endiลelendiren yรผkseklikte aylฤฑk aรงฤฑk rakamlarฤฑ. 25โin รถtesine geรงersek belki ekonomik dengelere faydadan รงok zarar getirebilecek durum oluลabilir ama onun oluลmasฤฑnฤฑn รถnรผnde ciddi engeller var.
ฤฐhracatรงฤฑ ลirketler รถn plana รงฤฑkabilir
Seรงim sonrasฤฑ kur ve faizde artฤฑล borsaya nasฤฑl yansฤฑyacak?
BiST100 iรงinde dรถvize endeksli iล yapan ya da ihracatรงฤฑ konumunda olan ลirketlerin cirolarฤฑnda, faaliyet gelirlerinde bir iyileลme beklentisi oluลacaktฤฑr diye dรผลรผnรผyorum. Bu senenin seรงim sonrasฤฑndaki gรถrรผnรผmรผnde biraz daha ibre ihracatรงฤฑ ลirketleri gรถsteriyor. Kur ve faiz tabii ki iรง talebi yavaลlatฤฑcฤฑ etki yapacaktฤฑr. Belki otomotivde yฤฑlฤฑn ilk yarฤฑsฤฑnฤฑn gรถrรผnรผmรผ biraz daha iyiyken ikinci yarฤฑda iรง talep kaynaklฤฑ zayฤฑflฤฑk gรถrebiliriz ama o rotasyonda ben ihracatรงฤฑ ลirketlerin uzun zamandฤฑr baskฤฑ altฤฑnda kalan marjlarฤฑnฤฑn iyileลmesiyle beraber BฤฐST’te bununla ilgili bir fiyatlama beklentisinin oluลabileceฤini ve bu tarafta bir katalist olabileceฤini dรผลรผnรผyorum.
TL faizleri seรงim sonrasฤฑ artabilir
Faiz politikasฤฑ deฤiลebilir mi?
Faiz tarafฤฑnda da para politikasฤฑ faiziyle piyasa faizleri arasฤฑnda bir ciddi ayrฤฑลma var. Seรงim sonrasฤฑnda kฤฑsmi olarak makas aรงฤฑlabilir. Merkez Bankasฤฑ baลkanlฤฑฤฤฑ gรถrevine kimin devam edeceฤi gibi konular belki gรผndeme gelecektir ama en azฤฑndan trend olarak Tรผrk Lirasฤฑ faizlerinin de seรงim sonrasฤฑnda artmaya devam edeceฤini biraz daha enflasyona yakฤฑn yerlere devredeceฤini hesaba katmak lazฤฑm. Bu artan Tรผrk Lirasฤฑ faizi de kur sepetinde belli bir artฤฑลtan fazlasฤฑnฤฑ dizginlemeye yetecektir.
Yabancฤฑ iรงin pozitif beklenti var
Yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ geri gelecek mi?
Uzun yฤฑllardฤฑr BฤฐST’te satฤฑล tarafฤฑnda olan bir yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ profilimiz var. ลimdi biraz yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ ilgisi konusunda pozitif bir beklenti potansiyeli var. Eฤer yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ giriลi ve bu yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ giriลinin arkasฤฑna bu sefer onun peลine takฤฑlmaya รงalฤฑลan bir yerli kurumsal, yerli bireysel yatฤฑrฤฑmcฤฑ ilgisiyle borsada ibre pozitife doฤru dรถnebilir. Bu olasฤฑlฤฑฤฤฑn biraz daha muhalefetin durumunda belirginleลeceฤi ve beklentisinin o zaman satฤฑn alฤฑnabileceฤine eklemeliyiz.
Daha normalleลmiล politikalar gรถreceฤiz
Seรงim sonrasฤฑ ekonomi politikalarฤฑ nasฤฑl olacak?
Seรงim sonrasฤฑ kim baลa gelirse gelsin Tรผrkiye’nin ekonomik dinamikleri aรงฤฑsฤฑndan biraz daha normalleลmiล politikalar gรถreceฤiz. Tรผrkiye’nin ekonomik gerรงeklikleri var. Bunlarฤฑn dฤฑลฤฑna รงฤฑkma ihtimali de olabiliyor ama normalin aksine yapฤฑlan izlenen politikalarฤฑn belli bir raf รถmrรผ oluyor. Ben seรงimlerden sonra sรถylem deฤiลikliฤiyle ekonominin baลka noktalara doฤru gidebileceฤini de dรผลรผnรผyorum. Daha yรผksek TL faizi ve daha yรผksek dolar /TL rakamlarฤฑna evrileceฤini dรผลรผnรผyorum.
