Sรถzcรผ‘nรผn haberine gรถre Rusyaโnฤฑn Ukraynaโyฤฑ iลgali sonrasฤฑ buฤday ve petrol fiyatlarฤฑndaki sert artฤฑลlar, Tรผrkiyeโde un fiyatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑna yol aรงtฤฑ.
รlke genelinde bilinen bir un markasฤฑnฤฑn fabrika satฤฑล temsilcisinin sozcu.com.tr’ye aktardฤฑฤฤฑna gรถre, savaลฤฑn etkisiyle un fiyatlarฤฑ รงuval baลฤฑ 35-50 TL aralฤฑฤฤฑnda zamlandฤฑ. Ulusal marketlerin en az 3 aylฤฑk anlaลmalarla un almasฤฑndan dolayฤฑ, bu zamlarฤฑn marketlerdeki un fiyatlarฤฑna 3 ay sonra yansฤฑmasฤฑ bekleniyor.
Bu sรผre zarfฤฑnda maliyetleri artฤฑrฤฑcฤฑ etkilerin devam edecek olmasฤฑndan dolayฤฑ, vatandaลฤฑ gelecek aylarda birikimli un zamlarฤฑnฤฑn beklediฤi belirtildi.
Diฤer yandan, bitkisel yaฤ arzฤฑnda 1-2 aylฤฑk stok kaldฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Bitkisel Yaฤ Sanayicileri Derneฤi Baลkanฤฑ Tahir Bรผyรผkhelvacฤฑgil, sozcu.com.trโye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, ithalattaki aksamalarฤฑn arz tarafฤฑnda sฤฑkฤฑntฤฑ yaratmasฤฑ durumunda yaฤ fiyatlarฤฑnฤฑn zamlanacaฤฤฑna iลaret etti.
Toprak Mahsulleri Ofisiโnin (TMO) savaล nedeniyle artan emtia fiyatlarฤฑndan sonra daha pahalฤฑya buฤday ithal edecek olmasฤฑ, iรง piyasada ekmek fiyatlarฤฑnda da ciddi artฤฑลlarฤฑn gรผndeme gelmesine yol aรงacak.
Un sanayicilerinin ana kaygฤฑsฤฑ ise, TMOโnun un fabrikalarฤฑna ve fฤฑrฤฑnlara โucuz fiyatlฤฑ buฤday ve un teminiโ projesini yรผrรผtemeyecek olmasฤฑโฆ
TMOโnun dรผn รงฤฑktฤฑฤฤฑ ihale henรผz sonuรงlanmadฤฑ ancak verilen tekliflerin 517 dolara kadar รงฤฑkmasฤฑ, Ofisโin iรง piyasaya sรผbvansiyonlu olarak sattฤฑฤฤฑ buฤday ve un fiyatlarฤฑnda artฤฑลa yol aรงmasฤฑ endiลeleri oldukรงa yรผksek.
Devletin artฤฑk uygun fiyattan buฤday ve un satamamasฤฑ durumunda, ลu an kilosu 11 lirayฤฑ aลan un fiyatlarฤฑnฤฑn daha da artacaฤฤฑ, 3-3,5 liradan satฤฑlan ekmek fiyatlarฤฑnฤฑn ise 4-5 liraya kadar รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ belirten sanayicilerin sayฤฑsฤฑ artฤฑyor.
Konuลtuฤumuz bir un sanayicisi, ลu an Ukrayna limanlarฤฑnฤฑn รงoฤunun Rusya tarafฤฑndan vurulduฤu; Rusyaโdan Tรผrkiyeโye mal getirecek gemilerin yรผklemelerinin de yarฤฑm kaldฤฑฤฤฑ bilgisini verdi.
โBu yรผzden buฤdayฤฑn Tรผrkiyeโye geliลi รงok zorโ diyen sanayici, โDevlet deฤirmencilere ucuz buฤday satฤฑyor ama son yaลananlardan dolayฤฑ bu uygulama da sฤฑkฤฑntฤฑlฤฑ gitmeye baลladฤฑ. TMOโnun, ithal edeceฤi buฤdayฤฑ hangi fiyattan alacaฤฤฑ bรผtรผn seyri deฤiลtirecekโ dedi.
Yurt iรงindeki un fiyatlarฤฑnฤฑ etkileyen unsurlarฤฑn yalnฤฑzca kรผresel buฤday ile sฤฑnฤฑrlฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, petrol fiyatlarฤฑndaki ciddi artฤฑลlarฤฑn da etkili olduฤunu aktaran sanayici, โDaha dรผn hesap ettik: ฤฐstanbul Avrupa Yakasฤฑโndan Anadolu Yakasฤฑโna taลฤฑnan unun รงuval baลฤฑ maliyeti 4-5 lira iken, son petrol zamlarฤฑyla birlikte 10 liraya kadar รงฤฑktฤฑโ diye konuลtu.
Petrol fiyatlarฤฑ savaล ve yaptฤฑrฤฑm endiลeleriyle dรผn 119,8 dolara kadar yรผkselmiลti. Bu rakam sene baลฤฑnda 73 dolardฤฑ.
Buฤdayda ise hafta baลฤฑndan bu yana gerรงekleลen fiyat artฤฑลฤฑ yรผzde 40 oldu. Chicago borsasฤฑnda en yรผksek iลlem hacmine sahip olan buฤday vadeli kontratlarฤฑ ton baลฤฑna 444.2 dolar seviyesine yรผkseldi. ฤฐลgal baลlamadan รถnce bu fiyat 320 dolar seviyelerindeydi.
Peki tรผm bu olumsuz etkiler, marketlerde satฤฑlan รผrรผnlerin etiketlerine yansฤฑmaya baลladฤฑ mฤฑ?
Sozcu.com.trโye konuลan Gฤฑda Perakendecileri Derneฤi (GPD) Yรถnetim Kurulu รyesi Erdal Tรผfekรงi, savaลฤฑn etkisiyle marketlerdeki un ve yaฤ fiyatlarฤฑnda โhenรผzโ bir artฤฑล yaลanmadฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak yeni zamlar olacaฤฤฑna iliลkin kaygฤฑlarฤฑn yรผksek olduฤunu sรถyledi.
Un fiyatlarฤฑnฤฑn nasฤฑl seyredeceฤine iliลkin TMOโnun ihalesinin sonuรงlanmasฤฑnฤฑn beklendiฤini dile getiren Tรผfekรงi, โBuฤday ihalesinin sonuรงlanmasฤฑnฤฑ bekliyoruz. Fiyatlarฤฑ o belirleyecek. ฤฐthal ettiฤimiz baklagil รผrรผnlerinin fiyatlarฤฑ da sรผreรง iรงerisinde artabilirโ dedi.
Aynฤฑ zamanda Onur Marketler Yรถnetim Kurulu รyesi de olan Tรผfekรงi, savaล nedeniyle ihracatta yaลanan sorunlardan dolayฤฑ iรง piyasaya verilen รผrรผnlerin yaล sebze ve meyve fiyatlarฤฑnda bir miktar gerileme saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ kaydetti. Ancak, ihracatฤฑn dรผลmesinin รผretimi de etkileyeceฤine vurgu yapan Tรผfekรงi, bunun da yeniden fiyat artฤฑลlarฤฑ olarak vatandaลa yansฤฑyacaฤฤฑna iลaret etti.
Konuลtuฤumuz Makarna Sanayicileri Derneฤi (TMSD) Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Abdรผlkadir Kรผlahรงฤฑoฤlu ise, savaลฤฑn makarna fiyatlarฤฑna etkisini deฤerlendirdi.
Tรผrkiyeโnin makarnalฤฑk buฤdayฤฑ Rusya ve Ukraynaโdan deฤil, Avrupa Birliฤi, Meksika ve Kanadaโdan aldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Kรผlahรงฤฑoฤlu, bu yรผzden yurt iรงinde รผretimi etkileyecek herhangi bir olumsuzlukla karลฤฑlaลmadฤฑklarฤฑnฤฑ anlattฤฑ.
Halihazฤฑrda depolardaki makarna stoฤunun da yeterli olduฤunu kaydeden Kรผlahรงฤฑoฤlu, โ2-3 ay yetecek stok var. Zaten 2-3 ay sonra da yeni mahsul รงฤฑkacak. Dolayฤฑsฤฑyla savaลฤฑn makarna fiyatlarฤฑnฤฑ artฤฑrฤฑcฤฑ etkisi olmayacakโ dedi.
Ancak savaลtan baฤฤฑmsฤฑz olarak, mevcut ekonomik sorunlar nedeniyle maliyetlerin sรผrekli artmasฤฑ, makarna fiyatlarฤฑnฤฑn 2022 Ocak itibarฤฑyla son bir yฤฑlda yรผzde 64 zamlanmasฤฑna yol aรงmฤฑลtฤฑ.
ลu an Rusya ve Ukraynaโya yapฤฑlan ihracatฤฑn durduฤunu, savaลฤฑn makarna ihracatรงฤฑsฤฑnฤฑn kayฤฑp yaลadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Kรผlahรงฤฑoฤlu, bu kaybฤฑn da anlamlฤฑ bir kayฤฑp olmadฤฑฤฤฑnฤฑ, bu iki รผlkenin 2021 yฤฑlฤฑ makarna ihracatฤฑndan aldฤฑklarฤฑ payฤฑn yรผzde 1,5 olduฤunu ifade etti.
รte yandan, GPD Yรถnetim Kurulu รyesi Erdal Tรผfekรงiโnin yรผksek enflasyon nedeniyle vatandaลฤฑn gฤฑda alฤฑลveriลine iliลkin ise ลu gรถzlemi dikkat รงekti:
โฤฐnsanlar artฤฑk daha sฤฑk ve daha kรผรงรผk alฤฑลveriลler yapฤฑyor. Kaygฤฑlฤฑlar. ลubatta resmi enflasyonun yaklaลฤฑk yรผzde 55 gelmesi bunda etkili. Ekonomik boy dediฤimiz ambalajlardaki รผrรผnler alฤฑnmaya รงalฤฑลฤฑyor. รnceden bu kadar sฤฑk gรถrmediฤimiz ลekilde kasalarda bฤฑrakฤฑlan รผrรผn miktarฤฑ artmaya baลladฤฑ.โ
