CHP Genel Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Aykut Erdoฤdu, Ocak-Ekim dรถnemi cari iลlem aรงฤฑฤฤฑ yรผzde 23 oranฤฑnda daraldฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, โTicaret durdu, piyasada yaprak kฤฑpฤฑrdamฤฑyorโ dedi.
Erdoฤdu รdemeler Dengesi Ekim ayฤฑ verilerine iliลkin yaptฤฑฤฤฑ deฤerlendirmede, Ocak-Ekim dรถnemi cari iลlem aรงฤฑฤฤฑnฤฑn 35 milyar dolardan 27 milyar dolara gerilediฤini belirterek ลunlarฤฑ sรถyledi:
โCari iลlemler hesabฤฑ aฤustos ve eylรผlden sonra ekim ayฤฑnda da fazla verdi. Bir รถnceki yฤฑlฤฑn ekim ayฤฑnda 3 milyar 837 milyon dolar aรงฤฑk veren cari iลlemler hesabฤฑ bu yฤฑlฤฑn ekim ayฤฑnda 2 milyar 770 milyon dolar fazla verdi. On iki aylฤฑk cari iลlemler aรงฤฑฤฤฑ 39 milyar 4 milyon dolara geriledi. Cari fazla verilmesinin nedeni ekonomik daralma. Ticaret durdu, piyasada yaprak kฤฑpฤฑrdamฤฑyor. Yรผksek kur nedeniyle ithalat bรผyรผk dรผลรผล gรถsterdi. รzellikle sanayi รผretimi iรงin
ara malฤฑ ithalatฤฑ durma noktasฤฑnda. Ekonomik durgunluฤa baฤlฤฑ olarak net sermaye giriลlerinin azalmasฤฑ da cari dengeleri etkiliyor.โ
Ekim ayฤฑnda 2,7 milyar dolar cari fazla verildiฤine iลaret eden Erdoฤdu, cari iลlem hesabฤฑnฤฑn dฤฑล ticaret unsuruna bakฤฑldฤฑฤฤฑnda daralma baลlangฤฑcฤฑnฤฑ gรถrmenin mรผmkรผn olduฤunu ifade ederek ลรถyle devam etti:
โ2017 yฤฑlฤฑnฤฑn 10 aylฤฑk dรถnemine gรถre ihracat sadece 8 milyar dolar artabilmiล. Bu artฤฑล, her ay aรงฤฑklanan dฤฑล ticaret rakamlarฤฑnฤฑn ardฤฑndan koparฤฑlan โrekor kฤฑrdฤฑkโ teranelerine hiรง uymuyor. ฤฐthalat ise neredeyse yerinde saymฤฑล. 183 milyar dolar iken 184 milyar dolara รงฤฑkmฤฑล. Tรผrkiyeโnin ithalat yapabilme kapasitesinin yerinde saymasฤฑna raฤmen ihracattaki 8 milyar dolarlฤฑk artฤฑล, kurdan kaynaklฤฑ olarak TLโnin deฤersizleลmesine ve kรถlelik koลullarฤฑnda รงalฤฑลan emeฤin durumuna raฤmen bir sฤฑรงrama yapamadฤฑฤฤฑnฤฑn gรถstergesi.โ
20 MฤฐLYAR DOLAR YURT DIลINA รIKTI
Yabancฤฑlarฤฑn sermaye hareketlerinde yรผzde 70 oranฤฑnda daralma gรถrรผldรผฤรผne dikkat รงeken Erdoฤdu, โGeรงtiฤimiz yฤฑl aynฤฑ dรถnemde 44,3 milyar dolar giriล varken bu yฤฑl yabancฤฑ sermaye giriล 13,4 milyar dolarla sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑ. 30 milyar dolarlฤฑk azalma 9 aylฤฑk milli gelirin yaklaลฤฑk yรผzde 5โine eลitโ diye konuลtu. Dฤฑล sermaye giriลlerinin daha da azalmasฤฑ halinde aฤฤฑr bir รถdemeler dengesi krizinin ihtimaller arasฤฑnda olduฤunun altฤฑnฤฑ รงizen Erdoฤdu ลu gรถrรผลleri dile getirdi:
โHaziran-Ekim arasฤฑnda 4,6 milyar dolar net รงฤฑkฤฑล yaลandฤฑ. Ekim ayฤฑndaki sฤฑnฤฑrlฤฑ 931 milyon dolar elbette bu รงฤฑkฤฑลฤฑ telafi etmeye yetmedi. Yerleลikler, yurt dฤฑลฤฑndaki doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑ da dahil olmak รผzere yaklaลฤฑk 20 milyar dolarฤฑ yurt dฤฑลฤฑna รงฤฑkarmฤฑล gรถrรผnรผyor. Buradaki en รถnemli artฤฑล, Aฤustos, Eylรผl ve Ekim aylarฤฑnda 13,5 milyar dolarlฤฑk mevduatlarฤฑn yurt dฤฑลฤฑndaki bankalara taลฤฑmasฤฑndan kaynaklanฤฑyor. Bu da 3 aylฤฑk milli gelirin yรผzde 7โsine eลit. Sฤฑcak
para ise 10 aylฤฑk dรถnemde giriลten รงฤฑkฤฑลa doฤru dรถndรผ.
Yฤฑlฤฑn 10 ayฤฑnda net 2 milyar dolar sฤฑcak para รงฤฑkฤฑลฤฑ oldu. Aฤustos, Eylรผl ve Ekim ayฤฑnda toplam 6,2 milyar dolar sฤฑcak para รงฤฑkฤฑลฤฑ oldu. Yabancฤฑlarฤฑn Tรผrkiyeโdeki doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑ yerinde sayarken bu yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yรผzde 45โlik รถnemli bir bรถlรผmรผnรผ gayrimenkul yatฤฑrฤฑmlarฤฑ oluลturmaya devam ediyor. Yerlilerin yurt dฤฑลฤฑndaki doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑ ise 3,1 milyar dolara รงฤฑktฤฑ.โ
Erdoฤdu, 2018 yฤฑlฤฑnฤฑn 10 aylฤฑk dรถneminde ekonomiye giriล yapan kayฤฑt dฤฑลฤฑ, โkaranlฤฑk sermayeโ giriลinin 18,4 milyar dolara ulaลtฤฑฤฤฑnฤฑ kaydederek, Cari iลlem aรงฤฑฤฤฑnฤฑn yรผzde 70โi kayฤฑt dฤฑลฤฑ sermaye giriลi ile finanse edilmiล. Rezervlerdeki 15,1 milyar dolarlฤฑk azalma 10 aylฤฑk cari iลlem aรงฤฑฤฤฑnฤฑn yรผzde 56โsฤฑna eลit. Yani cari aรงฤฑk, kaynaฤฤฑ belirsiz para ve rezervdeki dรถvizle kapatฤฑlmฤฑลโ diye konuลtu.
