ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn ABD’nin Tรผrkiye’den ithal ettiฤi รงelik ve alรผminyum รผzerindeki gรผmrรผk tarifesi oranlarฤฑnฤฑn iki katฤฑna รงฤฑkarฤฑlmasฤฑna yรถnelik kararฤฑ, 13 Aฤustos pazartesi gรผnรผ itibariyle uygulamaya koyulacak.
Bรถylelikle, Rahip Brunson krizi sonrasฤฑnda Tรผrkiye’nin ฤฐรงiลleri ve Adalet Bakanlarฤฑna yรถnelik diplomatik yaptฤฑrฤฑm kararฤฑ alan ABD, 1974’teki Kฤฑbrฤฑs Barฤฑล Harekatฤฑ sonrasฤฑnda ilk kez NATO รผyesi olan Tรผrkiye’ye karลฤฑ bir ekonomik yaptฤฑrฤฑmฤฑ hayata geรงirmiล olacak.
DW Tรผrkรงe’ye konuลan รelik Federasyonu Baลkanฤฑ Namฤฑk Ekinci, ABD’nin yatฤฑrฤฑm kararฤฑnฤฑn Dรผnya Ticaret รrgรผtรผ (DTร) kurallarฤฑna aykฤฑrฤฑ olduฤunu vurgulayarak, “Bu karara karลฤฑ Trump hรผkรผmetine ABD’de dava aรงmaya hazฤฑrlanฤฑyoruz” diyor.
Tรผrkiye’nin risk puanฤฑ zirve yaptฤฑ
ABD Baลkanฤฑ Trump, cuma sabahฤฑ kendi Twitter hesabฤฑndan yaptฤฑฤฤฑ paylaลฤฑmda, ABD’nin Tรผrkiye’den ithal ettiฤi รงelik ve alรผminyum รผzerindeki gรผmrรผk tarifesi oranlarฤฑnฤฑ iki katฤฑna รงฤฑkartarak bu รผrรผnlere sฤฑrasฤฑyla yรผzde 50 ve yรผzde 20 gรผmrรผk vergisi uygulamak iรงin talimat verdiฤini bildirmiลti.
Trump’ฤฑn paylaลฤฑmฤฑ sonrasฤฑnda Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn Dolar karลฤฑsฤฑndaki erimesi hฤฑzlanarak rekor seviyelere รงฤฑkarken, Tรผrkiye’nin kredi riskinin temel gรถstergesi olan risk primi (CDS) de 437 puana kadar yรผkseldi.
Brunson krizinin รถnรผmรผzdeki gรผnlerde รงรถzรผlememesi halinde, ABD’nin yeni ekonomik yaptฤฑrฤฑmlar iรงin de harekete geรงebileceฤi belirtiliyor. Bu noktada Halk Bankasฤฑ davasฤฑndan รงฤฑkabilecek aฤฤฑr bir para cezasฤฑ ve ABD’de iล yapan Tรผrk ลirketlerine yรถnelik kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn gรผndemde olduฤu kaydediliyor.
Peki ABD’nin Tรผrkiye’den yaptฤฑฤฤฑ รงelik ve alรผminyum ithalatฤฑna getirdiฤi ek vergiler, Tรผrkiye ekonomisini nasฤฑl etkileyecek?
รelik ihracatฤฑnฤฑn yรผzde 10’u ABD’ye
รelik ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi (รฤฐB) verilerine gรถre, 2017 sonu itibariyle Tรผrkiye’nin 11,5 milyar dolarlฤฑk toplam รงelik ihracatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 10’u ABD’ye gerรงekleลtiriliyor. ABD’nin toplam รงelik ithalatฤฑnda Tรผrkiye’nin payฤฑ ise yรผzde 3,7.
Ek gรผmrรผk vergisine konu olan demir รงelik ve alรผminyum รผrรผnlerinde Tรผrkiye’nin ABD’ye ihracatฤฑ, 2017 yฤฑlฤฑnda 1,1 milyar dolar olarak gerรงekleลti. Bu miktar, aynฤฑ yฤฑl 157 milyar dolar olan toplam ihracatฤฑn binde 7’sine denk geliyor.
ABD’ye bu alandaki ihracat รงok dรผลรผk gibi gรถrรผnse de, yaptฤฑrฤฑm kararฤฑ Tรผrk รงelik รผreticilerinin kรผresel รถlรงekteki mรผลterileri ile uzun vadeli iliลkilerine zarar verme tehlikesi taลฤฑyor. 200’e yakฤฑn รผlkeye ihracat yapan Tรผrk รงelik sektรถrรผ, รผretim bazฤฑnda bakฤฑldฤฑฤฤฑnda dรผnyada 8. sฤฑrada yer alฤฑrken, ihracatta ise ilk 10 รผlke iรงerisinde bulunuyor.
ABD yรถnetiminin Mart ayฤฑnda Arjantin, Brezilya ve Gรผney Kore hariรง tรผm รผlkeler iรงin uygulamaya koyduฤu yรผzde 25’lik ek vergi uygulamasฤฑna raฤmen, toplam ihracatฤฑnฤฑ artฤฑrmayฤฑ baลaran Tรผrk รงelik sektรถrรผ, 2018 yฤฑlฤฑ Ocak-Temmuz dรถneminde geรงen senenin aynฤฑ dรถnemine gรถre miktar bazฤฑnda yรผzde 2,4 artฤฑล, deฤer bazฤฑnda ise yรผzde 26,7 artฤฑล ile 8,4 milyar dolarlฤฑk ihracata imza attฤฑ. Ancak bu dรถnemde ABD’ye olan ihracat 250 milyon dolar geriledi.
“ABD’ye ihracatฤฑmฤฑz sฤฑfฤฑrlanacak”
DW Tรผrkรงe’ye konuลan รelik Federasyonu Baลkanฤฑ Namฤฑk Ekinci, ABD’nin 13 Aฤustos’ta yรผrรผrlรผฤe koyacaฤฤฑ yeni yaptฤฑrฤฑmlar sonrasฤฑnda ABD’ye gerรงekleลtirilen yaklaลฤฑk 1,1 milyar dolarlฤฑk รงelik ihracatฤฑnฤฑn tamamen sฤฑfฤฑrlanacaฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor. ABD pazarฤฑna yฤฑllฤฑk toplam 2 milyon ton civarฤฑnda ihracat gerรงekleลtirdiklerini kaydeden Ekinci, “Zaten yรผzde 25 ek vergi รผzerine yรผzde 50 daha vergi getirilmesi ABD’ye ihracatฤฑmฤฑzฤฑ tamamen bitirecek bir geliลme. Bu kararฤฑn hiรงbir hukuki geรงerliliฤi yok’ diyor.
รelik sektรถrรผnรผn son dรถnemde ABD’nin siyasetine malzeme olduฤunu belirten Ekinci, “Trump yรถnetimi seรงimlerde kendilerine destek veren yerli รงelik sektรถrรผne hoล gรถzรผkmek iรงin, dฤฑล politikada รงelik ithalatฤฑnฤฑ bir silah gibi kullanฤฑyor. Bundan da en fazla Tรผrkiye etkileniyor” diye konuลuyor.
Trump’ฤฑn yaptฤฑrฤฑm kararฤฑnฤฑn ABD piyasasฤฑndan รงok Tรผrkiye’ye zarar vereceฤini dile getiren Ekinci, ลรถyle konuลuyor:
“Bu nedenle biz sektรถr olarak ABD’deki avukatlarฤฑmฤฑz kanalฤฑyla, Trump’ฤฑn bu kararฤฑna karลฤฑ orada bir dava aรงmaya hazฤฑrlanฤฑyoruz. Sadece Tรผrkiye’ye yรถnelik bir ekonomik yaptฤฑrฤฑm kararฤฑ ABD yasalarฤฑna da Dรผnya Ticaret รrgรผtรผ kurallarฤฑna da uygun deฤil. Ama bu dava sรผreci bile bizim 2-3 yฤฑl ABD’ye ihracatฤฑ unutmamฤฑz anlamฤฑna geliyor. O yรผzden dileฤimiz bu sorunun siyasi yollarla รงรถzรผmlenmesi.”
Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ: DTร kurallarฤฑna aykฤฑrฤฑ
Tรผrkiye’de hรผkรผmet kanadฤฑndan yapฤฑlan ilk aรงฤฑklamalar ise, ekonomik yaptฤฑrฤฑmlara iliลkin kฤฑsa sรผrede olumlu bir sonuรง alฤฑnamayacaฤฤฑnฤฑ gรถsterir nitelikte.
ABD’nin yaptฤฑrฤฑm kararฤฑna sert tepki gรถsteren Ticaret Bakanlฤฑฤฤฑ, konuya iliลkin yaptฤฑฤฤฑ yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada, ABD’nin yaptฤฑrฤฑm kararฤฑnฤฑn Dรผnya Ticaret รrgรผtรผ (DTร) kurallarฤฑna aykฤฑrฤฑ olduฤunu vurguladฤฑ. Aรงฤฑklamada, “ABD yรถnetimi tarafฤฑndan alฤฑnan kararlarda asฤฑl kaybeden iki รผlkenin รผreticileri, รถzel sektรถrleri ve ihracatรงฤฑlarฤฑdฤฑr” denildi.
Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Hami Aksoy da, konuya iliลkin yaptฤฑฤฤฑ yazฤฑlฤฑ aรงฤฑklamada, “ABD Baลkanฤฑ Donald Trump’ฤฑn, รงelik ve alรผminyum ihracatฤฑmฤฑza ek vergi uygulama kararฤฑnฤฑ devlet ciddiyetiyle baฤdaลtฤฑrmak mรผmkรผn deฤildir” deฤerlendirmesinde bulundu.
“Baลka pazarlara yรถneleceฤiz”
DW Tรผrkรงe’ye konuลan Tรผrkiye’nin en bรผyรผk รงelik รผreticilerinden biri olan Tosyalฤฑ Holding’in sahibi ve Tรผrkiye รelik รreticileri Birliฤi Baลkanฤฑ Fuat Tosyalฤฑ, “Ekonomimiz ve รผretimimiz yalnฤฑzca ABD odaklฤฑ deฤil. Madem ABD bizimle ticaret yapmak istemiyor, biz de baลka pazarlara yรถneliriz. ABD bizim tek pazarฤฑmฤฑz deฤil” deฤerlendirmesinde bulunuyor.
ABD’ye yapฤฑlan ihracatฤฑn ‘telafi edilemez’ bir bรผyรผklรผkte olmadฤฑฤฤฑnฤฑ kaydeden Tosyalฤฑ, “ABD tarafฤฑndan alฤฑnacak her kararฤฑn bir gerekรงeye dayandฤฑrฤฑlmasฤฑ lazฤฑm. Bu ekonomik kararฤฑn gerekรงesi nedir? Bu uygulamanฤฑn ABD’deki tรผketiciler aรงฤฑsฤฑndan da izah edilebilecek bir tarafฤฑ yok” diyor.
รelik ฤฐhracatรงฤฑlarฤฑ Birliฤi (รฤฐB) Yรถnetim Kurulu Baลkanฤฑ Adnan Aslan da zaten ABD yรถnetiminin Mart ayฤฑnda baลlattฤฑฤฤฑ ek vergi uygulamasฤฑ ile birlikte ABD’ye ihracatฤฑn miktar bazฤฑnda yรผzde 44, deฤer bazฤฑnda ise yรผzde 31 gerilediฤine dikkat รงekiyor. Yeni dรถnemde Tรผrkiye’nin ABD pazarฤฑndaki kayฤฑplarฤฑ telafi etmek iรงin farklฤฑ coฤrafyalara yรถneleceฤini dile getiren Aslan, “Yeni dรถnemde ABD yerine Gรผneydoฤu Asya, Batฤฑ Afrika, Orta ve Gรผney Amerika bรถlgelerine yoฤunlaลacaฤฤฑz” diye konuลuyor.
