BBC’den Stephen McDonell รin emlak piyasasฤฑyla ilgili gรถzlemlerini รงarpฤฑcฤฑ bir ลekilde paylaลtฤฑ:
Shandong eyaletindeki kรผรงรผk doฤu kenti Zibo’da aรงฤฑk havada barbekรผ รงฤฑlgฤฑnlฤฑฤฤฑ yaลanฤฑyor. Sosyal medya aracฤฑlฤฑฤฤฑyla efsaneleลen kuzu ลiลlerini tatmak iรงin รin’in dรถrt bir yanฤฑndan insanlar buraya geliyor. Oldukรงa gรผrรผltรผlรผ bir deneyim ve kesinlikle zayฤฑf bรผnyeler iรงin deฤil.
Sokak tฤฑka basa dolu, kรผรงรผk plastik sandalyelerde oturup bira iรงiyor ve karaoke ลarkฤฑlarฤฑ her yรถnden pompalanฤฑrken yerel gรถzleme รผzerine taze soฤanlฤฑ et parรงalarฤฑ sarฤฑyorsunuz.
Gรถrรผnรผลe bakฤฑlฤฑrsa, bu kalabalฤฑklar koronavirรผs acil durumundan gรผรงlรผ bir ลekilde toparlanan bir ekonomiyi gรถsteriyor – ancak ekonomistlere gรถre durum bรถyle deฤil.
Bunun daha ziyade, hane gelirleri รผzerinde bรผyรผk bir baskฤฑ olduฤu bir dรถnemde insanlarฤฑn ucuz ve lezzetli bir seรงeneฤi tercih etmesinin bir รถrneฤi olduฤunu sรถylรผyorlar.
Tiลรถrtรผnรผ รงฤฑkarmฤฑล oturan bir adam bize buranฤฑn ailesiyle sฤฑcak bir yaz gecesinin tadฤฑnฤฑ รงฤฑkarmak iรงin mรผkemmel bir yer olduฤunu ve bu tรผr bir eฤlencenin o ana uygun bir fiyat etiketine sahip olduฤunu sรถylรผyor.
Sรถz konusu kiลi “Burasฤฑ sฤฑradan insanlar iรงin harika bir yer. Son zamanlarda para kazanmak zor ama harcamak hรขlรข kolay. รรง yฤฑllฤฑk Covid’in ardฤฑndan ekonomi ancak yavaล yavaล toparlanฤฑyor.” ลeklinde konuลtu.
รniversite mezunlarฤฑ, genรง iลsizliฤinin %20 veya รผzerinde seyrettiฤi รin’in ekonomik darboฤazฤฑndan รถzellikle etkileniyor. Bazฤฑ รถฤrenciler gelecekleri konusunda endiลeli hissediyor.
Yakฤฑnda mezun olacak bir kadฤฑn, “Evet, endiลeliyim. รok fazla rekabet var. ฤฐล bulmak รงok zor. Tรผm sฤฑnฤฑf arkadaลlarฤฑm aynฤฑ baskฤฑyฤฑ hissediyor.” dedi.
ฤฐล sahibi olanlar iรงin, bรผyรผk harcamalar yapma konusundaki isteksizliklerinin en bรผyรผk nedeni ekonomik gรผvence. ฤฐลsizler arasฤฑna katฤฑlma potansiyelinden endiลe duyuyorlar ve hanelerinin en bรผyรผk tek yatฤฑrฤฑmฤฑ, รงoฤu durumda artฤฑk dรผลรผndรผkleri kadar deฤerli deฤil. รin’de emlak sektรถrรผ bรผyรผk bir stres altฤฑnda.
Bunu ilk elden gรถrmek iรงin Zibo’nun birkaรง saat doฤusuna, รงok daha bรผyรผk bir ลehir olan Qingdao’nun eteklerine gidiyoruz. Burada, emlak patlamasฤฑ alฤฑcฤฑlardan veya kiracฤฑlardan gelen gerรงek taleple eลleลmedi ve sonuรง, iรงlerinde รงok az sakini olan devasa konut sitelerinin inลa edilmesi oldu.
Bir kadฤฑn, az sayฤฑda komลusunun bulunduฤu sitenin dฤฑลฤฑnda kurduฤu seyyar tezgahta soฤuk eriลte satฤฑyor.
Birkaรง yฤฑl รถnce kocasฤฑ Qingdao’ya taลฤฑndฤฑktan sonra รงocuklarฤฑna daha iyi bir baลlangฤฑรง saฤlamak iรงin burada bir daire satฤฑn almฤฑล รงรผnkรผ okullarฤฑn iyi olduฤunu duymuลlar. Ona evinin deฤerinin dรผลmesinden endiลe edip etmediฤini sordum.
“Tabii ki endiลeliyim, ama ne yapabilirim ki?” dedi.
Yakฤฑnlarda sokak temizleyicisi bir รงift รถฤle yemeฤi iรงin durmuล. Arkalarฤฑndaki bรผyรผk araziyi gรถsterip orada kimsenin yaลamadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyorlar.
Yolun karลฤฑsฤฑnda, boyasฤฑz, penceresiz ve pencere รงerรงeveleri hava koลullarฤฑna maruz kaldฤฑฤฤฑ iรงin artฤฑk daha kรถtรผ gรถrรผnen beton kulelerden oluลan kรผรงรผk bir orman var.
“ฤฐnลaat geรงen yฤฑl bir gรผn orada durdu,” diyor civarฤฑn sakinleri.
Yine bir baลka bรถlge sakinine gรถre, tรผm banliyรถ oldukรงa รถlรผ. “Burada hiรงbir ลey yok. Benzin istasyonu yok. Yakฤฑt iรงin uzun bir yol gitmeniz gerekiyor. Burada yaลamak gerรงekten uygun deฤil” diyor.
ลehrin bรผyรผk bir siyasi toplantฤฑ olan ลanghay ฤฐลbirliฤi รrgรผtรผ Zirvesi’ne ev sahipliฤi yapmasฤฑ ve รin lideri Xi Jinping’in yatฤฑrฤฑm ve iล yapฤฑlacak bir yer olarak kiลisel onayฤฑnฤฑ vermesi ve potansiyel olarak uluslararasฤฑ fuarlara ve benzerlerine ev sahipliฤi yapmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan bu bรถlgenin yรผkseliลe geรงeceฤine dair umutlar vardฤฑ.
Ancak burada mรผlk satฤฑn alanlara istihdam saฤlayacaฤฤฑ dรผลรผnรผlen fabrikalar, yeni kurulan ลirketler ve diฤer ลirketler รงok az oldu.
Yerel bir emlak acentesine gรถre, son yฤฑllarda bรถlgedeki satฤฑล hacmi yarฤฑ yarฤฑya azaldฤฑ.
“Fiyatlar dรผลtรผ รงรผnkรผ piyasa doymuล durumda. รok fazla ev inลa edildi ve bunlarฤฑ satmak zor.
Kuล bakฤฑลฤฑ gรถrรผntรผ almak iรงin bir drone yerleลtirdik ve yer seviyesinden bile daha kรถtรผ gรถrรผnรผyor. รalฤฑลmalarฤฑn durduฤu yeni toplu konut alanlarฤฑna her yรถnden rastlamak mรผmkรผn. Bitmiล olanlarda ise pek yaลam belirtisi yok.
Dahasฤฑ, bu arz ve talep sorunu sadece bu bรถlgeye รถzgรผ deฤil. Hatta bu ลehre bile รถzgรผ deฤil. รin’in dรถrt bir yanฤฑndaki eyaletlerde emlak balonu tehlikesine iลaret eden kanฤฑtlar bulmak รงok kolay.
Bu รผlkede emlak spekรผlasyonunun yaygฤฑnlaลmasฤฑnฤฑn bir nedeni de yatฤฑrฤฑm iรงin baลka seรงeneklerin olmamasฤฑ. Ancak gayrimenkuldeki patlama, birรงok bรผyรผk ลehirde ev fiyatlarฤฑnฤฑ sฤฑradan ailelerin ulaลamayacaฤฤฑ noktalara taลฤฑdฤฑ. Hรผkรผmetin buna yanฤฑtฤฑ, herhangi bir kiลinin satฤฑn alabileceฤi daire sayฤฑsฤฑnฤฑ sฤฑnฤฑrlamak oldu.
Bu, eลitlikรงi bir reform iรงin gerรงek bir giriลimdi, ancak ลimdi bunu tersine รงevirmek iรงin baskฤฑ geliyor. Qingdao’da, durgun emlak piyasasฤฑnฤฑ canlandฤฑrmak amacฤฑyla bu tรผr รถnlemler รงoktan hafifletildi.
รinli politika yapฤฑcฤฑlarฤฑn รถnรผndeki zorluk, bu ekonomiyi bรผyรผme ve iล gรผveni yaratmak iรงin emlak satฤฑลlarฤฑna bu kadar baฤฤฑmlฤฑ olmaktan kurtarmanฤฑn bir yolunu bulmak..
Moody’s Analytics’ten Harry Murphy Cruise gibi ekonomistler รin’in รถnemli sorunlarla karลฤฑ karลฤฑya olduฤunu dรผลรผnรผyor.
Murphy Avustralya’dan BBC’ye yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “รin ekonomisi umutsuzca yeniden dengelenmeye ihtiyaรง duyuyor. Son 20-30 yฤฑlda bรผyรผk altyapฤฑ inลaatlarฤฑ ve emlak piyasasฤฑndaki muazzam yรผkseliล sayesinde muazzam bir bรผyรผme dรถnemi yaลadฤฑ ama bu aslฤฑnda ileriye dรถnรผk sรผrdรผrรผlebilir bir bรผyรผme faktรถrรผ deฤil. Dรผnyanฤฑn dรถrt bir yanฤฑna baktฤฑฤฤฑmฤฑzda, geliลmiล ekonomilerin ekonomik bรผyรผmenin temel itici gรผcรผ olarak hane halkฤฑna ihtiyaรง duyduฤunu gรถrรผyoruz ve รin’de ลu anda bรถyle bir durum sรถz konusu deฤil.” ลeklinde konuลtu.
รin hรผkรผmeti, bireylerin ve iลletmelerin daha fazla harcama yapmasฤฑnฤฑ teลvik etmek iรงin faiz oranlarฤฑnda indirimden nakit para yardฤฑmฤฑna kadar รงeลitli yollar dรผลรผnรผyor. Ancak sorun duygusallฤฑk.
Daha fazla iล olduฤunda insanlar kendilerini daha gรผvende hissedecekler. ฤฐลletmelerin daha fazla istihdam yaratmak iรงin yatฤฑrฤฑm yapmalarฤฑ gerekiyor, ancak mรผลteriler bu kadar gรผvensizken bunu yapmakta isteksizler.
Harry Murphy Cruise’un dediฤi gibi: “Bu bir nevi tavuk ve yumurta gibi. ฤฐล dรผnyasฤฑ harcama yapmadฤฑkรงa ekonomide bir canlanma saฤlayamazsฤฑnฤฑz. Onlar da bu artฤฑลฤฑ gรถrene kadar harcama yapmฤฑyorlar. Dolayฤฑsฤฑyla, ekonominin รถnemli bir bรถlรผmรผnรผ gerรงekten geride tutan bir รงฤฑkmaz var.”
Bir de tรผm bunlarฤฑn kรผresel ticarete yansฤฑmasฤฑ ihtimali var. รin bรผyรผk bir รผlke. Dรผnyanฤฑn en bรผyรผk ikinci ekonomisinin baลฤฑna gelenler dalgalara dรถnรผลรผr.
Zayฤฑf uluslararasฤฑ talep nedeniyle buradaki รผretimin azalmasฤฑ daha az ihracata, dรผnya รงapฤฑnda daha az รin malฤฑ รผrรผne ve Asya’nฤฑn mega fabrikasฤฑnda daha az ticari faaliyete neden oldu. Ardฤฑndan รin’de tรผketimin yavaลlamasฤฑ, diฤer รผlkelerin รผrรผnlerinin daha az ithal edilmesi anlamฤฑna geliyor.
รin hรผkรผmetinin baลฤฑnฤฑ aฤrฤฑtan ลey, eninde sonunda yรผzleลmek zorunda kalacaฤฤฑ yeniden dengelemeyi geciktirecek kฤฑsa vadeli bir teลvik รงรถzรผmรผne mi gideceฤi yoksa daha acil acฤฑlarฤฑ absorbe edip uzun vadeli รงรถzรผmรผ daha hฤฑzlฤฑ bir ลekilde mi getireceฤi konusunda seรงim yapmak zorunda kalabilecek olmasฤฑdฤฑr.
Doฤal olarak, Pekin’in รผst kademelerinde, ekonomiyi istikrara kavuลturmak iรงin hafif bir destekle baลlayฤฑp daha sonra eldeki daha bรผyรผk sorunlarฤฑ gรถz รถnรผnde bulundurarak bir tรผr orta yol dรผลรผnenler var. รรผnkรผ biliyorlar ki, olumsuz duygular bir kez yerleลti mi, geri dรถnmek zor olabilir.
