Doฤan, yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, รงip krizinin her ne kadar otomotiv endรผstrisi gibi spesifik alanlarda daha yoฤun hissedilse de aslฤฑnda oto endรผstriden akฤฑllฤฑ telefonlara, oyun konsollarฤฑndan elektrik enerjisi รงeviricilerine kadar tรผm elektronik alanlarda etkili olduฤunu sรถyledi.
Krizin, sadece spesifik bir รผrรผn gamฤฑ veya elektronik alan ile sฤฑnฤฑrlฤฑ olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirten Doฤan, “Oto endรผstrisinde daha fazla hissedilmesinin temel sebebi pandemi baลlangฤฑcฤฑnda araba รผreticilerinin talebin azalacaฤฤฑnฤฑ dรผลรผnerek sipariลleri azaltmasฤฑ ve iptal etmesi sonucu รผretimin yavaลlamasฤฑ ancak gerรงek hayatta talebin yรผksek kalmasฤฑdฤฑr. รip krizinin son kullanฤฑcฤฑya en belirgin etkisi, arz talep dengesinin bozulmasฤฑ nedeniyle fiyatlarฤฑn artacak olmasฤฑdฤฑr ve bu artฤฑล รงoktan baลlamฤฑลtฤฑr. Bunun yanฤฑ sฤฑra รผrรผnlerin bulunmamasฤฑ veya uzun tedarik sรผreleri gibi sonuรงlar oluลacaktฤฑr. Firmalar, รผrรผnlerinin daha geliลmiล versiyonlarฤฑnฤฑ geciktirmekte, envanterlerinde bulunan รผrรผnler ve รงipler ile idare edecektir.” diye konuลtu.
รip krizinin birรงok sebebi bulunduฤuna iลaret eden Doฤan, bu รถnemli nedenlerden bir tanesinin, salgฤฑndan dolayฤฑ evden รงalฤฑลmanฤฑn yaygฤฑnlaลmasฤฑ ve bunun saฤlanabilmesi iรงin bilgisayar ve diฤer tรผketici elektroniฤi รงรถzรผmlerinin daha รงok talep edilmesi olduฤunu belirtti.
ABD ve รin arasฤฑnda yaลanan anlaลmazlฤฑklara da deฤinen Doฤan, “ABD ve รin arasฤฑndaki politik kriz ve ABD’nin SMIC gibi รin menลeli รผreticileri yasaklamasฤฑ nedeniyle TSMC ve Samsung gibi Tayvan ve Gรผney Kore รผreticilerine yรถnelme ve bu รผreticilerin halihazฤฑrda doluluklarฤฑnฤฑn yรผksek olmasฤฑ arzฤฑn talebi karลฤฑlayamamasฤฑna neden olmuลtur. Aynฤฑ politik sebeplerden รin bazlฤฑ teknoloji firmalarฤฑ, yasaklar baลlamadan taleplerini artฤฑrmฤฑล ve รงip envanterlerini doldurmaya รงalฤฑลmฤฑลtฤฑr. Bu da yine รงip arzฤฑnฤฑn talebi karลฤฑlayamamasฤฑnฤฑ saฤlamฤฑลtฤฑr. Son yฤฑllarda Tayvan’da olan kuraklฤฑk ve รงip รผretiminde รงok fazla miktarda su kullanฤฑlmasฤฑ da รผretimin yavaลlamasฤฑna sebep olmuลtur.” ifadelerini kullandฤฑ.
“Bu kriz doฤru planlama ile รงรถzรผlecektir”
Doรง. Dr. Hakan Doฤan, รงip krizinin รงรถzรผlmesi iรงin sรถz konusu sebeplerin ortadan kalkmasฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra arzฤฑ karลฤฑlamak iรงin yeni yatฤฑrฤฑmlarฤฑn yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤini belirterek, bu sebeplerin birรงoฤunun 1-2 yฤฑl gibi bir zaman diliminde รงรถzรผleceฤini sรถyledi.
Yeni yatฤฑrฤฑmlarฤฑn baลladฤฑฤฤฑnฤฑ ifade eden Doฤan, Intel’in, 20 milyar dolar harcayarak iki รผretim tesisi yapmayฤฑ planladฤฑฤฤฑnฤฑ ve yatฤฑrฤฑma baลladฤฑฤฤฑnฤฑ anlattฤฑ. Doฤan, “Bu kriz doฤru planlama ile รงรถzรผlecektir. Tek sorun, ne kadar kฤฑsa sรผrede bu รงรถzรผmรผn olgunlaลacaฤฤฑdฤฑr. รip krizi, teknoloji firmalarฤฑnฤฑ krize sokmaktan รงok talep patlamasฤฑ sayesinde รถnlerini aรงacaktฤฑr. Ayrฤฑca bu, sektรถrรผn ne kadar รถnemli ve รถnรผnรผn aรงฤฑk olduฤunun kanฤฑtฤฑdฤฑr.” dedi.
รip krizinin akademik bilim dรผnyasฤฑna etkisinin dolaylฤฑ yoldan olabileceฤine dikkati รงeken Doฤan, “Akademik รงalฤฑลmalarda, seri รผretimden รงok prototip รผretimi veya fikrin kanฤฑtlanmasฤฑ asฤฑl olduฤu iรงin kรผรงรผk sayฤฑlarda รผretimler yapฤฑlmaktadฤฑr, bu yรถnden etki az olacaktฤฑr. Ancak akademik รงalฤฑลmalarda firmalarฤฑn katkฤฑsฤฑ ve desteฤi bรผyรผk olduฤundan firma gelir giderlerinde oluลan dalgalanmalar akademik faaliyetlere yansฤฑyabilecektir.” diye konuลtu.
Kรผresel รงip krizi
Kรผresel Kovid-19 salgฤฑnฤฑ nedeniyle รงip arz-talep dengesindeki deฤiลim ve รงiplerin ham maddesi olan silisyumun en bรผyรผk รผreticisi olan รin’de yaลanan kuraklฤฑk, teknoloji ile ilgili birรงok sektรถrde รงip krizini gรผndeme getirmiลti.
ABD’li danฤฑลmanlฤฑk firmasฤฑ AlixPartners’ฤฑn son verilerine gรถre, รงip krizinin otomotiv sektรถrรผnde neden olacaฤฤฑ hasarฤฑn bu yฤฑl iรงin 110 milyar dolar olacaฤฤฑ tahmin ediliyor. Araรง รผretiminde รงip krizinden kaynaklฤฑ yaklaลฤฑk 4 milyonluk bir kayฤฑp yaลanacaฤฤฑ da belirtiliyor.
