Chicago Ticaret Borsasฤฑ (CME), gรผmรผล piyasasฤฑndaki yรผkseliลi durdurmak iรงin son bir ayda รผรงรผncรผ kez mรผdahale ederek teminatlarฤฑ 32 bin dolar gibi rekor bir seviyeye yรผkseltti. Vadeli iลlem piyasasฤฑnda “kaldฤฑraรง avฤฑ” baลlatan bu hamle, New York fiyatlarฤฑnฤฑ aลaฤฤฑ รงekerken, รin’in ihracat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ nedeniyle ลanghay Borsasฤฑ ile Batฤฑ piyasalarฤฑ arasฤฑndaki fiyat baฤฤฑ tamamen koptu. Fiziki gรผmรผล, “kaฤฤฑt gรผmรผล”ten baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑnฤฑ ilan etti.
CME’den seri mรผdahaleler: 18 gรผnde รผรง kez teminat artฤฑลฤฑ
Gรผmรผล fiyatlarฤฑnฤฑn Aralฤฑk ayฤฑnda 80 dolar sฤฑnฤฑrฤฑnฤฑ zorlamasฤฑ รผzerine CME Group, piyasa tarihinin en agresif sฤฑkฤฑlaลtฤฑrma dรถngรผsรผnรผ baลlattฤฑ. Kurumun resmi takas duyurularฤฑna gรถre, “piyasa volatilitesini yรถnetme” adฤฑ altฤฑnda yapฤฑlan bu hamleler, aslฤฑnda spekรผlatif pozisyonlarฤฑ tasfiye etmeyi hedefleyen planlฤฑ bir strateji olarak iลledi.
ฤฐlk mรผdahale 12 Aralฤฑk tarihinde geldi. Borsa yรถnetimi yayฤฑnladฤฑฤฤฑ 25-378 sayฤฑlฤฑ bildirimle, spekรผlatรถrleri hazฤฑrlฤฑksฤฑz yakalayarak baลlangฤฑรง teminatฤฑnฤฑ 15.000 dolardan 20.000 dolara yรผkseltti
Piyasa bu ลoku atlatmaya รงalฤฑลฤฑrken, Noel tatili รถncesinde 26 Aralฤฑk tarihinde ikinci darbe vuruldu. 25-393 sayฤฑlฤฑ bildirimle teminatlar 25.000 dolara รงฤฑkarฤฑldฤฑ.
Ancak fiziki talep nedeniyle fiyatlarฤฑn geri รงekilmemesi รผzerine, 30 Aralฤฑk gecesi “son vuruล” yapฤฑldฤฑ. CME, acil durum bildirimiyle Mart 2026 vadeli gรผmรผล kontratlarฤฑ iรงin teminatฤฑ 32.000 dolara sabitledi
Bu kararlar, vadeli piyasada (COMEX) zorunlu satฤฑลlarฤฑ (liquidation) tetikledi ve kaฤฤฑt รผzerindeki fiyatฤฑ 72 dolar seviyesine kadar baskฤฑladฤฑ. Ancak bu dรผลรผล, sadece ekranlardaki sanal fiyatฤฑ etkiledi; gerรงek piyasa ise รงok farklฤฑ bir hikaye yazdฤฑ.
รin ihracat kilidi ve arbitrajฤฑn รถlรผmรผ
Vadeli piyasada fiyatlar dรผลerken, ลanghay Altฤฑn Borsasฤฑ’nda (SGE) gรผmรผล fiyatlarฤฑ rekor primlerle iลlem gรถrmeye devam etti. Bu ayrฤฑลmanฤฑn temel sebebi, รin hรผkรผmetinin stratejik metallere yรถnelik ihracat politikasฤฑnฤฑ sertleลtirmesi oldu.
Pekin yรถnetimi, gรผneล paneli ve elektrikli araรง endรผstrisi iรงin kritik รถneme sahip olan gรผmรผลรผn รผlke dฤฑลฤฑna รงฤฑkฤฑลฤฑnฤฑ engellemek amacฤฑyla KDV iadelerini (VAT rebates) kaldฤฑrdฤฑ ve ihracat kotalarฤฑnฤฑ daralttฤฑ. Normal piyasa koลullarฤฑnda, ลanghay ile New York arasฤฑnda 8 dolarlฤฑk bir fiyat farkฤฑ oluลtuฤunda, tรผccarlarฤฑn รin’den gรผmรผล alฤฑp ABD’de satarak (arbitraj) fiyatlarฤฑ eลitlemesi gerekirdi. Ancak รin’in getirdiฤi ihracat yasaklarฤฑ bu mekanizmayฤฑ “รถldรผrdรผ”.
Sonuรง olarak, รin’deki gรผmรผล stoklarฤฑ iรง piyasaya hapsoldu ve kรผresel fiyat dengeleme mekanizmasฤฑ devre dฤฑลฤฑ kaldฤฑ. Bu durum, ลanghay’da oluลan fiyatฤฑn “fiziki gerรงekliฤi”, CME’de oluลan fiyatฤฑn ise “regรผlatif baskฤฑyฤฑ” yansฤฑtmasฤฑna neden oldu.
Fiyat makasฤฑ tarihi zirvede
Oluลan bu tablo, Londra ve New York merkezli fiyat belirleme tekeline karลฤฑ tarihin en bรผyรผk meydan okumasฤฑnฤฑ oluลturdu. Yatฤฑrฤฑmcฤฑlar, CME’nin teminat artฤฑลlarฤฑyla manipรผle ettiฤi kaฤฤฑt piyasasฤฑndan kaรงarak, teslimat garantisi sunan Asya borsalarฤฑna yรถneldi.
Londra Kรผlรงe Piyasasฤฑ Birliฤi (LBMA) depolarฤฑndan Asya’ya doฤru yaลanan fiziksel akฤฑล, Batฤฑ piyasalarฤฑndaki stoklarฤฑ eritirken, Doฤu’daki fiyat primini kalฤฑcฤฑ hale getirdi. Analistler, 2026 yฤฑlฤฑnda gรผmรผล piyasasฤฑnฤฑn “tek fiyat” dรถnemini kapatฤฑp, bรถlgesel arz-talep dinamiklerine gรถre belirlenen “parรงalฤฑ fiyat” dรถnemine girdiฤini belirtiyor. CME’nin “ayak oyunlarฤฑ” vadeli fiyatฤฑ geรงici olarak baskฤฑlasa da, fiziki piyasadaki arz aรงฤฑฤฤฑ ve ihracat duvarlarฤฑ, gerรงek fiyatฤฑn yukarฤฑ yรถnlรผ baskฤฑlanmaya devam edeceฤini gรถsteriyor.
