Chicago Ticaret Borsası (CME), gümüş piyasasındaki yükselişi durdurmak için son bir ayda üçüncü kez müdahale ederek teminatları 32 bin dolar gibi rekor bir seviyeye yükseltti. Vadeli işlem piyasasında “kaldıraç avı” başlatan bu hamle, New York fiyatlarını aşağı çekerken, Çin’in ihracat kısıtlamaları nedeniyle Şanghay Borsası ile Batı piyasaları arasındaki fiyat bağı tamamen koptu. Fiziki gümüş, “kağıt gümüş”ten bağımsızlığını ilan etti.
CME’den seri müdahaleler: 18 günde üç kez teminat artışı
Gümüş fiyatlarının Aralık ayında 80 dolar sınırını zorlaması üzerine CME Group, piyasa tarihinin en agresif sıkılaştırma döngüsünü başlattı. Kurumun resmi takas duyurularına göre, “piyasa volatilitesini yönetme” adı altında yapılan bu hamleler, aslında spekülatif pozisyonları tasfiye etmeyi hedefleyen planlı bir strateji olarak işledi.
İlk müdahale 12 Aralık tarihinde geldi. Borsa yönetimi yayınladığı 25-378 sayılı bildirimle, spekülatörleri hazırlıksız yakalayarak başlangıç teminatını 15.000 dolardan 20.000 dolara yükseltti
Piyasa bu şoku atlatmaya çalışırken, Noel tatili öncesinde 26 Aralık tarihinde ikinci darbe vuruldu. 25-393 sayılı bildirimle teminatlar 25.000 dolara çıkarıldı.
Ancak fiziki talep nedeniyle fiyatların geri çekilmemesi üzerine, 30 Aralık gecesi “son vuruş” yapıldı. CME, acil durum bildirimiyle Mart 2026 vadeli gümüş kontratları için teminatı 32.000 dolara sabitledi
Bu kararlar, vadeli piyasada (COMEX) zorunlu satışları (liquidation) tetikledi ve kağıt üzerindeki fiyatı 72 dolar seviyesine kadar baskıladı. Ancak bu düşüş, sadece ekranlardaki sanal fiyatı etkiledi; gerçek piyasa ise çok farklı bir hikaye yazdı.
Çin ihracat kilidi ve arbitrajın ölümü
Vadeli piyasada fiyatlar düşerken, Şanghay Altın Borsası’nda (SGE) gümüş fiyatları rekor primlerle işlem görmeye devam etti. Bu ayrışmanın temel sebebi, Çin hükümetinin stratejik metallere yönelik ihracat politikasını sertleştirmesi oldu.
Pekin yönetimi, güneş paneli ve elektrikli araç endüstrisi için kritik öneme sahip olan gümüşün ülke dışına çıkışını engellemek amacıyla KDV iadelerini (VAT rebates) kaldırdı ve ihracat kotalarını daralttı. Normal piyasa koşullarında, Şanghay ile New York arasında 8 dolarlık bir fiyat farkı oluştuğunda, tüccarların Çin’den gümüş alıp ABD’de satarak (arbitraj) fiyatları eşitlemesi gerekirdi. Ancak Çin’in getirdiği ihracat yasakları bu mekanizmayı “öldürdü”.
Sonuç olarak, Çin’deki gümüş stokları iç piyasaya hapsoldu ve küresel fiyat dengeleme mekanizması devre dışı kaldı. Bu durum, Şanghay’da oluşan fiyatın “fiziki gerçekliği”, CME’de oluşan fiyatın ise “regülatif baskıyı” yansıtmasına neden oldu.
Fiyat makası tarihi zirvede
Oluşan bu tablo, Londra ve New York merkezli fiyat belirleme tekeline karşı tarihin en büyük meydan okumasını oluşturdu. Yatırımcılar, CME’nin teminat artışlarıyla manipüle ettiği kağıt piyasasından kaçarak, teslimat garantisi sunan Asya borsalarına yöneldi.
Londra Külçe Piyasası Birliği (LBMA) depolarından Asya’ya doğru yaşanan fiziksel akış, Batı piyasalarındaki stokları eritirken, Doğu’daki fiyat primini kalıcı hale getirdi. Analistler, 2026 yılında gümüş piyasasının “tek fiyat” dönemini kapatıp, bölgesel arz-talep dinamiklerine göre belirlenen “parçalı fiyat” dönemine girdiğini belirtiyor. CME’nin “ayak oyunları” vadeli fiyatı geçici olarak baskılasa da, fiziki piyasadaki arz açığı ve ihracat duvarları, gerçek fiyatın yukarı yönlü baskılanmaya devam edeceğini gösteriyor.
