BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre Birleลik Krallฤฑk’ta son haftalardaki vaka artฤฑลlarฤฑnda Delta varyantฤฑnฤฑn รถnemli rol oynadฤฑฤฤฑ dรผลรผnรผlรผyor. Dahasฤฑ bu varyant, รผlkedeki hakim koronavirรผs tรผrรผne dรถnรผลmรผล durumda.
Delta varyantฤฑnฤฑn Tรผrkiye’de de gรถrรผldรผฤรผ aรงฤฑklandฤฑ. Saฤlฤฑk Bakanฤฑ Fahrettin Koca, 29 Haziran’da yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, Tรผrkiye’de Delta varyantฤฑnฤฑn tespit edildiฤi il sayฤฑsฤฑnฤฑn 26’ya yรผkseldiฤini sรถyledi.
Koca, “Delta Plus daha yok ama Delta varyantฤฑ artฤฑyor. 16 ilde gรถrรผlen Delta varyantฤฑ ลu anda 26 ilde gรถrรผldรผ. Aฤฤฑrlฤฑklฤฑ ฤฐstanbul olmak รผzere 224 vaka gรถrรผldรผ. Bunun 134’รผ ฤฐstanbul’da” dedi.
Koronavirรผsรผn mutasyona uฤramฤฑล bu varyantฤฑ ilk kez Ekim ayฤฑnda Hindistan’da tespit edildi.
Tรผm ฤฐnfluenza Verilerinin Paylaลฤฑmฤฑ Kรผresel ฤฐnsiyatifi’ne (GISAID) gรถre, Delta varyantฤฑ ลu ana kadar 65’ten fazla รผlkede gรถrรผldรผ.
ลu ana kadar bazฤฑ aลฤฑlarฤฑn bu varyanta karลฤฑ etkili olduฤu da aรงฤฑklandฤฑ. BioNTech, Pfizer ile ortak geliลtirdiฤi aลฤฑnฤฑn Delta varyantฤฑna karลฤฑ da etkili olduฤunu bildirdi.
Delta varyantฤฑnฤฑn ilk olarak tespit edildiฤi Hindistan’da ise Mayฤฑs ortasฤฑnda gรถrรผlen zirvenin ardฤฑndan vaka sayฤฑlarฤฑ ve can kaybฤฑ geriliyor. Mayฤฑs ortasฤฑnda 400 bini aลan gรผnlรผk vaka sayฤฑlarฤฑ ลu anda 55 binin altฤฑna inmiล ve hastanede yatanlarฤฑn sayฤฑsฤฑ da normal seviyelere yaklaลmฤฑล durumda.
Hint varyantฤฑ olarak da bilinen Delta varyantฤฑ nedir?
Virรผslerin sรผrekli mutasyona uฤramasฤฑ doฤal bir durum. Ortaya รงฤฑkan varyantlarฤฑn bรผyรผk bรถlรผmรผ รถnemsiz kabul edilse de bazฤฑlarฤฑ daha bulaลฤฑcฤฑ ve hatta kimi durumlarda daha รถldรผrรผcรผ olabiliyor.
ฤฐngiltere’de bilim insanlarฤฑ, B.1.617.2 olarak bilinen Delta varyantฤฑnฤฑn, kฤฑล aylarฤฑnda vakalarda gรถrรผlen hฤฑzlฤฑ artฤฑลฤฑn arkasฤฑndaki ve ilk kez ฤฐngiltere’nin doฤusunda bulunan Kent bรถlgesinde tespit edilen Alpha varyantฤฑndan daha hฤฑzlฤฑ yayฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor
Kaรง vaka var ve nerede?
Birleลik Krallฤฑk’ta bu hafta aรงฤฑklanan veriler, B.1.617.2 varyantฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 76 binden fazla vakada gรถrรผldรผฤรผne iลaret ediyor. Bu da รถnceki haftaya kฤฑyasla yรผzde 79’luk bir artฤฑลa iลaret ediyor.
ฤฐngiltere Halk Saฤlฤฑฤฤฑ Kurumu’nun 21 Haziran’da yayฤฑmladฤฑฤฤฑ son veriler, bir sรผredir tespit edilen yeni vakalarฤฑn neredeyse tamamฤฑnฤฑn Delta varyantฤฑ olduฤunu gรถsteriyor.
Ancak yetkililer, tespit edilen vakalarฤฑn tamamฤฑna deฤil, belli รถrnekler รผzerinden varyant incelemesi yapฤฑldฤฑฤฤฑnฤฑ ve bu nedenle de รถzellikle bir varyantฤฑn yaygฤฑn gรถrรผldรผฤรผ bรถlgelerde elde edilen sonuรงlarฤฑn belli bir varyantฤฑ iลaret ediyor olabileceฤi uyarฤฑsฤฑ yapฤฑyor.
Belirtileri farklฤฑ mฤฑ?
Birleลik Krallฤฑk’ta yapฤฑlan bir araลtฤฑrma, Delta varyantฤฑnฤฑn, daha รถnce Covid-19 vakalarฤฑnda gรถrรผlenlerden farklฤฑ belirtiler gรถsterebildiฤini ortaya koydu.
“Zoe Covid Belirtileri” adlฤฑ araลtฤฑrmayฤฑ yรผrรผten Profesรถr Tim Spector, Delta varyantฤฑna yakalananlar arasฤฑnda en รงok baล aฤrฤฑsฤฑ, boฤaz aฤrฤฑsฤฑ ve burun akฤฑntฤฑsฤฑ gibi belirtiler gรถrรผldรผฤรผnรผ; genรง yaลtaki hastalarฤฑn “daha ziyade aฤฤฑr bir soฤuk algฤฑnlฤฑฤฤฑ geรงiriyormuล gibi” hissedebildiฤini sรถyledi.
Fakat insanlar รงok hasta hissetmeseler de virรผsรผ bulaลtฤฑrabiliyor. Bu nedenle bu belirtileri gรถsterenlerin hemen Covid-19 testi olmasฤฑ isteniyor.
Daha รถnce ฤฐngiltere Saฤlฤฑk Hizmetleri tarafฤฑndan Covid-19 belirtileri รถksรผrรผk, ateล, koku ve tat kaybฤฑ olarak sayฤฑlฤฑyordu.
Ancak Profesรถr Spector, ekibinin formlarฤฑnฤฑ dolduran binlerce Covid-19 hastasฤฑnฤฑn bildirimlerine gรถre artฤฑk bu belirtilerin daha az gรถrรผldรผฤรผnรผ belirtti.
Spector, “ฤฐnsanlar bir tรผr mevsimsel soฤuk algฤฑnlฤฑฤฤฑ geรงirdiklerini sanฤฑyor ve baลkalarฤฑyla temaslarฤฑnฤฑ sรผrdรผrรผyor. Bu yolla altฤฑ kiลiye daha geรงiriyor olabilirler. Vakalardaki artฤฑลta bunun รถnemli rol oynadฤฑฤฤฑnฤฑ dรผลรผnรผyoruz” dedi.
Delta varyantฤฑ neden ฤฐngiltere’de endiลe yaratฤฑyor?
ฤฐngiltere hรผkรผmeti, 21 Haziran’da mevcut kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ da kaldฤฑrarak, tam normalleลme dรถnemini baลlatmayฤฑ hedefliyor.
Bununla birlikte son dรถnemde hรผkรผmet yetkililerinden Delta varyantฤฑnฤฑn hฤฑzla yayฤฑlmasฤฑnฤฑn kaygฤฑ yarattฤฑฤฤฑ ve 21 Haziran’daki normalleลme de 19 Temmuz’a ertelendi.
ฤฐngiltere’de son dรถnemde vaka sayฤฑlarฤฑnda artฤฑล gรถrรผlรผyor. Bununla birlikte, can kaybฤฑ ve hastanede tedavi gรถren hasta sayฤฑsฤฑnda ise belirgin bir artฤฑล yok.
Son 28 gรผn iรงerisinde koronavirรผs testi pozitif รงฤฑkan ve hayatฤฑnฤฑ kaybedenlerin yedi gรผnlรผk ortalamasฤฑ 10 civarฤฑnda seyrederken, hastanede tedavi gรถrenlerin sayฤฑsฤฑ da 1000 seviyelerinde olmayฤฑ sรผrdรผrรผyor.
Delta’nฤฑn bulaลmasฤฑ daha mฤฑ kolay?
Gelen veriler, Delta’nฤฑn Kent varyantฤฑndan (B.1.1.7) daha kolay yayฤฑlฤฑyor gibi gรถrรผndรผฤรผne iลaret ediyor.
Delta varyantฤฑnฤฑn bulaล oranฤฑnฤฑn Alpha’ya gรถre yรผzde 30 ile yรผzde 100 arasฤฑnda daha fazla olduฤu tespit edildi.
Bununla birlikte uzmanlar, ฤฐngiltere’de gรถrรผlen vaka sayฤฑsฤฑndaki artฤฑลฤฑn virรผsten รงok insan davranฤฑลฤฑndan da kaynaklanฤฑyor olabileceฤini sรถylรผyor.
รrneฤin, en kรถtรผ etkilenen bรถlgelerden bazฤฑlarฤฑnda evden รงalฤฑลanlarฤฑn oranฤฑnฤฑn รงok dรผลรผk olduฤuna dikkat รงekildi.
Kฤฑsฤฑtlamalarฤฑn gevลetilmesinde nasฤฑl bir rol oynadฤฑ?
Delta varyantฤฑyla ilgili korkulara raฤmen, ฤฐngiltere’nin รงoฤu 17 Mayฤฑs’ta kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ gevลetmeye devam etti. Ancak 21 Haziran iรงin planan normalleลmenin son kademesine geรงiล ise bir ay ertelendi.
Hรผkรผmet, Delta varyantฤฑnฤฑn yarattฤฑฤฤฑ kaygฤฑlardan dolayฤฑ yeni bir dalga ile karลฤฑlaลmamak iรงin normalleลmeye geรงiลin tamamlanmasฤฑnฤฑn dรถrt hafta ertelenmesine karar verdi.
Buna ek olarak, ฤฐngiltere’de 18 yaล รผstรผndeki nรผfusa aลฤฑ randevularฤฑ verilmeye baลlanฤฑrken, kamu saฤlฤฑฤฤฑ yetkilileri aลฤฑlama programฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrmayฤฑ hedefliyor.
Ayrฤฑca hรผkรผmet, Delta varyantฤฑnฤฑn gรถrรผldรผฤรผ bรถlgelere รถzel yeni bazฤฑ kฤฑsฤฑtlayฤฑcฤฑ รถnlemler geldi.
Bazฤฑ bรถlgelere giriล รงฤฑkฤฑลlarฤฑn asgari dรผzeye indirilmesi istendi.
Ayrฤฑca sosyal mesafeyi koruma ve mรผmkรผnse evden รงalฤฑลmanฤฑn devamฤฑ รงaฤrฤฑlarฤฑ yapฤฑlฤฑyor.
