Orta Doฤu Teknik รniversitesi (ODTร) ฤฐnลaat Mรผhendisliฤi Bรถlรผmรผ ve Teknokent’te hizmet veren bir firmanฤฑn iล birliฤiyle geliลtirilen proje sayesinde, binalarฤฑn hasar gรถrรผp gรถrmediฤi depremden birkaรง dakika sonra cep telefonlarฤฑna mesajla iletilebilecek.
ODTร ฤฐnลaat Mรผhendisliฤi Bรถlรผmรผ รฤretim รyesi Prof. Dr. Ahmet Tรผrer, “Binalar iรงin Gerรงek Zamanlฤฑ Afet ฤฐzleme ve Deฤerlendirme Sistemi” projesi hakkฤฑnda bilgi verdi.
Bu projeyi ODTร’de Teknokent iล birliฤi ve doktora รถฤrencileriyle hazฤฑrladฤฑklarฤฑnฤฑ anlatan Tรผrer, “ODTร ฤฐnลaat Mรผhendisliฤi bรถlรผmรผnde geliลtirdiฤimiz bu teknikle bir deprem olduktan hemen sonra, dakikalar iรงerisinde binanฤฑzฤฑn hasar gรถrรผp gรถrmediฤini cep telefonunuza SMS olarak alabiliyorsunuz, bu dรผnyada bir ilk.” deฤerlendirmesini yaptฤฑ.
Geliลtirilen sistemle, kablosuz sensรถrlerin yerleลtirildiฤi bir binada, deprem olduktan hemen sonra, olasฤฑ hasarฤฑn, รถlรงรผme dayalฤฑ olarak รงok hฤฑzlฤฑ bir ลekilde belirlenebileceฤini kaydeden Tรผrer, binada hasar yoksa 3-5 dakika iรงinde vatandaลlarฤฑn cep telefonlarฤฑna “Bina durumu: Yeลil seviye” mesajฤฑ geleceฤini ve binanฤฑn kalฤฑcฤฑ deformasyon durumunun bildirileceฤini sรถyledi.
Binada hasar olmasฤฑ durumunda ise “Bina durumu: Kฤฑrmฤฑzฤฑ seviye” mesajฤฑ iletileceฤini belirten Tรผrer, mesajda kiลilerin hangi รงฤฑkฤฑลlarฤฑ kullanmasฤฑ gerektiฤi ve binayฤฑ bir uzmana gรถstermeleri tavsiyesinin de yer alacaฤฤฑ bilgisini verdi.
Prof. Dr. Tรผrer, “Bรถylece deprem olan bรถlgedeki vatandaลlarฤฑmฤฑz binalarฤฑnฤฑ kullanmaya devam edip etmeyecekleri konusunda anฤฑnda bilgiye sahip olacaklar. Binasฤฑnฤฑn hasar gรถrdรผฤรผnรผ ya da gรถrmediฤini dakikalar iรงerisinde รถฤrenecek, bรถylece geceyi dฤฑลarฤฑda geรงirmek, arabalarฤฑn iรงinde yatmak gibi sorunlarla karลฤฑ karลฤฑya olmayacaklar. Eฤer hasar gรถrdรผyse de tekrar binalarฤฑnฤฑn iรงine girmeyecekler.” diye konuลtu.
“AMPUL TAKAR GฤฐBฤฐ EVLERE YERLEลTฤฐRฤฐLEBฤฐLฤฐYOR”
Sistemin รงalฤฑลma ลekline iliลkin detaylarฤฑ da paylaลan Tรผrer, ลรถyle devam etti:
“Deprem olduฤunda bรผtรผn sensรถrler aynฤฑ anda haberleลerek รถlรงรผm almaya baลlฤฑyorlar ve deprem sรผresince รถlรงรผm alฤฑyorlar. Deprem bittikten sonra da 15-30 saniye kadar รถlรงรผme devam edip, daha sonra topladฤฑklarฤฑ verileri analiz ediyorlar ve katlar arasฤฑndaki รถtelenme, ivme deฤerlerini kontrol ediyorlar. Burada yapฤฑlan otomatik bir analizle de hem bina sahiplerine hem de ODTร’ye bilgi veriyor. Henรผz gerรงek bir binaya uygulamadฤฑk. Hem maketler รผzerinde hem de daha รถnceden binalarda yaptฤฑฤฤฑmฤฑz benzer uygulamalarla bu tecrรผbeye sahibiz. Daha รถncekiler kablolu uygulamalardฤฑ ve kablolarฤฑn รงekilmesi รงok uzun zaman ve maliyet alฤฑyordu. Bu daha pratik, bir ampul takar gibi evlere yerleลtirilebiliyor.”
Sensรถrlerin her binaya takฤฑlabildiฤini, yฤฑฤma ya da betonarme olmasฤฑnฤฑn รถnemli olmadฤฑฤฤฑnฤฑ dile getiren Tรผrer, sistemin dรผnyada benzerlerinin bulunduฤunu ancak Tรผrkiye’de ilk kez “kablosuz” olarak geliลtirildiฤi iรงin her binaya uygulanabildiฤini sรถyledi.
“DEPREMLERฤฐN ฤฐNSANLARI รLDรRMESฤฐNE ฤฐZฤฐN VERMEYECEฤฤฐZ”
Sistemin hata ayฤฑklama algoritmasฤฑ olduฤunu vurgulayan Tรผrer, sensรถrlerin sadece gerรงek depremleri algฤฑladฤฑฤฤฑnฤฑn, bina yakฤฑnฤฑndan geรงen aฤฤฑr vasฤฑtalar ve katlar arasฤฑndaki seslerden etkilenmediฤinin de altฤฑnฤฑ รงizdi.
Prof. Dr. Tรผrer, sistemin uygulandฤฑฤฤฑ binanฤฑn รงok sallanan bir konumda olmasฤฑ, yakฤฑnฤฑndan aฤฤฑr kamyonlar geรงmesi gibi durumlarda ise sensรถrรผn algฤฑlama seviyesini biraz daha yรผkseltip, gerรงekรงi olmayan kรผรงรผk sarsฤฑntฤฑlarฤฑn insanlarฤฑ rahatsฤฑz etmemesini saฤlayabildiklerini anlattฤฑ.
Sistemle ilgili henรผz bir maliyet รงalฤฑลmasฤฑ yapmadฤฑklarฤฑna da iลaret eden Tรผrer, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Herhangi bir deprem sonrasฤฑnda binalarฤฑn hasarlฤฑ olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ tespit etmek iรงin uzmanlarฤฑn รงok uzun sรผre binalarฤฑ test etmeleri, gezmeleri gerekiyor. Bizim buradaki amacฤฑmฤฑz รงok hฤฑzlฤฑ, dakikalar iรงerisinde binayฤฑ kullananlara gรผvenilir ve รถlรงรผme dayalฤฑ bilgi ulaลtฤฑrmaktฤฑ, bu hedefimize de ulaลmฤฑล durumdayฤฑz. ฤฐlerleyen zamanlarda ilgili kurumlardan destek alarak, ลahฤฑslara daha ekonomik olarak bunu sunabileceฤimizi dรผลรผnรผyoruz. Devlet binalarฤฑnda doฤrudan kullanฤฑlabilir. ฤฐnsanlarฤฑn yoฤun olarak bulunduฤu hastaneler, okular, sinema salonlarฤฑ, cezaevleri gibi binalarda gรผvenle kullanฤฑlabilir. Bu geliลtirdiฤimiz sistemle depremlerin, hasarlฤฑ evlerini kullanmaya devam eden insanlarฤฑ รถldรผrmesine izin vermeyeceฤiz.”
