Devletin resmi haber ajansฤฑ Anadolu Ajansฤฑ (A.A) internet sitesinde CHP lideri Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun T24’e verdiฤi sรถyleลiyi รถnce uzun versiyonuyla daha sonra ise baลlฤฑฤฤฑ deฤiลtirerek ve bazฤฑ bรถlรผmleri รงฤฑkarak servis etti.
T24’รผn Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun aรงฤฑklamalarฤฑnฤฑn Anadolu Ajansฤฑ tarafฤฑndan nasฤฑl deฤiลtirildiฤine iliลkin haberi ลรถyle:
Anadolu Ajansฤฑ, ilk geรงtiฤi haberde T24 canlฤฑ yayฤฑnฤฑnda CHP Genel Baลkanฤฑ Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun gazeteci Murat Sabuncu’nun sorularฤฑna verdiฤi yanฤฑtlara geniล yer verdi.
Haberin ilk versiyonunda “CHP Genel Baลkanฤฑ Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu: Kimse korkudan konuลamฤฑyor, biz konuลuyoruz” baลlฤฑฤฤฑ kullanฤฑldฤฑ.
Daha sonra deฤiลtirilen baลlฤฑkta ise “CHP Genel Baลkanฤฑ Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu: (รin’den gelecek aลฤฑ) Bir รถn yargฤฑm yok” manลeti kullanฤฑldฤฑ.
Haberin uzun versiyonunda Anadolu Ajansฤฑ, 27 Kasฤฑmโda Yargฤฑtayโa รผye olarak seรงilen eski ฤฐstanbul Baลsavcฤฑsฤฑ ฤฐrfan Fidan’ฤฑn, Yargฤฑtay 12. Ceza Dairesiโnde gรถrevlendirilmesinden birkaรง gรผn sonra Anayasa Mahkemesi’ne รผyeliฤi aรงฤฑklamasฤฑyla ilgili CHP liderinin “En bรผyรผk intihalcilerden birisidir Fidan” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ ara baลlฤฑk olarak kullandฤฑ.
AA daha sonra, haberin kฤฑsaltฤฑlmฤฑล versiyonunda Fidan’la ilgili bรถlรผmรผ kullanmadฤฑ; “ลu anda Yargฤฑtay’da vicdan sahibi hakimlerin bรผyรผk kฤฑsmฤฑ rahatsฤฑz” ara baลlฤฑฤฤฑnฤฑ korudu.
Sonradan รงฤฑkarฤฑlan bรถlรผmde Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu Fidan iรงin “Yargฤฑya gรผven duyulur mu? AYM kararฤฑnฤฑ en alttaki mahkeme uygulamadฤฑ. Bu, โBen gรผcรผmรผ Sarayโdan alฤฑyorum. Hukuktan almฤฑyorum. ฤฐlerde beni terfi edecek, bir yerlere getirecek kiลiden alฤฑyorum. Gรผcรผmรผ talimatlardan alฤฑyorumโ demek oluyor. Ne oluyor? Yargฤฑtay รผyesi oluyor. Birisi AYM รผyesi olacak. En bรผyรผk intihalcilerden birisidir. Siz bunu Yargฤฑtay รผyesi yaptฤฑnฤฑz. ฤฐntihal suรง mu suรง” demiลti.
CHP lideri Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun, “Kimse korkudan konuลamฤฑyor, biz konuลuyoruz” sรถzleri de Anadolu Ajansฤฑ’nฤฑn sonradan yenilediฤi haberde yer almadฤฑ.
AA’nฤฑn Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu haberinin ilk versiyonu:
Ankara
CHP Genel Baลkanฤฑ Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, parti genel merkezinde, internet gazetesi T24’รผn canlฤฑ yayฤฑnฤฑna katฤฑlarak, gazeteci Murat Sabuncu’nun sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Partisine karลฤฑ yapฤฑlan eleลtirilerin, aรงฤฑlan tazminat davalarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra suรง รถrgรผtรผ liderinden tehditler geldiฤinin belirtilmesi ve “Bunun ardฤฑ arkasฤฑ kesilmiyor. Bu durumu neye baฤlฤฑyorsunuz?” sorusu รผzerine Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, eฤitim, dฤฑล politika, ekonomi, toplumsal barฤฑล alanlarฤฑnda รงok sorunlu bir sรผreรง yaลandฤฑฤฤฑnฤฑ, her alanda giderek derinleลen sorunlar bulunduฤunu sรถyledi.
รlkenin bu sorunlardan nasฤฑl kurtulacaฤฤฑnฤฑ defalarca sรถylediklerini, รถneriler getirdiklerini anฤฑmsatan Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ancak bunlarฤฑn gรถrmezden gelindiฤini ifade etti. Bunun รผzerine eleลtirileri dile getirdiklerini anlatan Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Eleลtiriye tahammรผl edemeyen bir iktidarla karลฤฑ karลฤฑyayฤฑz. Eleลtirdiฤimiz iรงin tehditler geliyor, ‘dokunulmazlฤฑklarฤฑnฤฑ kaldฤฑracaฤฤฑz’ diyorlar, ‘Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun sรถylediฤi her ลey yalan yalan yalan…’ Hangisi yalan? Mesela ben, ‘Tank Palet Farikasฤฑnฤฑ bir kuruล alamadan bedavaya Katar ordusuna verdiniz’ dedim. รฤฑkฤฑp desinler ki, ‘Bedava deฤil, ihale yaptฤฑk, ลu รผlkeler girdi, ลu kazandฤฑ, ลu kadar ihale bedeliyle bunu verdik.’ Var mฤฑ, yok รถyle bir ลey. O zaman neresi yanlฤฑล bunun. Tahammรผl edemedikleri iรงin baskฤฑ kuruyorlar, tehdit ediyorlar. Bir siyasi iktidar bu pozisyona dรผลmรผลse artฤฑk o รผlkeyi yรถnetemez. Eleลtiriye tahammรผlรผ kalmamฤฑลsa, artฤฑk o รผlkeyi yรถnetemez.”
“Telefonlarฤฑmฤฑn dinlendiฤini, takip edildiฤimi gayet iyi biliyorum”
Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “รถlรผm tehditleri geldiฤinin, bazฤฑ gazetelerde kรถลe yazarlarฤฑnฤฑn kendisiyle ilgili รถlรผm senaryolarฤฑna yer verdiฤinin” hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑ รผzerine ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Telefonlarฤฑmฤฑn dinlendiฤini, takip edildiฤimi gayet iyi biliyorum. Korumalar var. Ama ciddi bir tehdit var. Bu bizi korkutmaz. CHP’de bir tane Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu yok ki, binlerce, on binlerce Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu var. Aynฤฑ ลekilde genel baลkanlฤฑk yapacak, bizim sรถylediklerimizi tekrarlayacak, Tรผrkiye’nin baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ, รถzgรผrlรผฤรผ iรงin mรผcadele edecek, on binlerce kiลi var bu รผlkede. Onlar รงok dar dรผลรผnรผyorlar, sanฤฑyorlar ki bir kiลiyi ortadan kaldฤฑrdฤฑklarฤฑnda sorunlar รงรถzรผlรผr. รรถzรผlmez, tam tersine Tรผrkiye kaos sรผrecine girer. Biz her ลeye raฤmen bildiฤimiz, inandฤฑฤฤฑmฤฑz yoldan kararlฤฑlฤฑkla yรผrรผmeye devam edeceฤiz. Eฤer verdiฤiniz mรผcadelede รผlkenin รงฤฑkarฤฑ varsa kiลilerin hayatฤฑ รงok รถnemli deฤildir, bizim hayatฤฑmฤฑz รงok รถnemli deฤildir. รnemli olan bu รผlkede herkesin huzur iรงinde yaลamasฤฑ, demokrasi iรงin mรผcadele etmesidir.”
“En bรผyรผk intihalcilerden birisidir ฤฐrfan Fidan”
CHP Genel Baลkanฤฑ Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Avrupa Konseyi, Demirtaล ve Kavala ile ilgili Avrupa ฤฐnsan Haklarฤฑ Mahkemesi (AฤฐHM) kararฤฑna uymadฤฑฤฤฑ iรงin Tรผrkiye’yi bir kez daha uyardฤฑ. Ama bir taraftan da hukuk reformu yapฤฑlacaฤฤฑ sรถyleniyor. Bunu nasฤฑl deฤerlendirirsiniz?” sorusu รผzerine, AฤฐHM’in kararฤฑna uyulmazsa yargฤฑya gรผvenin kalmayacaฤฤฑnฤฑ savundu.
Tรผrkiye’de bฤฑrakฤฑn AฤฐHM kararฤฑnฤฑ, Anayasa Mahkemesi kararฤฑnฤฑn bile en alttaki mahkemece uygulamadฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizen Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ลรถyle devam etti:
“Bu, ‘Ben gรผcรผmรผ hukuktan deฤil, saraydan alฤฑyorum, ben gรผcรผmรผ ileride beni terfi ettirecek kiลiden alฤฑyorum.’ demek. Ne oluyor, sonra Yargฤฑtay รผyesi oluyor. Bakฤฑn ลimdi de birisi gelecek ฤฐrfan Fidan, Anayasa Mahkemesi รผyesi olacak. En bรผyรผk intihalcilerden birisidir ฤฐrfan Fidan. ฤฐddianamesini motomot bir bilim insanฤฑnฤฑn kitabฤฑndan aynen almฤฑล, altฤฑna dipnot bile yazmฤฑyor veya izin alฤฑr… Siz bunu ne yaptฤฑnฤฑz? Yargฤฑtay รผyesi yaptฤฑnฤฑz. ฤฐntihal suรง. Kimin iรงin suรง, arkasฤฑnda gรผรงlรผ bir siyasi otorite yoksa onun iรงin suรง, gรผcรผnรผ siyasi otoriteden alฤฑyorsa onun iรงin suรง kavramฤฑ diye bir kavram yok. O siyasi otoriteye uyduฤu sรผrece sรผrekli terfi eder ve yรผkselir. Avrupa bunu gรถrรผyor. AฤฐHM kararฤฑna uymuyorsanฤฑz bunun bir yaptฤฑrฤฑmฤฑ vardฤฑr.”
Avrupa’daki belli kurumlarฤฑn aldฤฑฤฤฑ kararlarฤฑn eleลtirilebileceฤini, aslฤฑnda o kararlara yol aรงan uygulamalarฤฑ kimin yaptฤฑฤฤฑnฤฑn รถnemli olduฤunu vurgulayan Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Tรผrkiye’de adalet gerรงekten yok.” ifadesini kullandฤฑ.
“ลu anda Yargฤฑtay’da vicdan sahibi hakimlerin bรผyรผk kฤฑsmฤฑ rahatsฤฑz”
Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Ankara ve ฤฐstanbul Cumhuriyet Baลsavcฤฑlarฤฑnฤฑn Yargฤฑtay รผyesi yapฤฑlmasฤฑyla ilgili soruya, “ลu anda Yargฤฑtay’da gรถrev yapฤฑp, seรงimlerde AK Parti’ye oy veren ama vicdan sahibi olan hakimlerin bรผyรผk kฤฑsmฤฑ rahatsฤฑz. รรผnkรผ, ‘Tamam adalet ama bizde de bir vicdan, ahlak var, yargฤฑ bu kadar yฤฑpratฤฑlmaz, รงรผrรผtรผlmez.’ diyorlar. Kalktฤฑnฤฑz yargฤฑyฤฑ periลan ettiniz. Bu son atamalardan mรผthiล bir rahatsฤฑzlฤฑk var, vicdan sahibi olan bunu gรถrรผyor.” yanฤฑtฤฑnฤฑ verdi.
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan’ฤฑn dรผn kendisi hakkฤฑnda aรงtฤฑฤฤฑ tazminat davasฤฑnฤฑ da bir soru รผzerine deฤerlendiren Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ลu gรถrรผลleri dile getirdi:
“Erdoฤan’ฤฑn aรงtฤฑฤฤฑ tazminat davalarฤฑnฤฑn benim aleyhime sonuรงlanmasฤฑ iรงin seyyar hakimler var. Bu davalar nereye dรผลรผyorsa o davalarฤฑn hakimleri deฤiลiyor, daha รถnce benim aleyhimde karar veren hakimler oraya atanฤฑyorlar. Bรถyle seyyar hakimler dรถnemi baลladฤฑ. Bunlar hiรง รถnemli deฤil, ben bu davalarฤฑ kazanฤฑrฤฑm. En son aleyhime verilen bir davayฤฑ AฤฐHM’den kazandฤฑm, 13 bin avro Hazine bana รถdeyecek. Ama beni รผzen, niye Hazine bana 13 bin avro รถdemek zorunda kalฤฑyor, neden? Benim sรถylediฤimin neresi yanlฤฑล? Tank paleti bedava mฤฑ verdin, bedava verdin, orduya FETร ile kumpas kurdun mu kurdun, neresi yalan? Kozmik odayฤฑ kim aรงtฤฑ, ben mi aรงtฤฑm, sen talimat verdin, neresi yanlฤฑล? O zaman hangi tazminatฤฑ aรงฤฑyorsun?
Kanun รงฤฑkardฤฑlar, Yargฤฑtaya FETร’cรผleri atadฤฑlar, ben o dรถnem o kanun รงฤฑktฤฑฤฤฑnda ‘Yargฤฑtaya 160 militan atadฤฑnฤฑz’ dedim, bunun neresi yalan? Tazminat davasฤฑ aรงma sebebi ลu, seyyar mahkemelerde mahkum ettirirsem vatandaล ‘Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu doฤrularฤฑ sรถylemedi.’ diyecek. Ama o vatandaล artฤฑk bu รผlkede adaletin olmadฤฑฤฤฑnฤฑ biliyor. Sรถylediฤim her ลey kelimesi kelimesine doฤru.”
“Tartฤฑลฤฑlmasฤฑ gereken konu hiรง tartฤฑลฤฑlmadฤฑ”
CHP Mersin Milletvekili Ali Mahir Baลarฤฑr’ฤฑn, Tank Palet Farikasฤฑ ve orduyla ilgili sรถzleri รผzerine baลlayan tartฤฑลmalarฤฑn hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑna karลฤฑlฤฑk Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ลรถyle konuลtu:
“Yani olay bitti aslฤฑnda. รรผnkรผ kastettiฤi Tank Palet Fabrikasฤฑnฤฑn satฤฑlmasฤฑydฤฑ, affedersin bedava verilmesiydi. Tartฤฑลฤฑlmasฤฑ gereken konu hiรง tartฤฑลฤฑlmadฤฑ. ลunu sorabilirlerdi Tank Palet Fabrikasฤฑnฤฑ Katar’a niye veriyoruz? Ethem Sancak’ฤฑn Tank Palet Fabrikasฤฑ ile ne ilgisi var? 2018’de aรงฤฑklama yaptฤฑ, ‘2018’de ilk tankฤฑmฤฑz olacak’ diye, kim, savunma sanayinin baลฤฑnda olan kiลi sรถylรผyor. 2020’deyiz ortada tank var mฤฑ? Tank yok. Tank Palet Fabrikasฤฑnฤฑn Katar ordusuna peลkeล รงekilmesini ben vatana ihanet olarak gรถrรผrรผm. Bana รงฤฑkฤฑp ister Erdoฤan ister onu sรถzcรผsรผ ister AK Parti’den herhangi bir yetkili รงฤฑkฤฑp desin ki รถrneฤin ลu รผlkede de 1 tank fabrikasฤฑ ลu orduya verilmiลtir. Bana bir รถrnek versinler. Bunun dรผnyada bir รถrneฤi yok. Niye biz bu fabrikayฤฑ veriyoruz. Buna asฤฑl karลฤฑ รงฤฑkmasฤฑ gereken bu dรถnemin Genelkurmay Baลkanฤฑ’dฤฑr. Asฤฑl karลฤฑ รงฤฑkmasฤฑ gereken. Kimse korkudan konuลamฤฑyor, kimse, kim konuลuyor, biz konuลuyoruz. Kimin adฤฑna konuลuyoruz? Tรผrkiye Cumhuriyeti’nin รงฤฑkarlarฤฑ adฤฑna konuลuyoruz. Eฤer bu รผlkede ensesini vurup Tank Palet Fabrikasฤฑnฤฑ ellerinden alฤฑp Katar ordusuna peลkeล รงekiyorlar ve buna kimse ses รงฤฑkarmฤฑyorsa, ses รงฤฑkarmayanlarฤฑn tamamฤฑ รผlkelerini sevmeyen insanlardฤฑr. ฤฐtiraz edeceksin, hayฤฑr diyeceksin, bu olmaz diyeceksin.”
CHP lideri Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, jeopolitik ve stratejik olarak bakฤฑldฤฑฤฤฑnda Tรผrkiye’nin ordusunun รงok gรผรงlรผ olmasฤฑ gerektiฤini vurgulayarak, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bu orduya kumpas kurup darmadaฤฤฑn ettiler mi, ettiler. Eden adam nerede, sarayda oturuyor. Ellerindeki Tank Palet Fabrikasฤฑ alฤฑndฤฑ mฤฑ, alฤฑndฤฑ. Alฤฑp Katar’a veren kim, sarayda oturuyor. Sarayda oturan diyor ki ben orduyu seviyorum, siz orduya ihanet ettiniz. Orduya ihanet eden sensin kardeลim, sen yaptฤฑn orduya ihaneti. Generalleri, paลalarฤฑ aldฤฑn, bir ordunun Genelkurmay Baลkanฤฑ’nฤฑ aldฤฑlar hapse attฤฑlar. Kimin sesi รงฤฑktฤฑ, kim ‘Bu yanlฤฑลtฤฑr.’ dedi? Devletin tรผm sฤฑrlarฤฑna vakฤฑf olan bir kiลiyi aldฤฑnฤฑz, iรงeri attฤฑnฤฑz. Ben kendisini, 30 Aฤustos Zafer Bayramฤฑ’nda gidip ziyaret ettim. Korkularฤฑndan bile gidemiyorlardฤฑ. Bu iล sฤฑradan bir iล deฤildir. Tรผrkiye’nin tank รผretmemesi iรงin her ลeyi yapฤฑyorlar. Tรผrkiye’nin gรผรงlenmemesi iรงin her ลeyi yapฤฑyorlar. Hani Katar tank รผretse, tank fabrikalarฤฑ olsa, Gรผney Kore gibi Almanya gibi motor รผretse falan, dersiniz ki ya tabii gelsin yapsฤฑn, motor รผretecek vesaire falan dersiniz. Katar’da tankฤฑn t’si yok. Sonra siz bunu nasฤฑl kalkar verirsiniz? Olay gerรงekten bir Katar olayฤฑ deฤil, bir Katar sevdasฤฑ var. Benim itiraz ettiฤim o.”
CHP Mersin Milletvekili Baลarฤฑr’ฤฑn ifadeleri
CHP Mersin Milletvekili Ali Mahir Baลarฤฑr’ฤฑn “Ordu Katar’a satฤฑldฤฑ” sรถzlerine Genelkurmay Baลkanฤฑ Orgeneral Yaลar Gรผler’in aรงฤฑklamalarฤฑ ve Tรผrkiye Odalar ve Borsalar Birliฤi (TOBB) Baลkanฤฑ Rifat Hisarcฤฑklฤฑoฤlu ve beraberindeki iล insanlarฤฑnฤฑn TSK’yi ziyaret ettiฤinin anฤฑmsatฤฑlmasฤฑ รผzerine Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, partisinin milletvekillerinden “Genelkurmay Baลkanlฤฑฤฤฑ ve Diyanet ฤฐลleri Baลkanlฤฑฤฤฑ” hakkฤฑnda politik sรถylemlerde bulunulmamasฤฑnฤฑ istediklerini aktardฤฑ.
“Bu iki kurumun siyasetin dฤฑลฤฑnda olmasฤฑ lazฤฑm, buna รถzen gรถsteririz.” diyen Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ลu deฤerlendirmelerde bulundu:
“Bu sรผreรงte Hulusi Akar konuลtu, konuลabilir รงรผnkรผ Akar, eski asker. Artฤฑk siyasetรงi, konuลur, dรผลรผncelerini sรถyler ama Genelkurmay Baลkanฤฑ’nฤฑn bu konuda konuลmasฤฑ doฤru deฤildir. Sฤฑcak siyasetin ortasฤฑna atlamasฤฑ doฤru deฤildir, yanlฤฑลtฤฑr. Ama birilerinin baskฤฑsฤฑyla onu sรถylediyse, o รงok daha bรผyรผk bir ayฤฑptฤฑr. Kaldฤฑ ki orada tashih edilmiล, ifade dรผzeltilmiล, her ลey var, Hulusi Akar konuลmuล, Milli Savunma Bakanlฤฑฤฤฑ aรงฤฑklama yapmฤฑล. Neden bรถyle bir konuลmaya ihtiyaรง duyuyor? TOBB Baลkanฤฑ zaten talimat verilmiลtir, oraya gitmiลtir. Yani TOBB Baลkanฤฑ’nฤฑn kendi iradesi yoktur ki…
TOBB Baลkanฤฑ’na, ‘Yassฤฑada’ya git, ลu kadar yatฤฑrฤฑm yap’ dediler, yapฤฑldฤฑ. Ne oldu? O kadar รถlรผ yatฤฑrฤฑm orada duruyor. TOBB Baลkanฤฑ’na sormak lazฤฑm, ‘esnaf zorda deฤil mi, bir kuruล esnaf iรงin ayฤฑrdฤฑ mฤฑ? Sฤฑrtฤฑnฤฑ saraya dayayฤฑp istikbal bekleyen kimse olmamalฤฑ. Sฤฑrtฤฑnฤฑ saraya dayayanlarฤฑ tarih asla affetmeyecektir. Kendi bulunduklarฤฑ kurumlara ihanet edenleri de tarih affetmeyecektir.”
Tank Paleti Fabrikasฤฑnฤฑn satฤฑlmasฤฑna herkesin itiraz etmesi gerektiฤinin altฤฑnฤฑ รงizen Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Amerika’da kรผรงรผk bir koy ya da kรผรงรผk bir liman Katar veya Suudlar almฤฑลtฤฑ ihaleyle. Amerika’da kฤฑyamet koptu ve vazgeรงtiler. Ya biz onlar kadar bile milliyetรงi deฤiliz, hangi milliyetรงilik. Yerli, hangi yerli? Yerli ama gayri milli bir ittifakla karลฤฑ karลฤฑyayฤฑz.” diye konuลtu.
Millet ฤฐttifakฤฑ
Millet ฤฐttifakฤฑ’na yeni partilerin katฤฑlฤฑp kalmayacaฤฤฑ ya da “Demokrasi ฤฐttifakฤฑ” olup olmayacaฤฤฑ sorusu รผzerine Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn ana sรถyleminin demokrasi, insan haklarฤฑ, basฤฑn รถzgรผrlรผฤรผ, baฤฤฑmsฤฑz yargฤฑ olduฤunu sรถyledi.
“Saray acaba ben kendi iktidarฤฑnฤฑ sรผrdรผrmek iรงin nasฤฑl bir yasal dรผzenleme yapabilirim, bunun arayฤฑลฤฑ iรงinde.” ifadesini kullanan Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, bu arayฤฑลฤฑn hayata geรงirilmesi iรงin MHP’nin de ikna edilmesi gerektiฤini belirtti.
Bu arayฤฑลta yeni bir tablo รงฤฑkarsa siyasetin de kendisini buna gรถre konumlandฤฑracaฤฤฑna dikkati รงeken Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Pozisyon bรถyle devam ederse, elbette ki demokrasi isteyenler bir araya geleceklerdir. Ben buna inanฤฑyorum. รnรผmรผzdeki seรงimleri bir parti seรงimi olarak gรถrmรผyorum yani CHP’nin, ฤฐYฤฐ Parti’nin, HDP’nin, Saadet Partisinin, AK Parti’nin, Milliyetรงi Hareket Partisinin seรงimi olarak gรถrmรผyorum. รnรผmรผzdeki seรงimler demokrasiden yana olanlar ile otoriter rejimden yana olanlarฤฑn seรงimi aslฤฑnda. Bu kadar aรงฤฑk bu kadar net.” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ.
Demokrasi isteyenlerin, “gรผรงlendirilmiล parlamenter rejim” sรถyleminin bulunduฤuna iลaret eden Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, eskiyi deฤil tam tersine yeni bir anayasayla parlamentosu, demokrasisi, denetim organlarฤฑ gรผรงlendirilmiล, yasama, yargฤฑ ve yรผrรผtmenin saฤlฤฑklฤฑ zeminde iลlediฤi, liyakat sistemin tรผmรผyle devlet yapฤฑsฤฑ iรงinde egemen olduฤu bir rejimi savunduklarฤฑnฤฑ dile getirdi.
“รnรผmรผzdeki sรผreรง iรงin bugรผnden bir araya gelmek รงok erken”
CHP Genel Baลkanฤฑ Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ลรถyle devam etti:
“รnรผmรผzdeki sรผreรง iรงin bugรผnden bir araya gelmek รงok erken. รnce partilerin kurultaylarฤฑnฤฑ yapmalarฤฑ, yeni yรถnetim organlarฤฑnฤฑ seรงmeleri ve ondan sonra da toplumun รถnรผne รงฤฑkmalarฤฑ gerekiyor. Ve bu sรผreรง ลu an devam ediyor. Ama ลรถyle sรถyleyebilirim; sรถylemde gรผรงlendirilmiล parlamenter sistem รผzerine bir ortaklaลma var. Var olan ucube sistemin, Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ Hรผkรผmet Sistemi’nin Tรผrkiye’yi felakete gรถtรผrdรผฤรผnรผ zaten vatandaลlar da kabul ediyorlar. Bรถyle bir tablodalar. Dolayฤฑsฤฑyla รถnรผmรผzdeki sรผreci umutsuzluk deฤil tam tersine Tรผrkiye’nin aydฤฑnlฤฑฤa รงฤฑkabileceฤi, demokrasiden yana olan siyasi partilerin bir araya gelip Tรผrkiye’ye gerรงek anlamda demokrasiyi getirmek iรงin รงaba harcayacaklarฤฑnฤฑ inanฤฑyorum. รok partili dรผzen dediฤimiz sรผreรง iรงinde, belki tarihimizde ilk kez vesayetin tamamen dฤฑลฤฑnda, bir vesayet olmaksฤฑzฤฑn siyasi partiler, Tรผrkiye Cumhuriyeti Devleti iรงin saฤlฤฑklฤฑ tutarlฤฑ bir anayasa yapacaklar, ben buna inanฤฑyorum.”
Anayasa tartฤฑลmalarฤฑ
2018’de CHP, ฤฐYฤฐ Parti, HDP ve Saadet Partisinin ortak anayasa รงalฤฑลmasฤฑ yaptฤฑฤฤฑna iliลkin iddia ile “Anayasanฤฑn ilk dรถrt maddesine” iliลkin gรถrรผลlerinin sorulmasฤฑna Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “ฤฐlk dรถrt maddenin deฤiลtirilmesi gerektiฤini sรถyleyen AK Parti milletvekili. Bu cรผmleyi, Tรผrkiye Bรผyรผk Millet Meclisi kรผrsรผsรผnden, Anayasa deฤiลikliklerinin yapฤฑldฤฑฤฤฑ tartฤฑลmalarda sรถyledi. ” karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ verdi.
O dรถnem MHP Genel Baลkanฤฑ Devlet Bahรงeli’den “Anayasa deฤiลikliฤine destek vermemesini” istediฤini aktaran Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Bizim, ilk 4 maddenin deฤiลtirilmesi, รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ gibi dรผลรผncemiz hiรง olmadฤฑ. Ama deฤiลtirilmesini รถneren kiลilerin AK Parti’li olduฤunu gayet iyi biliyorum.” dedi.
Anayasa Uzlaลma Komisyonunun kurulduฤu dรถnemde รงalฤฑลmalara katฤฑldฤฑklarฤฑnฤฑ, ayrฤฑ รงalฤฑลmalar da yรผrรผttรผklerini anlatan Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Millet ฤฐttifakฤฑ olduktan sonra bir anayasa deฤiลikliฤi รงalฤฑลmasฤฑ hiรง olmadฤฑ.” ifadesini kullandฤฑ.
Tรผrkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araลtฤฑrmalar Vakfฤฑ’nฤฑn (TรSES) รงalฤฑลmalarฤฑna da katฤฑldฤฑklarฤฑnฤฑ belirten Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Bir bardak suda fฤฑrtฤฑna diyeceฤim bir bardak suda fฤฑrtฤฑna bile yok. รรผnkรผ bir yalan รผzerine bir yalan rรผzgarฤฑ รผzerine sรถylemler… Yok รถyle bir ลey. Olmayan bir ลey tartฤฑลฤฑlฤฑyor, gerรงekten de bรผyรผk bir hayretle izliyorum, bir ลey yok ortada. Oturdunuz efendim Anayasa yaptฤฑฤฤฑnฤฑz ya yok รถyle bir Anayasaya yok.” diye konuลtu.
“ฤฐktidar HDP’yi parรงalayabilir miyiz arayฤฑลฤฑ iรงinde”
Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Kรผrt Partisi” kurulmasฤฑna iliลkin aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑ รผzerine, “Bize gelen bilgi ลรถyle; iktidar HDP’yi kendi yanฤฑna รงekemeyince acaba ikinci bir parti kurup HDP’yi parรงalayabilir miyiz arayฤฑลฤฑ iรงinde. Bununla ilgili olarak da ฤฐmralฤฑ’yla acaba gรถrรผลme yapabilir miyiz, onlarฤฑ ikna edebilir miyiz, ikinci bir Kรผrt Partisi kurma ve onlarฤฑ parรงalama yรถnรผnde bu tรผr bilgiler geldi.” deฤerlendirmesini yaptฤฑ.
Bu konuda sonuรง alฤฑnฤฑr mฤฑ bilemediklerini dile getiren Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, Selahattin Demirtaล’ฤฑn รถzellikle iรงeride tutulma gerekรงelerinden birisinin de bu olduฤunun ifade edildiฤini รถne sรผrdรผ.
Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, yeni partiler kurulacaฤฤฑna iliลkin aรงฤฑklamalarฤฑnฤฑn hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑ รผzerine, Millet ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn parรงalanmasฤฑnฤฑ saฤlamanฤฑn Cumhur ฤฐttifakฤฑ’nฤฑn temel hedeflerinden biri olduฤunu savundu.
“Doktorlara danฤฑลacaฤฤฑz”
CHP Genel Baลkanฤฑ Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, yeni tip koronovirรผs salgฤฑnฤฑna karลฤฑ รin’den gelen aลฤฑyฤฑ yaptฤฑrฤฑp yaptฤฑrmayacaฤฤฑna yรถnelik soruya ลu yanฤฑtฤฑ verdi:
“Tabii doktorlara danฤฑลacaฤฤฑz, bunun kararฤฑnฤฑ benim vermem kadar yanlฤฑล bir ลey yok. Doktorlar, ‘Evet bu aลฤฑyฤฑ olun’ derlerse olacaฤฤฑz. Yani iลin uzmanฤฑna soracaฤฤฑz. ฤฐลin uzmanฤฑ ‘Evet bu aลฤฑyฤฑ olmanฤฑz gerekir’ derlerse oluruz yani bir รถn yargฤฑm yok. Keลke gerรงekten aลฤฑ tedavi edecek gรผcรผ, potansiyeli iรงinde taลฤฑyan ilaรง mฤฑ denir, eriyik mi denir varsa yani insanlar Kovid’e yakalanmayacaksa bu aลฤฑyฤฑ yapmalฤฑyฤฑz. Hatta hani bรถyle baลarฤฑ yรผzde 60-70-80’lerde olsa bile bu aลฤฑyฤฑ mutlaka yapmalฤฑyฤฑz. รin’den gelmesi veya baลka bir รผlkeden gelmesi insanlarฤฑmฤฑzฤฑn aลฤฑ olmasฤฑ ve saฤlฤฑklarฤฑnฤฑn korunmasฤฑ รถnemli.”
Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, pandemi sรผrecinin saฤlฤฑk ve ekonomi yรถnรผnde yรถnetemediฤini savunarak, bรผtรผn esnaflarฤฑn, hizmet ve turizm sektรถrรผnรผn zor durumda olduฤunu รถne sรผrdรผ.
Bu konuda alฤฑnan รถnlemleri de eleลtiren Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Sosyal devlet aslฤฑnda dรผลรผk gelirli yanฤฑnda olan devlet demektir. Gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑnฤฑ dengeleyen devlet demektir. Sosyal devlet hiรง kimsenin aรง ve aรงฤฑkta kalmadฤฑฤฤฑ ve bunu saฤlayan devlet demektir. Anayasamฤฑzฤฑn ilk dรถrt maddesinde deฤiลtirilmesi dahi teklif edilemeyen maddelerinden birisi ‘Tรผrkiye Cumhuriyeti Devleti’nin bir sosyal devlet olduฤu vurgusudur. ลu anda Tรผrkiye bir sosyal devlet olmaktan รงฤฑkmฤฑล vaziyette. Pandemi sรผrecinin getirdiฤi en bรผyรผk tehlike gelir daฤฤฑlฤฑmฤฑndaki dengesizliฤin bรผyรผmesidir. Fakirler daha fakir oldu, gelirleri รงok daha dรผลtรผ. Gelirleri fazla olanlarฤฑn ise gelirleri รงok arttฤฑ.” diye konuลtu.
Anket sonuรงlarฤฑ
Anket sonuรงlarฤฑnda CHP’nin yรผzde 25’in รงok รผzerine รงฤฑkamadฤฑฤฤฑ belirterek, buna iliลkin deฤerlendirmeleri sorulan Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, bugรผn iรงin bu anketlerin รงok fazla bir ลey vermeyeceฤini sรถyledi.
Kararsฤฑzlarฤฑn seรงimlere doฤru daha fazla olabileceฤini aktaran Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ:
“Ben seรงimlere yakฤฑn bir sรผreรง iรงinde, asฤฑl, net pozisyonun o sรผreรงte ortaya รงฤฑkacaฤฤฑna inanฤฑyorum. Bakฤฑn รถnรผmรผzdeki gรผnlerde gรถreceksiniz veya aylarda gรถreceksiniz, ‘CHP’nin oyu yรผzde 15’e dรผลtรผ’ diye, onlar da olacak. ‘CHP’den herkese istifa ediyor, CHP’nin รผye sayฤฑsฤฑnda azalma var’ bunlarda olacak. Bunlarฤฑ sรถyletecekler, ben bunu gayet iyi biliyorum. Bizim รผye sayฤฑmฤฑz hiรง dรผลmedi, tam tersine genรงlerden รงok fazla talep var. รstelik biz internet รผzerinden girip partiye herkes รผye olabiliyor. Herhangi bir sorunumuz da yok.”
Kayseri’de muhtarlarla bir toplantฤฑ yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ve orada bir muhtarฤฑn medya รถnรผnde CHP’yi eleลtirdiฤini anlatan Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Bir partinin davet ettiฤi bir toplantฤฑda o partinin medyanฤฑn รถnรผnde eleลtirilmesini saygฤฑ ile karลฤฑlayan tek parti var biziz. รรผnkรผ biz demokrasi istiyoruz. O kiลi de o kรผrsรผye รงฤฑktฤฑฤฤฑ zaman รถzgรผvenle CHP’ye eleลtirdi. ลimdi bu aslฤฑnda normalde her siyasi parti olmasฤฑ gereken bir ลey ama bizim dฤฑลฤฑmฤฑzda yoktu. Bunun olmasฤฑ lazฤฑm.” ifadesini kullandฤฑ.
AA’nฤฑn Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu haberinin ikinci versiyonu:
CHP Genel Baลkanฤฑ Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, parti genel merkezinde, internet gazetesi T24’รผn canlฤฑ yayฤฑnฤฑna katฤฑlarak, gazeteci Murat Sabuncu’nun sorularฤฑnฤฑ yanฤฑtladฤฑ.
Partisine karลฤฑ yapฤฑlan eleลtirilerin, aรงฤฑlan tazminat davalarฤฑnฤฑn yanฤฑ sฤฑra suรง รถrgรผtรผ liderinden tehditler geldiฤinin belirtilmesi ve “Bunun ardฤฑ arkasฤฑ kesilmiyor. Bu durumu neye baฤlฤฑyorsunuz?” sorusu รผzerine Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Eleลtiriye tahammรผl edemeyen bir iktidarla karลฤฑ karลฤฑyayฤฑz. Eleลtirdiฤimiz iรงin tehditler geliyor, ‘dokunulmazlฤฑklarฤฑnฤฑ kaldฤฑracaฤฤฑz’ diyorlar, ‘Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu’nun sรถylediฤi her ลey yalan yalan yalan…’ Hangisi yalan? Mesela ben, ‘Tank Palet Farikasฤฑnฤฑ bir kuruล alamadan bedavaya Katar ordusuna verdiniz’ dedim. รฤฑkฤฑp desinler ki, ‘Bedava deฤil, ihale yaptฤฑk, ลu รผlkeler girdi, ลu kazandฤฑ, ลu kadar ihale bedeliyle bunu verdik.’ Var mฤฑ, yok รถyle bir ลey. O zaman neresi yanlฤฑล bunun. Tahammรผl edemedikleri iรงin baskฤฑ kuruyorlar, tehdit ediyorlar. Bir siyasi iktidar bu pozisyona dรผลmรผลse artฤฑk o รผlkeyi yรถnetemez. Eleลtiriye tahammรผlรผ kalmamฤฑลsa, artฤฑk o รผlkeyi yรถnetemez.”
“Telefonlarฤฑmฤฑn dinlendiฤini, takip edildiฤimi gayet iyi biliyorum”
Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “รถlรผm tehditleri geldiฤinin, bazฤฑ gazetelerde kรถลe yazarlarฤฑnฤฑn kendisiyle ilgili รถlรผm senaryolarฤฑna yer verdiฤinin” hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑ รผzerine ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Telefonlarฤฑmฤฑn dinlendiฤini, takip edildiฤimi gayet iyi biliyorum. Korumalar var. Ama ciddi bir tehdit var. Bu bizi korkutmaz. CHP’de bir tane Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu yok ki, binlerce, on binlerce Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu var. Aynฤฑ ลekilde genel baลkanlฤฑk yapacak, bizim sรถylediklerimizi tekrarlayacak, Tรผrkiye’nin baฤฤฑmsฤฑzlฤฑฤฤฑ, รถzgรผrlรผฤรผ iรงin mรผcadele edecek, on binlerce kiลi var bu รผlkede.”
“ลu anda Yargฤฑtay’da vicdan sahibi hakimlerin bรผyรผk kฤฑsmฤฑ rahatsฤฑz”
Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Ankara ve ฤฐstanbul Cumhuriyet Baลsavcฤฑlarฤฑnฤฑn Yargฤฑtay รผyesi yapฤฑlmasฤฑyla ilgili soruya, “ลu anda Yargฤฑtay’da gรถrev yapฤฑp, seรงimlerde AK Parti’ye oy veren ama vicdan sahibi olan hakimlerin bรผyรผk kฤฑsmฤฑ rahatsฤฑz. รรผnkรผ, ‘Tamam adalet ama bizde de bir vicdan, ahlak var, yargฤฑ bu kadar yฤฑpratฤฑlmaz, รงรผrรผtรผlmez.’ diyorlar. Kalktฤฑnฤฑz yargฤฑyฤฑ periลan ettiniz. Bu son atamalardan mรผthiล bir rahatsฤฑzlฤฑk var, vicdan sahibi olan bunu gรถrรผyor.” yanฤฑtฤฑnฤฑ verdi.
“Tartฤฑลฤฑlmasฤฑ gereken konu hiรง tartฤฑลฤฑlmadฤฑ”
CHP Mersin Milletvekili Ali Mahir Baลarฤฑr’ฤฑn, Tank Palet Farikasฤฑ ve orduyla ilgili sรถzleri รผzerine baลlayan tartฤฑลmalarฤฑn hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑna karลฤฑlฤฑk Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ลรถyle konuลtu:
“Yani olay bitti aslฤฑnda. รรผnkรผ kastettiฤi Tank Palet Fabrikasฤฑnฤฑn satฤฑlmasฤฑydฤฑ, affedersin bedava verilmesiydi. Tartฤฑลฤฑlmasฤฑ gereken konu hiรง tartฤฑลฤฑlmadฤฑ. ลunu sorabilirlerdi Tank Palet Fabrikasฤฑnฤฑ Katar’a niye veriyoruz? Ethem Sancak’ฤฑn Tank Palet Fabrikasฤฑ ile ne ilgisi var? 2018’de aรงฤฑklama yaptฤฑ, ‘2018’de ilk tankฤฑmฤฑz olacak’ diye, kim, savunma sanayinin baลฤฑnda olan kiลi sรถylรผyor. 2020’deyiz ortada tank var mฤฑ? Tank yok. Tank Palet Fabrikasฤฑnฤฑn Katar ordusuna peลkeล รงekilmesini ben vatana ihanet olarak gรถrรผrรผm.”
CHP Mersin Milletvekili Ali Mahir Baลarฤฑr’ฤฑn “Ordu Katar’a satฤฑldฤฑ” sรถzlerine Genelkurmay Baลkanฤฑ Orgeneral Yaลar Gรผler’in aรงฤฑklamalarฤฑ ve Tรผrkiye Odalar ve Borsalar Birliฤi (TOBB) Baลkanฤฑ Rifat Hisarcฤฑklฤฑoฤlu ve beraberindeki iล insanlarฤฑnฤฑn TSK’yi ziyaret ettiฤinin anฤฑmsatฤฑlmasฤฑ รผzerine Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, ลu deฤerlendirmelerde bulundu:
“Bu sรผreรงte Hulusi Akar konuลtu, konuลabilir รงรผnkรผ Akar, eski asker. Artฤฑk siyasetรงi, konuลur, dรผลรผncelerini sรถyler ama Genelkurmay Baลkanฤฑ’nฤฑn bu konuda konuลmasฤฑ doฤru deฤildir.Ama birilerinin baskฤฑsฤฑyla onu sรถylediyse, o รงok daha bรผyรผk bir ayฤฑptฤฑr. TOBB Baลkanฤฑ zaten talimat verilmiลtir, oraya gitmiลtir. Yani TOBB Baลkanฤฑ’nฤฑn kendi iradesi yoktur ki…”
Millet ฤฐttifakฤฑ
Millet ฤฐttifakฤฑ’na yeni partilerin katฤฑlฤฑp kalmayacaฤฤฑ ya da “Demokrasi ฤฐttifakฤฑ” olup olmayacaฤฤฑ sorusu รผzerine Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Pozisyon bรถyle devam ederse, elbette ki demokrasi isteyenler bir araya geleceklerdir. Ben buna inanฤฑyorum. รnรผmรผzdeki seรงimler demokrasiden yana olanlar ile otoriter rejimden yana olanlarฤฑn seรงimi aslฤฑnda. Bu kadar aรงฤฑk bu kadar net.” aรงฤฑklamasฤฑnฤฑ yaptฤฑ.
Demokrasi isteyenlerin, “gรผรงlendirilmiล parlamenter rejim” sรถyleminin bulunduฤuna iลaret eden Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, eskiyi deฤil tam tersine yeni bir anayasayla parlamentosu, demokrasisi, denetim organlarฤฑ gรผรงlendirilmiล, yasama, yargฤฑ ve yรผrรผtmenin saฤlฤฑklฤฑ zeminde iลlediฤi, liyakat sistemin tรผmรผyle devlet yapฤฑsฤฑ iรงinde egemen olduฤu bir rejimi savunduklarฤฑnฤฑ dile getirdi.
“ฤฐktidar HDP’yi parรงalayabilir miyiz arayฤฑลฤฑ iรงinde”
Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, “Kรผrt Partisi” kurulmasฤฑna iliลkin aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑ รผzerine, “Bize gelen bilgi ลรถyle; iktidar HDP’yi kendi yanฤฑna รงekemeyince acaba ikinci bir parti kurup HDP’yi parรงalayabilir miyiz arayฤฑลฤฑ iรงinde. Bununla ilgili olarak da ฤฐmralฤฑ’yla acaba gรถrรผลme yapabilir miyiz, onlarฤฑ ikna edebilir miyiz, ikinci bir Kรผrt Partisi kurma ve onlarฤฑ parรงalama yรถnรผnde bu tรผr bilgiler geldi.” deฤerlendirmesini yaptฤฑ.
“Doktorlara danฤฑลacaฤฤฑz”
CHP Genel Baลkanฤฑ Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, yeni tip koronovirรผs salgฤฑnฤฑna karลฤฑ รin’den gelen aลฤฑyฤฑ yaptฤฑrฤฑp yaptฤฑrmayacaฤฤฑna yรถnelik soruya ลu yanฤฑtฤฑ verdi:
“Tabii doktorlara danฤฑลacaฤฤฑz, bunun kararฤฑnฤฑ benim vermem kadar yanlฤฑล bir ลey yok. Doktorlar, ‘Evet bu aลฤฑyฤฑ olun’ derlerse olacaฤฤฑz. Yani iลin uzmanฤฑna soracaฤฤฑz. ฤฐลin uzmanฤฑ ‘Evet bu aลฤฑyฤฑ olmanฤฑz gerekir’ derlerse oluruz yani bir รถn yargฤฑm yok. Keลke gerรงekten aลฤฑ tedavi edecek gรผcรผ, potansiyeli iรงinde taลฤฑyan ilaรง mฤฑ denir, eriyik mi denir varsa yani insanlar Kovid’e yakalanmayacaksa bu aลฤฑyฤฑ yapmalฤฑyฤฑz. Hatta hani bรถyle baลarฤฑ yรผzde 60-70-80’lerde olsa bile bu aลฤฑyฤฑ mutlaka yapmalฤฑyฤฑz. รin’den gelmesi veya baลka bir รผlkeden gelmesi insanlarฤฑmฤฑzฤฑn aลฤฑ olmasฤฑ ve saฤlฤฑklarฤฑnฤฑn korunmasฤฑ รถnemli.”
Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu, pandemi sรผrecinin saฤlฤฑk ve ekonomi yรถnรผnde yรถnetemediฤini savunarak, bรผtรผn esnaflarฤฑn, hizmet ve turizm sektรถrรผnรผn zor durumda olduฤunu รถne sรผrdรผ.
