Petrol Mรผhendisleri Odasฤฑ Enerji Politikalarฤฑ รalฤฑลma Grubu Baลkanฤฑ Necdet Pamir doฤal gaza yeni bir zammฤฑn sรผrpriz olmayacaฤฤฑnฤฑ sรถylerken “Tรผrkiye hรขlรข enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑ bir รผlkeโ ifadesini kullandฤฑ.
Sรถzcรผ’den รzlem Gรผrses’e konuลan Pamir, “Tรผrkiye, tรผkettiฤi enerjinin yรผzde 30.5’ini doฤalgazla karลฤฑlฤฑyor” dedi.
Pamir’in Gรผrses’in sorularฤฑna verdiฤi yanฤฑtlarฤฑn bir bรถlรผmรผ ลรถyle:
โ ฤฐktidar enerjide รงok bรผyรผk yatฤฑrฤฑmlar gerรงekleลtiฤini anlatฤฑyor. Tรผrkiye’nin enerjide dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ รงรถzรผldรผ mรผ?
AKP iktidara geldiฤinde, Tรผrkiye’nin enerji tรผketiminde dฤฑลa baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑ yรผzde 68’di. 2017 yฤฑlฤฑnda yรผzde 76 olmuล. Yani azalmamฤฑล, artmฤฑล. AKP iktidarฤฑnda enerji tรผketimi de yรผzde 89 artarken, yerli รผretim sadece yรผzde 45 artmฤฑล. Yani arada yรผzde 54 fark var, demek ki o farkฤฑ bir yerden satฤฑn alฤฑyoruz. ฤฐthalat rakamlarฤฑ gรถsteriyor zaten; 2002 yฤฑlฤฑnda 57 milyon ton petrol eลdeฤeri olan toplam enerji ithalatฤฑ, 2017’de 124 milyon ton petrol eลdeฤeri olmuล. Yani yรผzde 118 artmฤฑล. Elektrik รผretiminde de durum benzer. 2018 yฤฑlฤฑnda, elektrik รผretimi iรงin kullanฤฑlan kaynaklarฤฑn yรผzde 51.2’si dฤฑล kaynak. Cari aรงฤฑฤฤฑn da artmasฤฑnฤฑn en bรผyรผk nedeni; AKP’nin yanlฤฑล ekonomi ve enerji politikasฤฑโฆ Ve tabii ki dฤฑล politikasฤฑ.
โ BOTAล ve TPAO neden Varlฤฑk Fonu’na geรงti? ฤฐรงeriden gelen haberler nasฤฑl? Sonuรงta binlerce personeli olan kurumlarโฆ
AKP iktidarฤฑnฤฑn tรผm yaptฤฑฤฤฑ, Cumhuriyet’in birikimlerini satฤฑp savarak, gรผnรผ ve kendilerini kurtarmaya รงalฤฑลmakโฆ Enerji sektรถrรผnde, Cumhuriyet hรผkรผmetlerinin kurduฤu ve 100 yฤฑla yakฤฑn birikimi olan tรผm kamu kurumlarฤฑ da adeta haraรง-mezat satฤฑldฤฑ. TรPRAล, Petrol Ofisi, Petkim, DฤฐTAล, EรAล’a baฤlฤฑ santraller, Tรผrkiye Gรผbre Sanayii ve daha onlarcasฤฑโฆ AKP iktidara geldiฤinde, elektrik kurulu gรผcรผmรผzรผn yรผzde 67’si kamudayken, bugรผn kamunun elindeki santrallerin kurulu gรผcรผ, รถzelleลtirmeler sonucunda toplamฤฑn yรผzde 20’sinin altฤฑna indi. Elde kalan son kuruluลlar olan TPAO ve BOTAล’tฤฑ. Gรถrevleri, petrol ve doฤalgaz gibi iki stratejik ve yaลamsal deฤerdeki kaynaฤฤฑ aramak, รผretmek ve taลฤฑmak olan bu iki kamu kurumunu da โdฤฑล kaynak temin etmekโ iรงin 2017’de Varlฤฑk Fonu’na devrettiler. รstelik bunu bir de โmilli enerji politikasฤฑโ diye pazarlamaya kalkฤฑลฤฑyorlar. Yani TPAO ve BOTAล; yanlฤฑล, olaฤandฤฑลฤฑ yรผksek maliyetli, riskli ve stratejik olarak da sakฤฑncalฤฑ โรงฤฑlgฤฑn projelerinโ finansmanฤฑ iรงin รงeyiz olarak seรงildi.
โ Acaba onlar da mฤฑ รถzelleลtirilecek?
Umarฤฑm bu gerรงekleลmez. รรผnkรผ halen denizlerimizdeki tรผm ruhsatlar TPAO’ya ait. Herhangi bir รถzelleลtirme durumunda, bu ruhsatlar yabancฤฑ ลirketlerin eline geรงer. Bu da Karadeniz’de, Ege’de ve Doฤu Akdeniz’de elimizi zayฤฑflatฤฑr.
โ Doฤrusu ne bu iลin?
TPAO fondan รงฤฑkarฤฑlฤฑp BOTAล ile birleลtirilmeli ve ardฤฑndan, kuruluล felsefesinde olduฤu gibi, yeniden yapฤฑlandฤฑrฤฑlmalฤฑ. Bu ลirket รถzerk olmalฤฑ ve yรถnetiminde, รงalฤฑลanlarฤฑnฤฑn meslek รถrgรผtlerinin de temsil edilmesi saฤlanmalฤฑ. Emekli edilen deneyimli ve yetkin yerbilimciler, kuruma geri alฤฑnmalฤฑ ve รถncelikle Doฤu Akdeniz arama ve sondajlarฤฑmฤฑzda, etkin gรถrev almalarฤฑ saฤlanmalฤฑ. Ne yazฤฑk ki mevcut durum, bundan รงok uzakโฆ
โ Bir gece yarฤฑsฤฑ ansฤฑzฤฑn zam geldi doฤalgazaโฆ Hani biz doฤalgaz bulmuลtuk? Hani fiyatlar dรผลecekti?
Tรผrkiye, tรผkettiฤi enerjinin yรผzde 30.5’ini doฤalgazla karลฤฑlฤฑyor. Bunun da tamamฤฑna yakฤฑnฤฑ (yรผzde 99.7) ithalatla saฤlanabiliyor. BOTAล, doฤalgaz ithalatฤฑnฤฑ yaparken, bunun bedelini neyle รถdรผyor?
โ Neyle?
Dolarla tabii ki. Doฤalgaz faturamฤฑzฤฑ belirleyen bir diฤer unsur da petrol fiyatlarฤฑ. Son dรถnemde petrol fiyatlarฤฑ aynฤฑ. Ama Aramco saldฤฑrฤฑsฤฑ ile bu durum deฤiลti. Gรผnlรผk 5.7 milyon varillik รผretim devre dฤฑลฤฑ kaldฤฑ. Bu bir sรผre daha devam eder ve gaz alฤฑm fiyatlarฤฑmฤฑzฤฑ da olumsuz etkiler. Dolar artฤฑลฤฑnฤฑn temel nedeni de, ekonomi ve dฤฑล politikadaki ฤฑsrarlฤฑ yanlฤฑลlฤฑklar ve beceriksizliklerdi.
โ Doฤalgaz fiyatฤฑ toplamda ne kadar arttฤฑ?
2017 Aralฤฑk’tan bugรผne konutlarda kullanฤฑlan doฤalgaza toplamda yรผzde 64 zam yapฤฑldฤฑ. Sadece 2019’da bu oran yรผzde 41’dir.
โ ฤฐล dรผnyasฤฑ aรงฤฑklama yaptฤฑ; zammฤฑ beฤenmemiลlerโฆ
BOTAล, konutlara olduฤu gibi sanayicilere de sรผbvanse ederek satฤฑyor doฤalgazฤฑ aslฤฑndaโฆ Bizim bu โithalata dayalฤฑ enerji tรผketimineโ karลฤฑ รงฤฑktฤฑฤฤฑmฤฑzฤฑn onda biri kadar sanayicilerimiz de kฤฑpฤฑrdasalardฤฑ, iktidarlar bu kadar rahat ve keyfi hareket edemezlerdi.
โ Enerjide yeni zamlar beklemeli miyiz? Mesela elektriฤe, doฤalgaza?
Ne yazฤฑk ki yakฤฑn bir gelecekte yeni zamlarฤฑn yapฤฑlmasฤฑ sรผrpriz olmaz. BOTAล zarar ediyor. Sรผbvansiyon ise yine halkฤฑn kesesinden yapฤฑlฤฑyor.
