Küresel piyasalar, Orta Doğu’daki barış müzakerelerinden gelecek sinyallere ve merkez bankalarının para politikası adımlarına odaklanırken, ABD doları haftalık kaybının ardından pazartesi günü yatay bir seyir izledi. Yatırımcıların ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın petrol taşımacılığına yeniden açılması yönündeki anlaşma beklentileri, geçtiğimiz hafta altı önemli para birimine karşı doların değerini ölçen dolar endeksini hafifçe aşağı çekmişti.
Ancak, İsrail ordusunun Lübnan içlerine ilerleme talimatı vermesi ve ABD ile İran’ın karşılıklı yeni askeri hamleler gerçekleştirdiğini duyurmasıyla birlikte, haftanın ilk işlemlerinde petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti.
Piyasalardaki yön arayışında, jeopolitik risklerin yanı sıra bu hafta açıklanacak olan ABD istihdam verileri de belirleyici bir rol oynayacak. Fed yetkilileri, çatışmaların halihazırda yüksek seyreden enflasyonu daha da hızlandırması durumunda, bankanın faiz artışı yoluna gitmek zorunda kalabileceğine dair mesajlar veriyor.
İran savaşı doların yönünü belirleyecek
Sürece ilişkin değerlendirmelerde bulunan Commonwealth Bank of Australia Döviz Stratejisi Bölüm Başkanı Joseph Capurso, doların seyri üzerinde ABD-İran savaşındaki gelişmeler ile mayıs ayı ABD tarım dışı istihdam raporunun oldukça güçlü bir etki yaratacağını vurguladı. Capurso, Hürmüz Boğazı’nın ticarete yeniden açılması durumunda petrol fiyatlarındaki baskının zamanla hafifleyeceğini ve faiz oranlarının dolar üzerinde yeniden birincil yön belirleyici unsur haline geleceğini ifade etti.
Gelişmelerin ardından dolar endeksi, avro ve yen gibi para birimlerinden oluşan sepet karşısında, geçen haftaki yüzde 0,4’lük düşüşün yaralarını sararak yüzde 0,04 artışla 99,05 seviyesine yükseldi. Euro/dolar paritesi yüzde 0,13 değer kaybıyla 1,1644 seviyesine gerilerken, Japon yeni dolar karşısında yüzde 0,13 zayıflayarak 159,48 seviyesinden işlem gördü.
İngiliz sterlini ise yüzde 0,07’lik sınırlı bir gerilemeyle 1,3449 dolara indi. Hafta sonu ABD, İran’a ait radar ve İHA kontrol merkezlerine yönelik “meşru müdafaa” operasyonları düzenlediğini açıklarken; İran tarafı ise pazartesi günü hava kuvvetlerinin, kendisine yönelik saldırılarda kullanılan bir hava üssünü hedef aldığını duyurdu. Karşılıklı hamleler, ABD Başkanı Donald Trump’ın cuma günü İran ile ateşkesin uzatılmasını öngören anlaşma teklifine ilişkin yakın zamanda nihai bir karar vereceğini belirtmesinin ardından geldi.
Diplomatik cephede de hareketlilik sürerken, bir ABD’li yetkili pazar günü yaptığı açıklamada, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile “kademeli gerilimi azaltma” planı üzerine görüştüğünü kaydetti.
Netanyahu ise Hizbullah ile mücadele kapsamında askerlerin Lübnan’ın daha derin bölgelerine ilerlemesi yönünde emir verdiğini doğrulamıştı. Savaş öncesinde Fed’den faiz indirimi bekleyen küresel piyasalar, gelinen noktada merkez bankasının bir sonraki hamlesinin faiz artışı yönünde olacağına dair pozisyon alıyor. Görev süresi dolmak üzere olan Fed Başkanı Jerome Powell pazar günü yaptığı konuşmada para politikasının siyasallaşması riskine karşı uyarılarda bulunurken, Beth Hammack, Lorie Logan ve Mary Daly gibi önemli Fed yetkililerinin hafta boyunca yapacağı açıklamalar yakından takip edilecek.
Ekonomik veri takviminde ise Reuters anketine göre, 5 Haziran’da açıklanacak ABD tarım dışı istihdam verilerinin işsizlik oranını yüzde 4,3 olarak göstermesi ve istihdamda 85 bin kişilik bir artışa işaret etmesi bekleniyor.
Ayrıca, Tedarik Yönetim Enstitüsü (ISM) tarafından açıklanacak olan imalat sanayi PMI verisinin mayıs ayında, bir önceki aydaki 52,7 seviyesinden 53’e yükseleceği öngörülüyor. Avrupa cephesinde, Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, Güney Kore’de gerçekleştirdiği konuşmada, ABD dolarına endeksli stabil kripto para birimlerinin (stablecoin) kullanımındaki artışın, avronun gücünü ve ülkelerin para politikası uygulama kabiliyetini zayıflatabileceğini belirtti.
Schnabel, geçen hafta yaptığı açıklamada ise ABD-İran barış anlaşması sağlansa dahi ECB’nin bu ay faiz artışına gitmesi gerektiğini savunmuştu. Asya tarafında ise Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda’nın çarşamba günü yapacağı konuşma, bankanın önümüzdeki hafta bir faiz artışı kararı alıp almayacağına dair ipuçları içermesi açısından küresel piyasalar tarafından kritik bir gelişme olarak bekleniyor.
Küresel piyasalar için jeopolitik riskler ve faiz beklentileri
Küresel piyasalar, Orta Doğu’daki jeopolitik riskler ve büyük merkez bankalarının para politikası kararları arasındaki hassas dengede yön bulmaya çalışıyor.
Yatırımcılar için en kritik eşik, ABD ve İran arasındaki müzakerelerin Hürmüz Boğazı’ndaki enerji koridorunu güvenli bir şekilde yeniden açıp açamayacağı noktasında düğümleniyor.
Küresel petrol arzının kalbi konumundaki bu bölgedeki istikrar, enflasyon baskılarının hafiflemesi ve buna bağlı olarak Fed başta olmak üzere merkez bankalarının faiz artışı döngüsünü sonlandırıp gevşeme adımlarına yönelebilmesi açısından hayati bir önem taşıyor.
Kısa vadede jeopolitik manşetlerin yaratacağı volatilite öne çıksa da, piyasaların gözü orta vadeli ekonomik görünümü şekillendirecek olan makroekonomik verilerde ve politika yapıcıların rehberliğinde kalmaya devam edecek.
