BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre gรผn iรงinde Dolar/TL kuru 11,29’a, Euro/TL kuru 12,79’a, Sterlin/TL kuru da 15,20’ye kadar yรผkseldi.
Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn (TCMB) Eylรผl, Ekim ve Kasฤฑm aylarฤฑnda piyasalarฤฑn beklentisinin aksine toplamda 400 baz puan faiz indirimine gitmesi, TL’deki deฤer kaybฤฑnฤฑ hฤฑzlandฤฑrdฤฑ.
Enflasyonun yรผzde 20’ye yakฤฑn olmasฤฑna raฤmen TCMB’nin faizleri yรผzde 15 seviyesine รงekmesi, TL รผzerindeki baskฤฑyฤฑ artฤฑrฤฑyor.
Dolar/TL kuru ilk defa 12 Kasฤฑm Cuma gรผnรผ psikolojik sฤฑnฤฑr olan 10 seviyesinin รผzerine รงฤฑktฤฑ.
Kasฤฑm ayฤฑnda Tรผrk Lirasฤฑ dolara karลฤฑ yรผzde 11 deฤer kaybederek Bloomberg’in verilerine gรถre en kรถtรผ performans sergileyen geliลmekte olan รผlke para birimi oldu.
TL’nin altฤฑ haftadฤฑr kesintisiz deฤer kaybetmesi, kimi analistlerin Tรผrkiye’nin bir kur krizi iรงinde olduฤu yorumunu yapmasฤฑna neden oldu.
Peki bu ลartlar altฤฑnda bir kur krizinden bahsetmek mรผmkรผn mรผ?
Kanada merkezli yatฤฑrฤฑm bankasฤฑ TD Securities’ten geliลen piyasalar baล stratejisti Cristian Maggio’ya gรถre bu sorunun cevabฤฑ “Evet”.
Maggio, “Evet, bir kur krizi var. Ancak ลimdilik yoฤunluฤunun dรผลรผk olduฤunu sรถyleyebiliriz. 2018 yฤฑlฤฑnda kur bunun iki katฤฑ hฤฑzda hareket ediyordu” diyor.
Tรผrk Lirasฤฑ, bu haftanฤฑn baลฤฑndan beri dolara karลฤฑ yรผzde 8 deฤer kaybetti. TCMB’nin Kasฤฑm ayฤฑ faiz kararฤฑ รถncesi gรผnlรผk deฤer kaybฤฑ ise yรผzde 3’รผn รผzerine รงฤฑktฤฑ.
2018 yฤฑlฤฑnฤฑn Aฤustos ayฤฑnda ABD ve Tรผrkiye arasฤฑnda yaลanan Pastรถr Brunson krizinin tetiklemesiyle TL’de deฤer kaybฤฑ gรผnlรผk yรผzde 10’larฤฑ aลฤฑyordu.
Bu kur krizinden รถnce de TCMB uzun bir sรผre faizleri yรผkseltmekte direnmiล; ancak TL’deki keskin deฤer kayฤฑplarฤฑyla Eylรผl ayฤฑnda faizlerde sert bir yรผkseliล kararฤฑ almฤฑลtฤฑ.
“TL’deki kanamanฤฑn durmasฤฑ iรงin faizlerin artฤฑrฤฑlmasฤฑ gerek” diyen Cristian Maggio, ister istemez TCMB’nin eninde sonunda faizleri yรผkseltmek zorunda kalacaฤฤฑ gรถrรผลรผnde.
ฤฐsviรงre merkezli Swissquote bankasฤฑndan piyasa stratejisti ฤฐpek รzkardeลkaya ise Tรผrkiye’de kur krizinden ziyade bir Merkez Bankasฤฑ baฤฤฑmsฤฑzlฤฑk krizi olduฤunu dรผลรผnรผyor:
“Para politikasฤฑ kararlarฤฑ siyasi gรผรงlerin gรถlgesinde kalฤฑyor ve bu รงok vahim bir durum.”
รzkardeลkaya, Dolar/TL kurunun yakฤฑn zamandaki performansฤฑ ile ilgili olarak, “Kur 10, 12, 20 ve hatta daha da รผzerine รงฤฑkabilir. Dolardaki yรผkseliลin hฤฑzฤฑnฤฑ, piyasanฤฑn gรผveninin tekrar ne zaman kazanฤฑlacaฤฤฑ belirleyecek” yorumunda bulunuyor.
Swissquote bankasฤฑndan รzkardeลkaya, TL’deki bu hฤฑzlฤฑ deฤer kaybฤฑnฤฑn ekonomiye olan etkisini ise ลu ลekilde anlatฤฑyor:
“TL’deki deฤer kaybฤฑ รผlkenin fakirleลmesini, ekonominin yavaลlamasฤฑnฤฑ ve ลirket borรง krizini tetikleyecektir. รzellikle dolarฤฑn zaten gรผรงlendiฤi ve enerji fiyatlarฤฑnฤฑn bu kadar arttฤฑฤฤฑ bir dรถnemde TL’nin gรผรง kaybetmesi demek, ekonomi iรงin aฤฤฑr bir yรผk demek.”
TD Securities’ten Cristian Maggio da Dolar/TL kurunun รงoktan beklentileri aลtฤฑฤฤฑnฤฑ vurguluyor.
Dรถviz alฤฑm ve satฤฑm platformu FxPro’dan kฤฑdemli piyasa analisti Alex Kuptsikevich ise “TL’deki deฤer kaybฤฑ, dรผลรผk faiz politikasฤฑna destek verdiฤini tekrar aรงฤฑklayan Erdoฤan’ฤฑn yardฤฑmฤฑ olmadan gerรงekleลemezdi” diyor.
Cumhurbaลkanฤฑ Recep Tayyip Erdoฤan, uzun zamandฤฑr yรผksek faizin enflasyona neden olduฤunu รถne sรผrerek genel kabul gรถren ekonomi teorisinin tersi bir politika izliyor.
รoฤu uzmana gรถre ise faizleri yรผksek tutmak enflasyonla mรผcadele etmek iรงin takip edilmesi gereken bir para politikasฤฑ aracฤฑ.
Erdoฤan, son olarak dรผn AKP Meclis Grup Toplantฤฑsฤฑ’nda yaptฤฑฤฤฑ konuลmada “Beraber yรผrรผdรผฤรผmรผz arkadaลlarฤฑmฤฑzdan faizi savunanlar, kusura bakmasฤฑnlar. Bu yolda ben, faizi savunanla beraber olmam” demiลti.
Londra merkezli ekonomik danฤฑลmanlฤฑk kurumu Capital Economics’in geliลmekte olan piyasalar kฤฑdemli ekonomisti Jason Tuvey de Tรผrkiye’nin kur krizi etkisi altฤฑna girmek รผzere olduฤunu dรผลรผnenlerden.
Jason Tuvey’e gรถre Erdoฤan’ฤฑn baskฤฑsฤฑ faizlerin dรผลรผrรผlmesine bu da enflasyonun yรผkselmesine neden oluyor.
Tuvey, en bรผyรผk riskin bankacฤฑlฤฑk sektรถrรผ รผzerinde olduฤu gรถrรผลรผnde.
Kur krizi nedir?
Para biriminin deฤerindeki ani ve yรผksek frekanslฤฑ deฤiลimler, “kur ลoku” olarak adlandฤฑrฤฑlฤฑyor.
Kur ลoklarฤฑnฤฑn enflasyondan faiz oranlarฤฑna, ithalat ve ihracattan istihdama kadar yayฤฑlan etkileri var.
Bir รผlkenin para biriminde ani deฤer kaybฤฑ yaลanmasฤฑ durumuna da “kur krizi” adฤฑ veriliyor.
Kur krizinin en sert etkisi yรผkselen enflasyonda kendini gรถsteriyor.
