Bir spor dalฤฑ olmasฤฑnฤฑn yanฤฑnda ekonomik anlamda da boy gรถsteren futbol kulรผpleri mali disiplini saฤlamakta oldukรงa zorlanฤฑยญyorlar. Hisseleri borsada ฤฐลlem gรถren dรถrt bรผyรผklerin toplam borcu yaklaลฤฑk 3.9 milyar lira civarฤฑnda. Borรงlarฤฑn artยญmasฤฑ, kulรผplerin borsa performansฤฑnฤฑ da kรถtรผ etkilemeye devam ediyor. Borยญsada iลlem gรถren 4 kulรผbรผn toplam piyasa deฤerleri son 5 yฤฑlda yรผzde 70 dรผลรผลle 3 milyar dolardan yaklaลฤฑk 899 milyon dolara geriledi. Tรผrk Lirasฤฑ’nฤฑn dolar ve euro karลฤฑsฤฑndaki deฤer kayยญbฤฑnฤฑn da spor kulรผplerinin piyasa deฤeยญrini olumsuz etkilediฤini sรถyleyebiliriz.
Yรผksek kur, dรถrt bรผyรผklerin finansal gรถrรผnรผmรผ aรงฤฑsฤฑndan en bรผyรผk risklerยญden biri durumunda. รรผnkรผ oyuncu kontratlarฤฑnฤฑn birรงoฤu euro ve dolar รผzerinden. Bu durum kulรผplerin yeni oyuncu transferi รผstรผnde de ciddi bir baskฤฑ oluลturuyor. Kurda gelinen seviyelerin deยญvamlฤฑlฤฑฤฤฑ, Temmuz ayฤฑnda baลlayacak olan transfer sezonuyla birlikte kulรผplerin kullandฤฑklarฤฑ, kullanmalarฤฑ ve/veya yapฤฑlandฤฑrmalarฤฑ muhtemel krediler, oyuncu kontratlarฤฑ ile birleลerek kulรผbรผn borรง yรผkรผnรผ ciddi oranda arttฤฑrma potansiyeli taลฤฑyor. Fut bolculara รถdenen yฤฑllฤฑk sabit gelirlerin yanฤฑnda maรง baลฤฑ รผcretleri de kulรผplere ek maliyet yรผkรผmlรผฤรผ geยญtirmektedir. Ayrฤฑca, geรงmiลi baลarฤฑlarla dolu yฤฑldฤฑz oyuncularฤฑn yรผksek transfer รผcretleri nedeniyle son uฤrak yerlerinin Tรผrk kulรผpleri olduฤunu da belirtmekte fayda var. ลike soruลturmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan zorlu gรผnler geรงiren futbol kulรผpleri, borsada sert deฤer kayฤฑplarฤฑna uฤrayarak yatฤฑrฤฑmcฤฑsฤฑnฤฑ รผzmรผลtรผ. Temmuz 2011’den bugรผne spor endeksinde kayฤฑp yaklaลฤฑk yรผzde 40’ฤฑ bulurken en yรผkยญsek kayฤฑp yรผzde 80 ฤฐle Galatasaray’ฤฑn, en az kayฤฑp ฤฐse, yรผzde 35 ฤฐle Fenerbahรงe’nin oldu. ลike soruลturmasฤฑndan bugรผne yaralarฤฑnฤฑ sarmaya รงalฤฑลan dรถrt bรผyรผklerin borsa perforยญmanslarฤฑna baktฤฑฤฤฑmฤฑzda ฤฐse, yฤฑlฤฑn baลฤฑndan bugรผne Galatasaray’ฤฑn yรผzde 25, Trabzonspor’un yรผzde 98, Beลiktaล’ฤฑn yรผzde 71 prim yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ve Fenerbahรงe’nin yaklaลฤฑk yรผzde 1 deฤer kaybettiฤini gรถrรผyoruz.
BEลฤฐKTAล BORSADA ลAMPฤฐYON
Sรผper Ligin bitimine bir hafta kala ลampiyonluฤunu ilan eden Beลiktaล lig dรถneminin de borsa ลampiyonluฤuยญnu kaptฤฑrmadฤฑ. Sรผper Lig’in baลladฤฑฤฤฑ 14 Aฤustos 2015 tarihinden ilgin son bulduฤu tarihe kadar Beลiktaล hisseleri yรผzde 143, Trabzonspor hisseleri yรผzde 91 deฤer kazanฤฑrken, Fenerbahรงe hisยญseleri yรผzde 3.50, Galatasaray hisseleri ฤฐse yรผzde 7.50 deฤer kaybetti.
Finansal darboฤazdan geรงen futbol kulรผpleri bu yฤฑl genel olarak toparlanยญma gรถsterse de en ฤฐyi performansฤฑ Beลiktaล’ฤฑn gรถsterdiฤini gรถrรผyoruz. Vodafone Arena’nฤฑn aรงฤฑlฤฑลฤฑ iรงin 350 milyon liralฤฑk harcama gerรงekleลtiren kulรผbรผn 380 milyon liranฤฑn รผzerindeki sponsorluk anlaลmalarฤฑnฤฑ da atlamamak gerekiyor. Buna raฤmen kulรผbรผn yaklaลฤฑk 784 milyon liralฤฑk borcu bu olumlu tabloyu gรถlgesi altฤฑna alฤฑyor. ลampiyonluk payฤฑ, Sรผper Lig katฤฑlฤฑm payฤฑ, lisanslฤฑ รผrรผn satฤฑลฤฑ gibi gelir gruplarฤฑyla birlikte siyah beyazlฤฑ kulรผยญbรผn kasasฤฑna ลampiyonlukla birlikte toplamda yaklaลฤฑk 168 milyon TL girยญmesi bekleniyor. Kulรผbรผn ลampiyonยญlukla birlikte saฤlayacaฤฤฑ gelirlerinin toplamฤฑ, toplam borcun yรผzde 21,5’lni oluลturuyor.
Bordo mavili kulรผp ise, naklen yayฤฑn futbolcu kiralama, reklam, sponsorluk, ฤฐsim hakkฤฑ, stat hasฤฑlatฤฑ gibi kalemlerยญden toplam 82 milyon 886 bin lira kazanmasฤฑna karลฤฑlฤฑk futbolculara veย teknik ekibe, amortisman giderlerine, seyahat, tescil ve stadyum giderlerine toplam 157 milyon 432 bin lira harยญcadฤฑ. Kulรผbรผn toplam borcu ฤฐse, 417 milyon lira dรผzeyinde bulunuyor.
Dรถrt bรผyรผklerde borรง yรผkรผmlรผlรผฤรผ sฤฑralamasฤฑnda 1.5 milyar TL ile Galaยญtasaray ilk sฤฑrada yer alฤฑrken 1 milyar 110 milyon TL ile Fenerbahรงe ฤฐkinci sฤฑrada yer alฤฑyor. Bu ฤฐki bรผyรผk kulรผยญbรผn milyon euro deฤerinde yaptฤฑklarฤฑ transferlerde ลirket net dรถviz pozisยญyonlarฤฑna olumsuz katkฤฑsฤฑ yadsฤฑnamaz bir gerรงek.
Diฤer taraftan seyirci ortalamalarฤฑna bakฤฑldฤฑฤฤฑ zaman E-Bilet ve Passolig uygulamalarฤฑndan dolayฤฑ seyirci oraยญnฤฑnda geรงtiฤimiz sezona gรถre dรผลรผล yaลandฤฑฤฤฑ gรถze รงarpฤฑyor. Passolig uygulamasฤฑna geรงilmesiyle birlikte kuยญlรผplerinin hedeflediฤi stat gelirlerinin altฤฑnda kaldฤฑklarฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz.
Tรผrkiye’deki kulรผplerin operasyoยญnel gelirleri operasyonel giderlerini karลฤฑlamazken seรงili yurt dฤฑลฤฑ kulรผplerยญde durumun tam tersi olduฤu gรถze รงarpฤฑyor. Kulรผplerin gelirleri giderlerini karลฤฑlayamadฤฑฤฤฑndan dolayฤฑ bu kulรผpler ek finansman ฤฐhยญtiyacฤฑ duyuyorยญlar. Bu nedenle ลirketlerin yฤฑllar itibariyle borรงยญluluk oranlarฤฑ da artฤฑล gรถsteriyor.ย (Murat Tufan/Derin Ekonomi Dergisi)
