Dow Jones endeksi günü yükselişle kapattı

New York borsasında Dow Jones endeksi, haftanın son işlem gününde petrol fiyatlarındaki geri çekilmenin enerji maliyetleri kaynaklı baskıyı hafifletmesiyle değer kazanarak günü artışla kapattı. Orta Doğu genelindeki jeopolitik risklerin tetiklediği sert fiyat hareketlerinin ardından enerji piyasalarında gözlenen gevşeme, hisse senedi piyasalarında alımları desteklerken; ABD ekonomisine ilişkin açıklanan enflasyon göstergeleri ve tahvil piyasasındaki hareketlilik yatırımcıların odak noktasındaki yerini korudu.

Haftanın kapanışında Dow Jones endeksi yüzde 0,98 oranında değer kazanarak 52.573,29 puana yükseldi. Dow Jones ile birlikte benzer şekilde geniş tabanlı S&P 500 endeksi yüzde 0,86 artış kaydederek 7.656,98 puana çıkarken, teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksi de yüzde 0,96 primle 26.333,04 puana ulaştı. Piyasalardaki toparlanma eğiliminde, hafta boyunca yükseliş kaydeden ham petrol fiyatlarının vadeli işlemlerde gerilemesi belirleyici faktörler arasında yer aldı.

Dow Jones günü yükselişle kapatırken, Brent petrolün vadeli varil fiyatı Türkiye saatiyle 23.20 sularında yüzde 2,7 azalış göstererek 104,70 dolar seviyesine indi. Aynı dakikalarda Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı da yüzde 2,1 düşüşle 100,36 dolardan işlem gördü. Enerji emtiasındaki söz konusu gevşeme, üretim ve taşımacılık maliyetlerinin şirket kârlılıkları üzerindeki baskısını sınırlayarak endekslerin genelinde risk iştahını destekledi.

Dow Jones yatırımlarında petrol etkisi ve tahvil getirilerindeki tırmanış

Piyasalarda petrol kaynaklı bir rahatlama görülmesine karşın, makroekonomik cephede açıklanan veriler para politikasının geleceğine dair belirsizlikleri canlı tutuyor. ABD Çalışma Bakanlığı tarafından yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) raporuna göre, tüketici fiyatları ağustos ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 3,4 oranında artış gösterdi.

Değişken gıda ve enerji kalemlerini kapsam dışı bırakan çekirdek enflasyon göstergesi ise aylık bazda yüzde 0,3 artarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti. Çekirdek göstergelerdeki katılığın korunması, fiyat baskılarının ekonomi geneline yayıldığına işaret ederken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikasında sıkı duruşunu sürdürebileceği yönündeki tahminleri güçlendirdi.

Enflasyon raporunun yayımlanmasının hemen ardından tahvil piyasasında satışlar yoğunlaştı ve getiriler hızla yükseldi. ABD’nin 10 yıl vadeli hazine tahvili faizi yüzde 4,99’un üzerine tırmanarak Ekim 2023 döneminden bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı; getiriler günün ilerleyen saatlerinde yüzde 4,97 seviyesinde dengelendi. Tahvil faizlerindeki yukarı yönlü sert hareketler, borçlanma maliyetlerini doğrudan etkileyerek şirketlerin finansman yükünü artırma potansiyeli taşıyor. Buna karşın Dow Jones bileşeni olan sanayi ve finans hisselerinin bir bölümü, petrol fiyatlarındaki gerilemenin operasyonel marjları koruyacağı beklentisiyle tahvil cephesindeki satış baskısına direnç gösterdi. Piyasa aktörleri, faiz oranlarının uzun süre yüksek seviyelerde kalma ihtimalini değerlendirirken, hisse senedi değerlemeleri ile risksiz getiri oranları arasındaki denge yeniden fiyatlanıyor.

Finansal piyasaları etkileyen diğer bir gelişme ise tüketici duyarlılığı tarafında yaşandı. Michigan Üniversitesi tarafından hazırlanan tüketici güven endeksi, eylül ayında 47,8 seviyesine gerileyerek piyasa beklentilerinin belirgin biçimde altında kaldı. Tüketici güvenindeki bu zayıflama hanehalkının harcama eğilimine dair endişeleri artırırken, anketin alt kalemlerinde tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisinin eylülde yüzde 4’ten yüzde 4,6 seviyesine yükseldiği görüldü. Tüketicilerin enflasyonun yüksek kalmaya devam edeceğine yönelik algısı, ücret artışı talepleri ve fiyatlama davranışları üzerinden enflasyonist sarmalı besleyebilecek bir risk unsuru olarak değerlendiriliyor. Öte yandan kamu maliyesi cephesinde federal hükümetin bütçe açığı, ağustos ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 52 oranında azalarak 167 milyar dolara indi. Bütçe açığındaki bu daralma kamu borçlanma gereksinimi açısından kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da, genel ekonomik dengeler üzerindeki belirleyici rol Fed’in faiz patikasında kalmaya devam ediyor.

Tahvil getirilerinin kritik eşiklerde bulunması, kurumsal kredi piyasalarında ve konut kredisi faizlerinde yukarı yönlü baskı yaratıyor. Bankacılık sektörü analistleri, gösterge faizlerin yüzde 5 bandına yaklaşmasının hisse senedi piyasalarında kâr realizasyonlarını tetikleyebileceği uyarısında bulunurken; sanayi şirketlerinin yatırım harcamalarını erteleme ihtimali büyüme görünümünü gölgeleyebiliyor. Yatırımcılar, enerji fiyatlarındaki düşüşün sağladığı anlık rahatlama ile sıkılaşan finansal koşulların orta vadeli etkilerini aynı anda tartıyor. Hafta boyunca kaydedilen dalgalanmalar, hisse senedi piyasalarında işlem hacimlerinin belirli sektörlerde yoğunlaşmasına ve yatırımcıların defansif pozisyonlara yönelmesine yol açtı.

Piyasada faiz kararı öncesi risk algısı ve makroekonomik göstergeler

Wall Street’te (S&P 500, Dow Jones, Nasdaq) işlem gören büyük kuruluşların temsilcileri, gelecek hafta toplanacak olan Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısından çıkacak faiz kararının piyasaların orta vadeli yönünü belirleyeceğini ifade ediyor. Enflasyon verilerinin beklentileri aşması ve tüketici beklentilerindeki bozulma, politika yapıcıların faiz artışına gidebileceği veya en azından faiz indirim döngüsünü öngörülenden daha ileri bir tarihe erteleyebileceği ihtimalini kuvvetlendiriyor. Küresel enerji arzına dair jeopolitik risklerin tam anlamıyla ortadan kalkmamış olması, emtia kaynaklı enflasyonist şokların her an yeniden tetiklenebileceğini gösteriyor. Brent petrolün 100 dolar bandının hemen üzerinde tutunması, merkez bankalarının fiyat istikrarı hedefine ulaşmasını zorlaştıran temel unsurlardan biri olmaya devam ediyor.

Piyasa uzmanları, Dow Jones endeksinin haftayı kazanımla noktalamasına karşın, tahvil faizlerinin tepe seviyeleri test etmesinin önümüzdeki işlem günlerinde volatiliteyi artırabileceğini kaydediyor. Şirket bilançolarının yüksek faiz ortamındaki dayanıklılığı, tüketici harcamalarındaki yavaşlama sinyalleri ve iş gücü piyasasından gelecek yeni veriler, para otoritesinin manevra alanını doğrudan şekillendirecek. Kurumsal yatırımcıların portföy dağılımlarında nakit ve kısa vadeli sabit getirili menkul kıymetlerin ağırlığını artırma eğiliminde olduğu gözlenirken; hisse senedi piyasalarındaki yukarı yönlü hareketlerin kalıcılığı, Fed’in enflasyonla mücadeledeki kararlılığı ile ekonomik aktiviteyi dengede tutma kapasitesine bağlı kalacak. Makroekonomik veriler ışığında şekillenen bu görünüm, küresel piyasalarda temkinli duruşun korunmasını gerektiriyor.

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı