Dow Jones endeksi kritik kayıpla kapandı

New York borsasında (S&P 500, Nasdaq, Dow Jones) işlem gören Dow Jones endeksi, yapay zeka sektöründe büyüme hızının yavaşlatılmasına yönelik üst düzey çağrılar ve Orta Doğu’da enerji koridorlarını vuran saldırıların akaryakıt maliyetlerini tırmandırması nedeniyle haftanın ilk işlem gününü belirgin bir kayıpla tamamladı.

Wall Street’in önde gelen göstergelerindeki satış baskısı genele yayılırken, kapanışta Dow Jones endeksi yüzde 0,29 azalışla 51.421,20 puana indi. Dow Jones’a benzer şekilde S&P 500 endeksi yüzde 0,48 gerileyerek 7.619,98 puana, teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu Nasdaq endeksi ise yüzde 0,56 kayıpla 26.186,41 puana çekildi.

Teknoloji önderlerinin model güvenliğine dair temkinli duruşu çip üreticilerinde sert değer kayıpları doğururken, jeopolitik risklerin tetiklediği petrol fiyat artışları borçlanma maliyetlerini doğrudan yukarı taşıdı. Dow Jones’ta satışlar ağırlık kazandı.

Dow Jones çip üreticilerindeki sert satışların baskısıyla geriledi

New York borsasında (S&P 500, Nasdaq, Dow Jones) işlem gören göstergeler, özellikle teknoloji devlerinin lider kadrolarından gelen beklenmedik uyarıların ardından belirgin bir satış dalgasıyla karşılaştı. Anthropic Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, üretken yapay zeka sistemlerinin kontrol edilebilirliğine ilişkin teknik ve toplumsal risklerin arttığına dikkati çekerek şirketlere modellerin geliştirilme temposunu düşürme çağrısında bulundu.

Güvenlik mimarisinin teknolojik kapasitenin gerisinde kalması halinde telafisi güç sorunlar doğabileceğini vurgulayan Amodei’nin bu değerlendirmesi, sektörün önde gelen diğer karar vericileri tarafından da hızla destek gördü. Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi Elon Musk ile OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman, sosyal medya hesapları üzerinden yayımladıkları mesajlarla bu yaklaşıma katıldıklarını duyurdu. Altman ayrıca katıldığı bir mülakatta, sistem güvenliğine dair yapısal öncelikler nedeniyle şirketinin bu takvim yılı içinde halka açılma planını askıya aldığını belirtti. Karar alıcıların ve sektör öncülerinin bu açıklamaları, hisse senedi piyasalarında sermaye harcamalarının hız keseceği beklentisini kuvvetlendirdi.

Söz konusu güvenlik tartışmalarına Washington yönetimi de gecikmeden dahil oldu. ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka teknolojisinin kontrolden çıkacağı yönündeki söylemlerin gerçeği yansıtmadığını ve sürece dair asılsız bir komplo yürütüldüğünü savundu. Ancak kamuoyu önünde yaşanan bu kutuplaşma, teknoloji şirketlerinin gelecekteki lisanslama gelirlerine ve sipariş büyüklüklerine dair piyasa güvenini zedeledi. Teknoloji ekosisteminin veri işleme altyapısını sağlayan yarı iletken üreticileri, seans boyunca doğrudan satış baskısının merkezinde yer aldı. Sektörün en büyük donanım tedarikçilerinden Marvell Technology hisseleri günü yüzde 7,3 kayıpla tamamlarken, Intel hisselerinde yüzde 5,6, Broadcom hisselerinde yüzde 4,8 düşüş kaydedildi. Yüksek işlem kapasiteli grafik işlemcileriyle yapay zeka rallisini sürükleyen Nvidia hisseleri seansı yüzde 3,4 kayıpla bitirirken, rakibi AMD hisseleri yüzde 4,4 değer kaybetti. Çip sektöründeki geniş tabanlı bu geri çekilme, Dow Jones endeksi dahil olmak üzere tüm New York borsası endekslerinin haftaya zayıf bir başlangıç yapmasına yol açtı.

Teknoloji şirketlerindeki değer kayıplarının derinleşmesi, yatırımcıların son dönemde şişen değerlemeleri yeniden gözden geçirmesini zorunlu kılıyor. Şirketlerin sermaye yoğun araştırma ve geliştirme projelerinde frene basması ihtimali, yalnızca donanım üreticilerini değil, bu sistemleri kullanarak verimlilik artışı hedefleyen kurumsal yapıları da doğrudan etkiliyor. Pazar analistleri, geliştirme süreçlerindeki herhangi bir kurumsal veya yasal duraklamanın, yarı iletken sektöründe arz fazlası yaratabileceğine işaret ediyor. Yüksek çarpanlarla işlem gören dev teknoloji şirketlerinin bilançolarında oluşabilecek bu yavaşlama, kurumsal yatırımcıların pozisyonlarını defansif sektörlere kaydırmasını hızlandırıyor. Bilişim sektöründen çıkan fonların nakit varlıklara veya sabit getirili menkul kıymetlere yönelmesi, Wall Street genelinde hacimlerin düşmesine ve volatilite göstergelerinin yukarı sıçramasına zemin hazırlıyor. Hisse senedi piyasalarındaki bu kırılgan yapı, makroekonomik verilerin yaratacağı dalgalanmalara karşı piyasayı daha hassas bir konuma getiriyor.

Enerji koridorlarında tırmanan riskler ve kritik faiz kararı öncesi son görünüm

Dow Jones dahil küresel piyasalarda yön arayışı sürerken, Orta Doğu kaynaklı jeopolitik çatışmaların enerji altyapılarını doğrudan vurması risk algısını daha da bozdu. Irak topraklarından fırlatılan insansız hava araçlarının, Suudi Arabistan’ın Hürmüz Boğazı’na alternatif güzergâh olarak devreye aldığı stratejik doğu-batı petrol boru hattında hasara yol açması bölgede tansiyonu en üst düzeye taşıdı.

Riyad yönetiminin hattı güvenlik gerekçesiyle kapatma kararı alması, dünya enerji arzının güvenliğine dair endişeleri yeniden alevlendirdi. Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer ve sevkiyat güvenliğini müzakere etmek üzere Umman’da düzenlenmesi planlanan İran ile Arap ülkeleri arasındaki kritik diplomatik zirve, boru hattına düzenlenen bu saldırının ardından süresiz olarak ertelendi. Diplomatik kanalların tıkanması, Basra Körfezi’nden sağlanan ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının kesintiye uğrayabileceği ihtimalini gündemde tutuyor.

Beyaz Saray cephesinden gelen değerlendirmeler ise küresel jeopolitik dengelere dair farklı bir tartışma başlattı. ABD Başkanı Donald Trump, küresel çaptaki dizel yakıt fiyatlarındaki sert yükselişin asıl kaynağının İran değil Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmalar olduğunu savundu. Trump, iki ülkenin birbirlerinin enerji üretim ve iletim tesislerini hedef almamak üzere mutabakata vardığını açıklarken, ekonomik abluka altındaki Tahran yönetiminin Washington ile acilen ve kuvvetli biçimde bir anlaşma zemini aradığını kaydetti. İran ile ABD arasında süregelen belirsiz diplomatik süreci değerlendiren Trump, yönetimin şartlar oluştuğu takdirde müzakere kapısını aralık tuttuğunu ancak nihai kararı kendisinin vereceğini belirtti. Diplomatik alandaki bu belirsizlikler, enerji emtiasındaki fiyatlamaların jeopolitik haber akışına aşırı duyarlı hale gelmesine neden oluyor.

Ortaya çıkan arz tehditleri, uluslararası piyasalarda petrol kontratlarının hızla değer kazanmasına yol açtı. Brent ham petrolünün vadeli varil fiyatı yüzde 1,5 artış kaydederek 106,20 dolara yerleşti. Aynı dakikalarda ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı da yüzde 1,8 prim yaparak 101,89 dolardan işlem gördü. Enerji maliyetlerindeki bu yükseliş eğilimi, küresel dezenflasyon sürecinin sekteye uğrayabileceği endişelerini beraberinde getiriyor. Akaryakıt ve taşımacılık kalemlerindeki maliyet baskısının nihai tüketici fiyatlarına yansıma ihtimali, sabit getirili menkul kıymet piyasalarında sert satışları tetikledi. ABD’nin 10 yıl vadeli Hazine tahvili faizi, enflasyon beklentilerindeki bozulmanın etkisiyle 2023 yılından bu yana ilk kez yüzde 5 eşiğinin üzerine çıktı. Borçlanma maliyetlerinin bu seviyeye tırmanması, risksiz getiri arayışındaki sermayenin pay piyasalarından uzaklaşmasına sebep oluyor.

Dow Jones geriledi, tahvil faizleri yükseldi

Tahvil faizlerindeki yükseliş ve tırmanan jeopolitik gerginlik, tüm dikkatlerin ABD Merkez Bankasının (Fed) gerçekleştireceği para politikası toplantısına çevrilmesine yol açtı. İstihdam piyasasından gelen güçlü veriler, katılık gösteren çekirdek enflasyon göstergeleri ve Fed Başkanı Kevin Warsh’ın fiyat istikrarını sağlama yönündeki şahin mesajları piyasa beklentilerini şekillendiriyor. Para piyasalarındaki türev fiyatlamalarda, Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) politika faizinde 25 baz puanlık bir artışa gitme ihtimali yüzde 92 seviyesinde fiyatlanıyor. Yüksek faiz ortamının beklenenden daha uzun süre korunacağı algısı, borçluluk oranı yüksek şirketler ve sermaye yoğun sektörler üzerinde ek maliyet baskısı yaratıyor. Yatırımcılar, enerji fiyatlarındaki şokun para politikası patikasına yapacağı olası etkileri izlerken, Fed’in vereceği sinyaller New York borsasının orta vadeli seyrinde ana belirleyici olmaya devam ediyor.

Selim Soydan

Tüm Yazıları

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu. 2010 yılından Türkiye'nin önde gelen gazetelerinin dijital servislerinde teknoloji ve finans konularında yazı haberlere imza attı