Küresel piyasalar haftaya ABD ile İran arasında tırmanan askeri gerilimin gölgesinde başlarken, jeopolitik risk algısındaki keskin artış Dow Jones endeksi vadelilerinde ve diğer ana endekslerde sert düşüşleri beraberinde getirdi.
Pazar gecesi işlem seansının açılmasıyla birlikte Dow Jones endeksi vadeli kontratları %0,8 oranında değer kaybederken; teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 ve geniş tabanlı S&P 500 endeks vadelileri de %0,7 seviyesinde gerileme kaydetti.
Dow Jones vadelilerde düşüş yaşanırken, yatırımcıların riskli varlıklardan kaçışını tetikleyen temel gelişme, ABD Başkanı Donald Trump’ın Umman Denizi’nde bir İran kargo gemisine müdahale edildiğini ve geminin kontrolünün ele geçirildiğini duyurması oldu.
Jeopolitik risk dalgası ve enerji piyasalarındaki volatilite
Piyasalardaki satış dalgasının fitilini ateşleyen gelişme, ABD Başkanı Donald Trump’ın “Truth Social” platformu üzerinden yaptığı açıklamalarla netleşti.
Trump, İran’a ait “TOUSKA” isimli kargo gemisinin ABD Deniz Kuvvetleri tarafından durdurulduğunu kaydetti. İranlı mürettebatın uyarılara uymadığını belirten Trump, USS Spruance muhribinin geminin motor dairesine ateş açarak aracı devre dışı bıraktığını ve ardından deniz piyadelerinin gemiye çıktığını ifade etti.
Bu hamle, Orta Doğu’da stratejik geçiş noktaları üzerindeki hakimiyet mücadelesinin doğrudan askeri çatışma riskini artırdığına dair piyasalarda ciddi bir endişe yarattı.
Dow Jones vadelileri zayıf düştü, petrol yükseldi
Gerilimin tırmanması, enerji piyasalarında anlık bir sıçramaya yol açtı. Enerji arz güvenliğine yönelik endişelerle ABD tipi ham petrol (WTI) %6,9 oranında yükselerek 90 dolar sınırına gelirken, küresel gösterge olan Brent petrol varil başına 95 dolar seviyesine yaklaştı.
Trump’ın, İran’ın uzlaşmaması durumunda enerji ve sivil altyapı tesislerini hedef alabileceğine dair “Artık iyi niyet yok” şeklindeki sert uyarısı, volatiliteyi artıran ana unsur olarak değerlendirildi. Ekonomistler, petrol fiyatlarındaki bu ani yükselişin küresel enflasyonla mücadele sürecini zorlaştırabileceğine ve merkez bankalarının faiz kararlarını etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Bilanço dönemi ve piyasa beklentileri
Haftanın geri kalanında yatırımcıların odağı, artan jeopolitik risk atmosferi ile kurumsal karlılık verileri arasındaki dengede kalacak. Tesla, Intel ve United Airlines gibi dev isimlerin açıklayacağı bilançolar, yüksek faiz ve siyasi gerginlik ortamında şirketlerin performansına dair kritik sinyaller verecek.
Özellikle Orta Doğu’daki durumun Hürmüz Boğazı üzerindeki etkileri ve küresel ticaret rotalarındaki olası aksamalar, piyasa aktörlerinin en önemli takip maddesi olmaya devam edecek.
Analistler, jeopolitik risklerin kalıcı hale gelmesi durumunda güvenli liman varlıklarına olan talebin artabileceğini ve borsalardaki satış baskısının derinleşebileceğini öngörüyor.
