New York borsasında Dow Jones vadeli işlemleri, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump’ın İran enerji tesislerine yönelik saldırı planını ertelemesinin ardından cuma sabahı yükseliş kaydetti.
Küresel piyasalar, ertelenen saldırı takvimiyle birlikte savaşın hafifleyebileceğine dair umutları fiyatlıyor. S&P 500 vadeli işlemleri cuma sabahı yüzde 0,55 oranında artışla 6.560,75 puana ulaştı. Nasdaq 100 vadeli kontratları yüzde 0,6 oranında yükselerek 23.935,50 puana çıkarken, Dow Jones vadeli işlemleri yüzde 0,5 oranında primle 46.460,0 puana tırmandı.
Böylece Amerikan endeksleri perşembe günkü ana seansta yaşanan derin kayıpların ardından toparlanma eğilimi gösterdi. Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq dün sert kayıp ile kapanmıştı.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, İran enerji altyapısına yönelik saldırı takvimini 6 Nisan tarihine kadar uzattığını duyurdu. Yeni takvim, cuma günü dolması beklenen bir önceki sürenin on gün sonrasına işaret ediyor. Trump, Tahran yönetiminin ek süre talep ettiğini ve müzakerelerin iyi gittiğini savundu ancak konuyla ilgili detay vermedi.
Amerikan başkanı, İran hükümetinin Hürmüz Boğazı’ndan on petrol tankerinin geçişine izin verdiğini ileri sürdü. Dünyadaki petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sini sağlayan Hürmüz Boğazı, Tahran yönetiminin kontrolünde bulunuyor. Washington yönetiminin enerji tesislerine yönelik saldırı planı, doğrudan boğazın uluslararası trafiğe açılması şartına bağlanmıştı.
Ertelenen saldırı takvimi piyasalara bir miktar nefes aldırsa bile, Pentagon kaynaklı yeni askeri planlar yatırımcıları tedirgin etmeye devam ediyor. Wall Street Journal gazetesinin haberine göre Amerikan Savunma Bakanlığı, Orta Doğu’ya 10 bin ilave asker göndermeyi planlıyor. Yeni askeri birliklerin bölgeye sevkiyat planı, vadeli işlemlerde dalgalanmaya yol açtı.
İlgili haberin ardından perşembe akşamı kazançlarını hızla geri veren vadeli kontratlar, cuma sabahına doğru yeniden toparlandı. Planlanan 10 bin kişilik ilave kuvvetin, halihazırda Orta Doğu’da bulunan 5 bin deniz piyadesi ve paraşütçü birliğine katılması bekleniyor. Askeri birliklerin, İran sınırlarına ve ülkenin kilit petrol ihracat terminali konumundaki Kharg Adası’na saldırı mesafesinde konuşlandırılacağı tahmin ediliyor.
Yeni askeri yığınak planları, Washington ile Tahran arasındaki muhtemel bir ateşkes görüşmesine dair iyimserliği zayıflatıyor. Siyasi cephedeki karmaşık mesajlar, borsalardaki fiyatlamaların yönünü anlık olarak değiştiriyor. Yatırımcılar, birbirine zıt yöndeki askeri ve diplomatik gelişmeleri aynı anda değerlendirmek zorunda kalıyor. Washington cephesindeki kararsız tablo, küresel sermayenin strateji kurmasını zorlaştırarak günlük işlemlerdeki oynaklığı artırıyor.
Dow Jones ve teknoloji hisselerindeki kayıplar
Wall Street endeksleri, müzakerelere dair çelişkili sinyallerin yatırımcıları riskli varlıklardan uzaklaştırmasıyla perşembe gününü sert düşüşlerle tamamlamıştı. Teknoloji hisselerinin ağırlıkta olduğu Nasdaq Composite endeksi, perşembe seansını son rekor kapanış seviyesinin yüzde 10’undan daha aşağıda kapatarak resmen düzeltme bölgesine girdi. Sosyal medya devi Meta Platforms hisseleri, şirketin genç kullanıcılara zarar vermekten sorumlu tutulduğu iki ayrı mahkeme kararının ardından yüzde 7 oranında değer kaybetti.
Meta hisselerindeki düşüş, teknoloji endeksini aşağı çeken en büyük etkenlerden biri oldu. Yapay zeka çip üreticisi Nvidia hisseleri ise yüzde 4 oranında geriledi. Çip tasarımcısı Arm Holdings şirketinin yeni bir veri merkezi çipi tanıtması, sektördeki rekabetin artacağına dair endişeleri alevlendirdi.
Perşembe günkü ana seansta geniş tabanlı S&P 500 endeksi yüzde 1,7 oranında düşerken, sanayi şirketlerinin işlem gördüğü Dow Jones Sanayi Ortalaması yüzde 1 oranında değer kaybetti. Hisse senetlerindeki geri çekilmeye, petrol fiyatlarındaki toparlanma da eşlik etti. Enerji maliyetlerindeki artış, sanayi ve teknoloji şirketlerinin kar marjları üzerinde doğrudan baskı oluşturuyor.
Diplomatik cephede ise İran yönetimi, Washington’dan gelen on beş maddelik ateşkes teklifini incelediğini açıkladı. Ancak üst düzey İranlı yetkililer, Amerika Birleşik Devletleri ile doğrudan görüşme ihtimalini büyük ölçüde reddediyor. Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, arabulucular vasıtasıyla mesaj alışverişinde bulunmanın resmi bir müzakere anlamına gelmediğini açıkça vurguladı.
Tahran yönetimi, Amerikan teklifine karşılık kendi beş maddelik ateşkes planını masaya sürdü. İlgili plan dahilinde Washington ve Tel Aviv yönetimlerinden savaş tazminatı talep ediliyor. İranlı yetkililer ayrıca Hürmüz Boğazı’nda yeni bir geçiş ücreti sistemi kurmayı planlıyor. Tarafların karşılıklı talepleri arasındaki uçurum, kalıcı bir diplomatik çözüm ihtimalini giderek zorlaştırıyor.
Hisse senedi yatırımcıları, savaşın enerji piyasalarına ve teknoloji şirketlerinin tedarik zincirlerine vereceği zararı hesaplamaya çalışıyor. Askeri sevkiyatlar ve diplomatik restleşmeler devam ettikçe piyasalardaki tedirginliğin sürmesi bekleniyor.
