New York borsasında Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq endeksleri, Orta Doğu’da tırmanan askeri gerginlik ve petrol fiyatlarının varil başına 100 dolar sınırını aşmasının enflasyonist baskıları tetiklemesiyle haftanın ilk işlem gününe düşüşle girdi.
Ana endeksler açılış seansında negatif bir seyir izlerken, yatırımcıların risk algısındaki bozulmayı yansıtan VIX endeksi son bir yılın en yüksek seviyesine tırmandı.
Açılışta Dow Jones endeksi yüzde 0,27 oranında azalarak 47.371,28 puana geriledi. S&P 500 endeksi yüzde 0,6 kayıpla 6.699,80 puana, teknoloji ağırlıklı Nasdaq endeksi ise yüzde 0,91 düşüşle 22.184,05 puana indi. Küresel enerji arzına yönelik endişelerin güçlenmesi, pay piyasalarında satış baskısını derinleştiren ana unsur olarak öne çıktı.
Artan volatilite ve Dow Jones endeksi
Orta Doğu’daki çatışma sürecinin uzayabileceğine dair beklentiler, enerji fiyatları üzerinden küresel ekonomide yeni bir maliyet şoku yaşanması riskini artırıyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları ile Tahran yönetiminin misilleme haberleri, piyasa katılımcılarının güvenli liman arayışını hızlandırdı. Anılan jeopolitik tansiyonun düşmemesi, borsa İstanbul saatiyle öğleden sonraki işlemlerde petrol fiyatlarında sert yükselişleri beraberinde getirdi.
Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 10 değer kazanarak 102,49 dolara ulaşırken, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili yüzde 9,5 artışla 99,52 dolardan alıcı buldu. Enerji maliyetlerindeki anılan tırmanış, S&P 500 endeksindeki dalgalanmayı ölçen ve “korku endeksi” olarak nitelendirilen VIX endeksini 30,98 seviyesine taşıdı.
Geçen yıl nisan ayından bu yana görülen en yüksek seviyeye işaret eden söz konusu değer, profesyonel fon yöneticilerinin temkinli pozisyon aldığına işaret ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı değerlendirmede, yükselen enerji maliyetlerini küresel güvenlik adına “ödenmesi gereken küçük bir bedel” şeklinde nitelendirdi. Trump, İran kaynaklı nükleer tehdidin ortadan kaldırılması durumunda petrol fiyatlarının hızla gerileyeceğini savundu.
Enerji Bakanı Chris Wright ise Hürmüz Boğazı’ndaki tanker güvenliğinin sağlanmasının arz şokunu dindireceğini vurguladı. Ancak piyasalardaki genel beklenti, enerji girdilerindeki artışın ABD Merkez Bankası’nın (Fed) enflasyonla mücadelesini zorlaştırabileceği yönünde şekilleniyor.
Dow Jones endeksi içerisindeki sanayi şirketleri, yükselen girdi maliyetleri ve azalan küresel talep öngörüleri nedeniyle baskı altında kalırken, finansal piyasalardaki belirsizliğin çarşamba günü açıklanacak tüketici enflasyonu verisine kadar sürmesi bekleniyor. Yatırımcılar, enerji fiyatlarındaki volatilitenin kalıcı hale gelmesi durumunda Fed’in faiz patikasında daha “şahin” bir duruş sergilemesinden endişe duyuyor.
Enerji maliyetleri ve sektörel ayrışmaların Dow Jones endeksi üzerindeki etkisi
Petrol fiyatlarındaki yükselişin devam etmesi, New York borsasında sektörel bazda keskin bir ayrışmaya yol açtı. Enerji devleri ExxonMobil, Chevron ve ConocoPhillips’in hisseleri, artan emtia fiyatlarının etkisiyle yüzde 1 civarında değer kazancı elde ederek endekslerdeki düşüşü sınırlamaya çalıştı.
Buna karşın, enerji maliyetlerini doğrudan girdi olarak kullanan ulaştırma sektöründe sert kayıplar gözlendi. Akaryakıt fiyatlarındaki artışın kâr marjlarını eriteceği endişesiyle hava yolu şirketlerinin hisselerinde belirgin satışlar yaşandı. Southwest Airlines ve Delta Air Lines hisseleri yüzde 3 civarında gerilerken; Alaska Air, United Airlines ve American Airlines hisselerindeki değer kaybı yüzde 4’ü aştı. Havacılık sektöründeki anılan geri çekilme, ulaştırma maliyetlerindeki artışın genel ekonomik faaliyetler üzerindeki baskısını simgeliyor.
Söz konusu tabloda, çarşamba günü yayımlanacak şubat ayı tüketici enflasyonu (TÜFE) rakamları, Dow Jones endeksi ve genel piyasa yönü için kritik bir eşik teşkil edecek. Cuma günü gelecek olan büyüme verileri ve Fed’in yakından takip ettiği kişisel tüketim harcamaları (PCE) istatistikleri, ABD ekonomisinin resesyon riski ile enflasyon sarmalı arasındaki konumunu netleştirecek.
Analistler, jeopolitik risklerin emtia fiyatları üzerinden makroekonomik dengeleri bozmaya devam etmesi halinde, pay piyasalarında teknik destek seviyelerinin test edilebileceğini ifade ediyor. Mevcut piyasa ortamı, riskli varlıklardan kaçış eğiliminin sürdüğü ve nakit değerler ile enerji emtialarına yönelimin arttığı bir yapı sergiliyor.
