Kรผresel itriyum arzฤฑ, รinโin ihracat kฤฑsฤฑtlamalarฤฑ nedeniyle tรผkenme noktasฤฑna gelirken; bu durum havacฤฑlฤฑk, enerji ve yarฤฑ iletken รผretimini vurabilecek kฤฑtlฤฑk ve maliyet artฤฑลlarฤฑna iliลkin endiลeleri kรถrรผklรผyor.
รin, motorlarda kullanฤฑlan รถzel alaลฤฑmlarda ve yรผksek sฤฑcaklฤฑklara karลฤฑ koruma saฤlayan kaplamalarda kullanฤฑlan bu elementin ana kaynaฤฤฑ konumunda. รlke, nisan ayฤฑnda ABD tarifelerine misilleme olarak itriyumla birlikte altฤฑ nadir toprak elementinin daha ihracatฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtladฤฑ.
Geรงen ay ABD Baลkanฤฑ Donald Trump ile รin Devlet Baลkanฤฑ ลi Cinping arasฤฑnda gerรงekleลen kritik gรถrรผลme, kritik malzemelerin daha gรผvenilir bir ลekilde akmasฤฑna yรถnelik sanayide umut yaratsa da, anlaลmazlฤฑk tamamen รงรถzรผlmรผล deฤil.
Bu nedenle รin bazฤฑ nadir toprak kฤฑsฤฑtlamalarฤฑnฤฑ askฤฑya almฤฑล olsa da, nisan ayฤฑndaki kontroller hรขlรข yรผrรผrlรผkte ve Washington ile Pekin arasฤฑnda kapsamlฤฑ bir anlaลma olmamasฤฑ, ABD sanayisi iรงin eriลime yรถnelik soru iลaretlerini artฤฑrฤฑyor.
Pekinโden ihracatรงฤฑlarฤฑn lisans almasฤฑnฤฑ zorunlu kฤฑlan bu kontroller, dรถrt nadir toprak tรผccarฤฑ ve Argus analisti Ellie Saklatvlaโya gรถre sรถz konusu emtianฤฑn รinโden รงฤฑkmasฤฑnฤฑ zorlaลtฤฑrdฤฑ.
Saklatvla, “ลu ana kadar verilen lisanslar kรผรงรผk sevkiyatlarla sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑ ve malฤฑn tesliminde hรขlรข uzun gecikmeler yaลanฤฑyor” ลeklinde konuลtu.
ฤฐtriyum telaลฤฑ
Saklatvla ลรถyle devam etti: โรinโin ihracat kontrolleri ลรผphesiz ki itriyum iรงin aylar sรผren bir telaลฤฑ tetiklediโ.
Avrupaโda ฤฑsฤฑ kalkanฤฑ kaplamalarฤฑnฤฑn รผretiminde kullanฤฑlan itriyum oksit fiyatlarฤฑ, Argus verilerine gรถre ocaktan bu yana yรผzde 4.400 artarak kilogram baลฤฑna 270 dolara yรผkseldi. รin fiyatlarฤฑ ise kilogram baลฤฑna yaklaลฤฑk 7 dolar seviyesinde; aynฤฑ dรถnemde yรผzde 16 artmฤฑล olsa da dรผลรผล eฤiliminde.
ABDโli ticaret grubu Aerospace Industries Association (AIA), itriyumun dรผnyanฤฑn en geliลmiล jet motorlarฤฑ iรงin vazgeรงilmez olduฤunu sรถyleyerek, Washington ile yerli arzฤฑ artฤฑrma yรถnรผnde รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ bildirdi.
AIA Uluslararasฤฑ ฤฐliลkiler Baลkan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Dak Hardwick, ลรถyle dedi:
โลu anda tedarik zincirimiz bรผyรผk รถlรงรผde รinโden yapฤฑlan ithalata baฤฤฑmlฤฑ ve bu da bรผyรผyen kฤฑtlฤฑklar arasฤฑnda maliyetlerin artmasฤฑna neden olduโ.
ฤฐki sektรถr kaynaฤฤฑna gรถre, bu emtia yarฤฑ iletken endรผstrisi iรงin de kritik. Koruyucu kaplama ve yalฤฑtฤฑmda kullanฤฑlan elementin eksikliฤi, bir kaynaฤฤฑn ifadesiyle โ10 รผzerinden 9 ลiddetindeโ bir risk oluลturuyor.
Great Lakes Semiconductor CEOโsu Richard Thurston, itriyum kฤฑtlฤฑklarฤฑnฤฑn รผretim sรผrelerini uzatacaฤฤฑnฤฑ, maliyetleri artฤฑracaฤฤฑnฤฑ ve ekipmanlarฤฑn verimliliฤini dรผลรผreceฤini, ancak hemen kapanmalarฤฑn beklenmediฤini sรถyledi. Daha bรผyรผk รผreticilerin daha fazla sฤฑkฤฑntฤฑ yaลayabileceฤini de ekledi.
Thurston โBu kฤฑtlฤฑklar giderek gerรงek bir darboฤaza dรถnรผลecekโ dedi.
Uรงak motorlarฤฑ ve yarฤฑ iletkenlerin yanฤฑ sฤฑra, itriyum kaplamalarฤฑ gaz tรผrbinlerinde yรผksek sฤฑcaklฤฑklardan korunma amaรงlฤฑ kullanฤฑlฤฑyor.
Bรผyรผk รผreticilerden Mitsubishi Heavy, geniลletilmiล nadir toprak ihracat kontrollerinden ลu anda etkilenmediklerini belirtti.
Siemens Energy CEOโsu Christian Bruch, ลirketin genel olarak รin nadir topraklarฤฑna baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ azaltmak iรงin รงalฤฑลtฤฑฤฤฑnฤฑ ancak bunun zaman alacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Bruch, โลu ana kadar tedarik zincirlerimizde doฤrudan bir etkisini gรถrmedik. Durumu endiลeyle izliyoruz ancak ลu an iรงin yรถnetilebilir durumdaโ ifadelerini kullandฤฑ.
รin dฤฑลฤฑndaki stoklar ne durumda?
รinโin ABDโye yรถnelik itriyum ihracatฤฑ, gรผmrรผk verilerine gรถre nisan kontrollerinden sonra tamamen durmadan รถnce yฤฑlฤฑn baลlarฤฑnda yavaลlamaya baลlamฤฑลtฤฑ.
Dรผnyanฤฑn geri kalanฤฑna yapฤฑlan ihracat aynฤฑ dรถnemde yaklaลฤฑk yรผzde 30 dรผลtรผ, ancak bir itriyum tรผccarฤฑna gรถre bu arzฤฑn ABDโye yรถnelmesi pek olasฤฑ deฤil; zira ลirketler veya tรผccarlar, รinโin misilleme olarak kendi sevkiyatlarฤฑnฤฑ kฤฑsฤฑtlama riskinden รงekiniyor.
ฤฐtriyum piyasasฤฑ ลeffaf deฤil ve รin dฤฑลฤฑndaki stoklara iliลkin bilgiler deฤiลken. Altฤฑ sanayi kaynaฤฤฑnฤฑn tahminleri bir ila 12 ay arasฤฑ tรผketimi karลฤฑlayabilecek seviyelerde deฤiลiyor. Birkaรง kaynak ise stoklarฤฑn ลirketten ลirkete bรผyรผk farklฤฑlฤฑk gรถsterdiฤini belirtti.
Adฤฑnฤฑn hassasiyet nedeniyle aรงฤฑklanmasฤฑnฤฑ istemeyen bir nadir toprak tรผccarฤฑ, stoklarฤฑnฤฑn 200 tondan 5 tona dรผลtรผฤรผnรผ sรถyledi. Bir diฤeri ise stoklarฤฑnฤฑn tรผkendiฤini belirtti.
ฤฐki havacฤฑlฤฑk sanayii kaynaฤฤฑ, itriyum fiyatlarฤฑnฤฑn yรผkseldiฤini ancak รผretimde henรผz bir aksama olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
ABDโli Gulfstream Aerospace Baลkanฤฑ Mark Burns, Reutersโa yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada ลirketin itriyuma sฤฑnฤฑrlฤฑ dรผzeyde maruz kaldฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi ve โBu konuyu duydum ama sadece uzaktan. ลu aลamada teslimatlarฤฑmฤฑzฤฑ etkileyen bir durum yokโ ลeklinde konuลtu.
Alternatifi yok mu?
ABD, kullandฤฑฤฤฑ tรผm itriyumu ithal ediyor; ABD Jeolojik Araลtฤฑrmalar Kurumuโnun (USGS) ocak raporuna gรถre bunun yรผzde 93โรผ doฤrudan รinโden, geri kalanฤฑ ise ilk olarak รinโde iลlenen malzemeden รผretiliyor.
Ancak bu durum yakฤฑnda deฤiลebilir. Indiana merkezli ReElement Technologies, aralฤฑk ayฤฑna kadar yฤฑlda 200 ton (ayda yaklaลฤฑk 16 ton) itriyum oksit รผretmeye baลlamayฤฑ, mart ayฤฑna kadar da รผretimi yฤฑllฤฑk 400 tona รงฤฑkarmayฤฑ planlฤฑyor.
USGSโye gรถre ABD, 2024 yฤฑlฤฑnda yaklaลฤฑk 470 ton itriyum รผrรผnรผ ithal etti.
