BBC Tรผrkรงe‘nin haberine gรถre petrol ithalatฤฑ yasaฤฤฑnฤฑn gรผndeme gelmesiyle Rusya, Avrupa รผlkelerini doฤal gaz akฤฑลฤฑnฤฑ kesmekle tehdit etti.
Rus petrol ve gazฤฑna ne gibi yaptฤฑrฤฑmlar var?
ABD, Ukrayna’nฤฑn yaptฤฑrฤฑmlarฤฑn geniลletilmesi รงaฤrฤฑsฤฑnda bulunmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan Rusya’dan petrol, gaz ve kรถmรผr ithalatฤฑnฤฑ tamamen yasakladฤฑฤฤฑnฤฑ duyurdu.
ฤฐngiltere, Rus petrolรผnรผn ithalatฤฑnฤฑ yฤฑl sonuna kadar aลamalฤฑ olarak durduracak ve AB, gaz ithalatฤฑnฤฑ รผรงte iki oranฤฑnda azaltacak.
ฤฐngiltere yetkilileri, bunun tedarik alternatfilerini bulmak iรงin yeterli zaman saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Rusya Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Aleksander Novak, Rus petrolรผnรผ reddetmenin “kรผresel pazar iรงin feci sonuรงlara” yol aรงacaฤฤฑnฤฑ sรถylemiลti.
Petrol ve gaz fiyatlarฤฑ ลimdiden keskin ลekilde arttฤฑ. Rusya ihracatฤฑ tamamen durdurursa daha da yรผkselebilir.
Petrol fiyatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑ sadece benzin fiyatlarฤฑnฤฑ etkilemiyor, kรผresel emtia fiyatlarฤฑnฤฑn daha da yรผkselmesine neden olup yaลam standartlarฤฑnฤฑ dรผลรผrebilir.
Rusya ne kadar petrol ihraรง ediyor?
Rusya, ABD ve Suudi Arabistan’ฤฑn ardฤฑndan dรผnyanฤฑn รผรงรผncรผ bรผyรผk petrol รผreticisi.
Rusya’nฤฑn her gรผn ihraรง ettiฤi yaklaลฤฑk beล milyon varil ham petrolรผn yarฤฑsฤฑndan fazlasฤฑ Avrupa’ya gidiyor.
Rus ithalatฤฑ, toplam ฤฐngiltere petrol talebinin yรผzde 8’ini oluลturuyor.
2020’de petrol arzฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 3’รผnรผn Rusya’dan karลฤฑlayan ABD ise รผlkeye daha az baฤฤฑmlฤฑ.
Alternatif petrol kaynaklarฤฑ neler?
Enerji Politikasฤฑ Araลtฤฑrmalarฤฑ Analisti Ben McWilliams, alternatif petrol tedarikรงileri bulmanฤฑn gaza gรถre daha kolay olmasฤฑ gerektiฤini sรถylรผyor:
“รรผnkรผ รงok fazla boru hattฤฑ yok. Bazฤฑlarฤฑ Rusya’dan geliyor ama baลka yerlerden de รงok fazla sevkiyat var.”
ABD, Suudi Arabistan’dan petrol รผretimini artฤฑrmasฤฑnฤฑ istiyor. Ancak รผlke daha รถnce ABD’nin petrol fiyatlarฤฑnฤฑ dรผลรผrmek amacฤฑyla รผretimi artฤฑrma taleplerini geri รงevirmiลti.
Suudi Arabistan, uluslararasฤฑ ticareti yapฤฑlan ham petrolรผn yaklaลฤฑk yรผzde 60’ฤฑnฤฑ รผreten petrol karteli OPEC’in en bรผyรผk รผreticisi. Bu nedenle OPEC, petrol fiyatlarฤฑnฤฑ belirlemede kilit bir role sahip.
Rusya OPEC’e รผye deฤil, ancak 2017’den beri organizasyonla birlikte รงalฤฑลฤฑyor. รlkeler รผreticilere kazanรง saฤlamak amacฤฑyla petrol รผretimine sฤฑnฤฑrlamalar getirebiliyor.
ABD ayrฤฑca Venezuela’nฤฑn petrol yaptฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑ gevลetmeyi de dรผลรผnรผyor. รlke, eskiden ABD’nin รถnemli bir petrol tedarikรงisiydi ancak son zamanlarda Venezuela, petrolรผnรผn bรผyรผk bรถlรผmรผnรผ รin’e satฤฑyor.
Rus gazฤฑnฤฑn Batฤฑ Avrupa’ya akฤฑลฤฑ durursa ne olur?
AB’ รผyesi รผlkelerde halihazฤฑrda yรผksek olan enerji fiyatlarฤฑ daha da artacak.
Rus gazฤฑ, AB’nin doฤal gaz ithalatฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk yรผzde 40’ฤฑnฤฑ oluลturuyor.
Bu kesilirse, รถzellikle ฤฐtalya ve Almanya รงok zor durumda kalacak.
Avrupa, Katar veya Cezayir ve Nijerya gibi mevcut gaz ihracatรงฤฑlarฤฑna yรถnelebilir ancak bu รผlkeler iรงin รผretimi hฤฑzla artฤฑrmanฤฑn รถnรผnde pratik engeller var.
Rusya, ฤฐngiltere’nin gaz arzฤฑnฤฑn yalnฤฑzca yรผzde 5’ini saฤlฤฑyor ve ABD, Rusya’dan gazฤฑ ithal etmiyor.
Bununla birlikte ฤฐngiltere ve ABD’deki fiyatlar, arz kฤฑtlฤฑฤฤฑnฤฑn zincirleme etkisi nedeniyle hala รถnemli รถlรงรผde yรผkseliyor.
Rus gazฤฑna alternatif bulunabilir mi?
Rus gazฤฑna alternatif bulmak รงok kolay deฤil.
Ben McWilliams, “Gaz ithalatฤฑnฤฑn kaynaฤฤฑnฤฑ deฤiลtirmek daha zor รงรผnkรผ Rus gazฤฑnฤฑ Avrupa’ya taลฤฑyan bรผyรผk borularฤฑmฤฑz var” diyor.
Ekonomi alanฤฑnda dรผลรผnce kuruluลu Bruegel, Rusya’nฤฑn Avrupa’ya gaz arzฤฑnฤฑ durdurmasฤฑ durumunda, Avrupa’nฤฑn ABD’den daha fazla sฤฑvฤฑlaลtฤฑrฤฑlmฤฑล doฤal gaz (LNG) ithal edebileceฤini รถngรถrรผyor.
Gaz arzฤฑnฤฑn kesilmesi yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑnฤฑn kullanฤฑmฤฑnฤฑ da hฤฑzlandฤฑrabilir ancak bunu yapmak hฤฑzlฤฑ veya kolay deฤil.
Araลtฤฑrma Analisti Simone Tagliapietra, “Yenilenebilir kaynaklarฤฑn kullanฤฑma sunulmasฤฑ zaman alฤฑyor, bu nedenle kฤฑsa vadede bu bir รงรถzรผm deฤil” diyor ve ekliyor:
“Yani รถnรผmรผzdeki kฤฑล iรงin kรถmรผrle รงalฤฑลan elektrik santrallerinin aรงฤฑlmasฤฑ gibi yakฤฑt deฤiลimleri fark yaratabilir. Bu, ฤฐtalya ve Almanya’nฤฑn acil durum planlarฤฑ arasฤฑnda.”
AB, 2030’dan รถnce Avrupa’nฤฑn Rus fosil yakฤฑtlarฤฑna baฤฤฑmlฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ bitirmek iรงin bir plan รถnerdi. Bu plan gaz kaynaklarฤฑnฤฑ รงeลitlendirmeyi, ฤฑsฤฑtma ve elektrik รผretiminde gazฤฑn yerini almaya yรถnelik รถnlemleri iรงeriyor.
ฤฐngiltere’de enerji faturalarฤฑ yรผkselebilir
Savaล nedeniyle tรผketicilerin doฤal gaz faturalarฤฑ da artacak.
ฤฐngiltere’de, hane halkฤฑ doฤal gaz faturalarฤฑ, belirlenen bir tavan fiyatฤฑyla kontrol altฤฑnda tutuluyor.
Ancak tavan fiyatlar Nisan ayฤฑnda artฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda yฤฑllฤฑk faturalar 700 sterlin artarak yaklaลฤฑk 2 bin sterline รงฤฑkacak. Bu sonbaharda รผst sฤฑnฤฑr tekrar artฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda faturalarฤฑn 3 bin sterline yรผkselmesi bekleniyor.
ฤฐngiltere’de benzin ve motorin fiyatlarฤฑ da yรผkseldi. Savaล devam ederken benzinin litre baลฤฑna 1,75 sterline รงฤฑkmasฤฑ bekleniyor.
Amerikan Otomobil Birliฤi’nin pompa fiyatlarฤฑnฤฑn geรงen hafta yรผzde 11 arttฤฑฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑฤฤฑ ABD’de, petrol fiyatlarฤฑ 2008’den bu yana en yรผksek seviyeye ulaลtฤฑ.
McWilliams, “Bence Rus petrol ve gazฤฑnฤฑn Avrupa’ya akฤฑลฤฑnฤฑn durduฤu bir dรผnyadaysak o zaman karneyle daฤฤฑtma gibi รถnlemlere ihtiyacฤฑmฤฑz olacak” diyor ve ekliyor:
“ลu an konuลulan konulardan biri de hanelere termostatlarฤฑnฤฑ bir derece kฤฑsmalarฤฑnฤฑ sรถyleyemek. Bu da รถnemli miktarda gaz tasarrufu saฤlayabilir.”
