The Economist dergisinin McDonaldsโฤฑn bรผtรผn dรผnyadaki restoranlarฤฑnda satฤฑlan รผrรผnรผ Big Macโin farklฤฑ รผlkelerdeki fiyatlarฤฑndan yola รงฤฑkarak hazฤฑrladฤฑฤฤฑ โBig Mac Endeksiโnin 2021 yฤฑlฤฑ verileri aรงฤฑklandฤฑ. Endeks, Big Macโin Amerikaโdaki fiyatฤฑnฤฑ temel deฤer olarak kabul ediyor ve farklฤฑ รผlkelerdeki fiyatlarฤฑ Amerika fiyatฤฑyla karลฤฑlaลtฤฑrarak ulusal paralarฤฑn ne oranda deฤerli ya da deฤersiz olduฤunu buluyor.
Son Big Mac Endeksi, Tรผrk Lirasฤฑโnฤฑn yรผzde 58.7 deฤersiz olduฤuna iลaret etti. Bu veri, Merkez Bankasฤฑ’nฤฑn reel efektif kur verisiyle uyumlu. Merkez Bankasฤฑ tarafฤฑndan yine satฤฑn alma gรผcรผ paritesi teorisine gรถre hazฤฑrlanan reel efektif kur endeksi de, Haziran ayฤฑnda yรผzde 59.7’ye inmiลti.
ฤฐhracat odaklฤฑ รผlkelerde daha dรผลรผk
T24’ten Barฤฑล Soydan’ฤฑn haberine gรถre, Big Macโin gรถrece en ucuz olduฤu รผlke ise bu yฤฑl Lรผbnan oldu. Aฤฤฑr bir ekonomik kriz yaลayan Lรผbnanโฤฑn para birimi, Big Mac Endeksiโne gรถre dolara gรถre yรผzde 70.2 deฤersiz durumda.
ฤฐhracatlarฤฑnฤฑ desteklemek iรงin ulusal paralarฤฑnฤฑ bilinรงli olarak deฤersiz tutan Asya รผlkelerininde de Big ucuza satฤฑldฤฑฤฤฑ gรถrรผlรผyor. Big Mac รinโde Amerikaโdaki deฤerinin yรผzde 38.8, Hong Kongโda yรผzde 52.2, Hindistanโda yรผzde 54.9, Endonezyaโda yรผzde 58.5 altฤฑna satฤฑlฤฑyor. Bu deฤerler, bu รผlke paralarฤฑnฤฑn aynฤฑ oranda dolara gรถre deฤersiz olduฤunu gรถsteriyor.
Buna karลฤฑlฤฑk kiลi baลฤฑna gelire gรถre dรผnyanฤฑn en zengin รผlkelerinden biri olan Norveรงโte Big Mac, Amerikaโdan yรผzde 11.5 pahalฤฑya satฤฑlฤฑyor. Bu, Norveรง Kronuโnun Amerikan dolarฤฑna gรถre yรผzde 11.5 deฤerli olduฤuna iลaret ediyor. Avrupaโnฤฑn bir baลka zengini ฤฐsviรงreโde Big Mac Amerikaโdan yรผzde 24.7 daha pahalฤฑ.
Big Macโin en pahalฤฑ olduฤu รผlke ise Venezรผella. Venezรผellaโda Big Mac, Amerikaโya gรถre yรผzde 47.7 daha pahalฤฑ. Bu, Venezรผella para biriminin dolara gรถre bu oranda daha deฤerli olduฤuna iลaret ediyor. Bilindiฤi gibi Venezeรผllaโda resmi ve karaborsa olmak รผzere iki ayrฤฑ piyasa var. Dolar karaborsada resmi kura gรถre รงok daha pahalฤฑโฆ
Big Mac Endeksiโnin tarihรงesi ve getirilen eleลtiriler
The Economist dergisi Big Mac Endeksiโni 1986โda geliลtirmiลti. Enreks, iktisatta ‘Satฤฑn alma gรผcรผ paritesi’ olarak bilinen teoriye dayanฤฑyor ve aynฤฑ รผrรผn veya รผrรผn sepetinin farklฤฑ รผlkelerde uzun vadede aynฤฑ deฤere karลฤฑlฤฑk gelmesi gerektiฤi fikrini temel alฤฑyor.
Big Mac Endeksiโni eleลtiren iktisatรงฤฑlar ise yoksul รผlkelerde iลรงilik maliyetinin daha dรผลรผk olduฤuna dikkat รงekerek buralarda Big Macโin daha ucuz olmasฤฑnฤฑn normal olduฤunu, bunun kurun deฤeriyle ilgisinin olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirtiyorlar.
