Dรผzenleyiciler, elektrikli araรงlarฤฑn (EV) yรผkseliลiyle birlikte artacak olan ve bu araรงlarฤฑn รงevreci kimliklerini zayฤฑflatmakla tehdit eden lastik kirliliฤini mercek altฤฑna aldฤฑkรงa, lastik รผreticileri neredeyse kelimenin tam anlamฤฑyla tekerleฤi yeniden icat etme baskฤฑsฤฑ altฤฑnda.
Lastikler yolla temas ettiฤinde, kรผรงรผk parรงacฤฑklar aลฤฑnฤฑr ve yayฤฑlฤฑr. Elektrikli araรงlarฤฑn bataryalarฤฑna baฤlฤฑ ekstra aฤฤฑrlฤฑklarฤฑ, her yฤฑl kรผresel olarak รผretilen tahmini 2 milyar lastikten kaynaklanan bu az tartฤฑลฤฑlan kirlilik biรงiminin daha bรผyรผk bir sorun haline geldiฤi anlamฤฑna geliyor.
Goodyear, Bridgestone, Michelinย ve Continentalย gibi bรผyรผk รผreticiler de daha ucuz รinli rakiplerinin rekabetini savuลturmaya รงalฤฑลฤฑyor.
รzellikle elektrikli araรงlar iรงin daha dayanฤฑklฤฑ lastikler geliลtiren ve kullanฤฑm รถmrรผnรผn sonunda geri dรถnรผลtรผrmek รผzere geri aldฤฑฤฤฑ lastikleri kiralayan ฤฐngiltere merkezli startup Enso’nun CEO’su Gunnlaugur “G” Erlendsson, “Bu tam anlamฤฑyla mรผkemmel bir fฤฑrtฤฑna deฤil,” dedi ve ekledi:ย “Ama รงok yakฤฑn.”
Lastik รผreticileri emisyon kurallarฤฑnฤฑn รถnรผne geรงmek ve alternatifler bulmak iรงin yarฤฑลฤฑyor.
Ortaya รงฤฑkan araลtฤฑrmalar, ortalama 200 bileลen ve kimyasal madde iรงeren ve genellikle ham petrolden elde edilen lastiklerin toksisitesini gรถstermektedir.
Eleลtirmenler lastiklerin รงok sayฤฑda toksik ve kanserojen kimyasal iรงerdiฤini sรถylerken, ลu ana kadar sadece bir tanesi รผzerinde fikir birliฤi saฤlanmฤฑลtฤฑr: 6PPD, tรผm lastiklerde bulunan ve รงatlamayฤฑ azaltan bir antioksidan ve antiozonant.
Bu yฤฑl Kaliforniya’nฤฑn lastik รผreticilerinden, bazฤฑ balฤฑklar iรงin รถlรผmcรผl olan ve Gรผney รin’de insan idrarฤฑnda bulunan bozulmuล bir formu olan 6PPD’ye alternatif aradฤฑklarฤฑnฤฑ gรถstermelerini talep eden ilk otorite olmasฤฑ bekleniyor.
Avrupa Birliฤi’nin yaklaลan Euro 7 emisyon dรผzenlemeleri ilk kez lastikler iรงin standartlar belirleyecek.
Bu zorluklara ek olarak, รผreticilerin Michelin ve Goodyear’ฤฑn lastiklerin %50’ye kadar daha hฤฑzlฤฑ aลฤฑnabileceฤini bildirdiฤi aฤฤฑr elektrikli araรงlar iรงin daha az emisyon yapan lastikler geliลtirmeleri gerekecek.
“Elektrikli otomobillerin istenmeyen sonucu, daha iyi lastiklere sahip olmadฤฑฤฤฑmฤฑz sรผrece daha fazla lastik kirliliฤine sahip olmamฤฑzdฤฑr” diyen Enso’dan Erlendsson’un lastikleri, testlerde bรผyรผk รผreticilerin premium EV lastiklerinden %35 daha az emisyon yaymak.
Bunun nedeninin, daha kaliteli ve daha pahalฤฑ malzemelere dayanmalarฤฑnฤฑn onlarฤฑ daha dayanฤฑklฤฑ hale getirmesi olduฤunu sรถylรผyor.
Bridgestone ve Goodyear, sektรถrรผn emisyon zorluklarฤฑnฤฑ tartฤฑลmayฤฑ reddetti.
Ancak Michelin, Continental ve Pirelliย Reuters’a yaptฤฑklarฤฑ aรงฤฑklamada 6PPD’ye alternatif arayฤฑลฤฑnda olduklarฤฑnฤฑ belirtirken, Michelin ve Continental รงรถzรผm bulmak iรงin sektรถrรผn birlikte hareket etmesinin gerekli olabileceฤini ifade etti.
Euro 7 dรผzenlemeleriyle ilgili bir soru รผzerine Michelin, genellikle daha ucuz olan yรผksek emisyonlu lastiklerin piyasadan รงekilmesi iรงin dรผnya รงapฤฑnda standartlar getirilmesini istediฤini sรถyledi. Continental, tรผketiciler iรงin ลeffaf etiketleme ile kรผresel bir aลฤฑnma standardฤฑnฤฑ savunuyor.
ฤฐngiltere merkezli test uzmanฤฑ Emissions Analytics’in CEO’su Nick Molden, ลirketin test ettiฤi lastikler listesinin “kirli ucunun” Avrupa pazarฤฑnda yaygฤฑn olan “ucuz รin ithalatlarฤฑ” olduฤunu sรถyledi.
Molden’in listesindeki en kรถtรผ performans gรถsteren lastik markalarฤฑ arasฤฑnda yer alan Rockblade, Mazzini ve Ovation’ฤฑn รinli รผreticileri yorum taleplerine yanฤฑt vermedi.
Emissions Analytics tarafฤฑndan Reuters’e saฤlanan veriler, ลimdiye kadar geliลtirilen yeni lastiklerin sorunu รงรถzme olasฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑn dรผลรผk olduฤunu gรถsteriyor.
Molden, รถrneฤin karahindiba kullanฤฑlarak รผretilen Continental bisiklet lastikleri รผzerinde yapฤฑlan testlerin, otomobillerin yola tutunmasฤฑna yardฤฑmcฤฑ olan kanserojen aromatiklerde %24,5’lik bir dรผลรผล saฤladฤฑฤฤฑnฤฑ, ancak yaydฤฑklarฤฑ partikรผllerdeki kimyasallarฤฑn genel olarak benzer ลekilde toksik olduฤunu sรถyledi.
Continental, karahindiba lastiklerinin doฤal kauรงuฤun sรผrdรผrรผlebilir bir formunu bulmak iรงin geliลtirildiฤini ve 6PPD’yi ele almanฤฑn ayrฤฑ bir odak noktasฤฑ olduฤunu sรถyledi.
Continental’in malzeme aลฤฑnmasฤฑ baลkanฤฑ Thomas Kramer, “Bununla ilgilenmek ve 6PPD’ye bir รงรถzรผm bulmak bizim sorumluluฤumuz” dedi.
Kore Savaลฤฑ sฤฑrasฤฑnda geliลtirilen araลtฤฑrma, 6PPD’nin oksijen veya ozonla reaksiyona girdiฤinde 6PPD-quinone oluลturduฤunu ve bunun da ABD’nin Batฤฑ Kฤฑyฤฑsฤฑ aรงฤฑklarฤฑnda Coho somonlarฤฑnฤฑn toplu รถlรผmlerinden sorumlu tutulduฤunu gรถsteriyor.
Kaliforniyalฤฑ dรผzenleyiciler, 6PPD’nin insan saฤlฤฑฤฤฑ รผzerindeki etkisinin belirsiz olduฤunu, ancak lastik รผreticilerinin daha gรผvenli alternatifleri analiz etmelerini gerektirebilecek belgeleri tamamlamakta olduklarฤฑnฤฑ sรถylรผyor.
Lastik endรผstrisi, 6PPD’nin yerini alacak bir kimyasal bulmanฤฑn zor olduฤunu, รงรผnkรผ yeni bir kimyasalฤฑn diฤer รถzellikleri etkilemeden lastiklerin bozulmasฤฑnฤฑ ve รงatlamasฤฑnฤฑ รถnlemesi gerektiฤini sรถyledi.
Avrupa Lastik ve Kauรงuk ฤฐmalatฤฑ Birliฤi Genel Sekreteri Adam McCarthy, “Lastikler gรผvenlik, gรผrรผltรผ, kullanฤฑm ve aลฤฑnma arasฤฑnda bir uzlaลmadฤฑr” dedi.
Enso’nun CEO’su Erlendsson, sektรถrรผn zorlanmasฤฑ halinde beล yฤฑl iรงinde piyasada bir รงรถzรผme sahip olabileceฤini, ancak bunun bir bedeli olduฤunu sรถyledi.
Odak noktasฤฑnฤฑ egzoz borusu emisyonlarฤฑndan kaydฤฑran AB ve BM dรผzenleyicileri, fren ve lastiklerden kaynaklanan emisyonlarฤฑ azaltmaya yรถnelik Euro 7 dรผzenlemeleri รผzerinde รงalฤฑลฤฑyor. AB kanun yapฤฑcฤฑlarฤฑ bu dรผzenlemeler รผzerinde gelecek yฤฑl iรงinde anlaลmaya varฤฑlabileceฤini sรถylรผyor.
Avrupa Komisyonu iรงin hazฤฑrlanan verilere gรถre, lastiklerden kaynaklanan partikรผllerin 2050 yฤฑlฤฑna kadar sucul yaลam iรงin potansiyel olarak zararlฤฑ mikroplastiklerin en bรผyรผk kaynaฤฤฑ olmasฤฑ bekleniyor.
Teknik ve bilimsel iletiลim direktรถrรผ Cyrille Roget, Michelin’in kรผresel olarak lastiklerin yฤฑlda yaklaลฤฑk 3 milyon ton partikรผl yaydฤฑฤฤฑnฤฑ ve yol yรผzeylerinden 3 milyon ton partikรผl daha yarattฤฑฤฤฑnฤฑ tahmin ettiฤini sรถyledi.
Roget, Michelin’in testlerinin, lastikleriyle yฤฑlda 200.000 kilometre (124.274 mil) yol kat etmeniz halinde, piyasa ortalamasฤฑ olan 3,6 kg’a kฤฑyasla yaklaลฤฑk 1,5 kg (3,3 lb) partikรผl yayacaฤฤฑnฤฑzฤฑ gรถsterdiฤini sรถyledi.
Michelin’in ลimdiye kadar test ettiฤi en kรถtรผ performans gรถsteren rakip lastikler yฤฑlda yaklaลฤฑk 8 kg salฤฑnฤฑm yapฤฑyor.
Roget, Euro 7’nin en yรผksek emisyona sahip lastiklerin satฤฑลฤฑnฤฑ durdurmak iรงin kullanฤฑlmasฤฑ halinde, “piyasadan รงok sayฤฑda parรงacฤฑฤฤฑ zaten kaldฤฑrmฤฑล olursunuz” dedi ve ekledi: “Bu ilk adฤฑm ve daha hฤฑzlฤฑ bir ลekilde yapฤฑlabileceฤine inandฤฑฤฤฑmฤฑz bir ลey.”
Roget, Michelin ve Continental’in halihazฤฑrda lastiklerini daha dayanฤฑklฤฑ hale getirmeye odaklandฤฑklarฤฑnฤฑ ve Michelin’in 2015-2020 yฤฑllarฤฑ arasฤฑnda lastik emisyonlarฤฑnฤฑ %5 azalttฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Ancak Emissions Analytics’ten Molden, elektrikli araรงlara geรงiลin lastik รผreticilerinin daha dayanฤฑklฤฑ lastikler geliลtirmek zorunda kalacaฤฤฑ anlamฤฑna geldiฤini ve doฤal kauรงuk olmadan bu lastikleri tรผm sektรถrรผ destekleyecek kadar sรผrdรผrรผlebilir bir ลekilde geliลtirmenin zor olacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Mรผmkรผn olduฤunca sรผrdรผrรผlebilir olma รงabalarฤฑnฤฑn bir parรงasฤฑ olarak Enso, Norveรงli Wastefront ลirketi ile bir geri dรถnรผลรผm anlaลmasฤฑ yaptฤฑ.
Enso’dan Erlendsson, “Elektrikli araรงlarฤฑn ortaya รงฤฑkฤฑลฤฑ, lastikleri iyileลtirmek iรงin bu deฤiลikliฤi yapmanฤฑn tam zamanฤฑdฤฑr” dedi ve sรถzlerini ลรถyle sรผrdรผrdรผ: “Hiรงbir zaman sฤฑfฤฑr lastik kirliliฤine sahip olamayacaฤฤฑz, ancak bunu azaltabiliriz.”
