ฤฐlk รถnce ABD Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Antony Blinken‘ฤฑn geรงen hafta Twitter hesabฤฑndan yaptฤฑฤฤฑ paylaลฤฑma cevap veren Musk, hafta sonu da Washington D.C’de yaลayan ฤฐranlฤฑ akademisyen Karim Sadjadpour รผzerinden Starlink’in ฤฐran’da aktif hale geldiฤini doฤruladฤฑ.
Carnegie Endowment adlฤฑ dรผลรผnce kuruluลunun Orta Doฤu uzmanlarฤฑndan Karim Sadjadpour, Musk ile konuลtuฤunu belirterek “Bunu paylaลmama izin verdi: Starlink artฤฑk ฤฐran’da aktif hale getirildi ancak ฤฐran hรผkรผmetinin desteklemeyeceฤinden ลรผphelendiฤim bu iล รผlke iรงinde (Starlink alฤฑcฤฑ) terminallerinin kullanฤฑlmasฤฑnฤฑ gerektiriyor. Eฤer herhangi biri ฤฐran’a terminalleri sokabilirse, o zaman iลe yarayacaktฤฑr.” ifadelerini kullandฤฑ.
Sadjadpout, ABD Baลkanฤฑ Joe Biden yรถnetimi yetkililerinin, Starlink terminallerinin ฤฐran’a gรถnderilmesine yardฤฑm etmeye hazฤฑr olduฤuna ancak binlerce Starlink terminalinin รผlkeye sokularak kurulma ve sรผrdรผrรผlmesinin lojistik ve finansal olarak milyonlarca dolara mal olacaฤฤฑna dikkati รงekti.
“Bu zorluk aลฤฑlabilir.” ifadesine yer veren ฤฐranlฤฑ akademisyen, ABD yรถnetimi ve Starlink’in aktif desteฤinin yanฤฑ sฤฑra baลta California’daki Silikon Vadisi ve รผlkenin diฤer yerlerindeki รงoฤunun Musk’ฤฑn arkadaลฤฑ olduฤunu sรถylediฤi ฤฐranlฤฑ-Amerikan teknoloji beyinlerinin de yardฤฑmฤฑna ihtiyaรง duyulduฤunu kaydetti.
Starlink ลirketi ve Karim Sadjadpour, AA muhabirinin konuyla ilgili sorularฤฑna henรผz yanฤฑt vermedi.
Elon Musk, 22 yaลฤฑndaki Mahsa Amini’nin “baลรถrtรผsรผ kurallarฤฑna uymadฤฑฤฤฑ” gerekรงesiyle gรถzaltฤฑna alฤฑndฤฑktan sonra รถlmesi nedeniyle baลlayan gรถsterilerin devam ettiฤi ฤฐran’da kesilen internet hizmetlerini saฤlamak amacฤฑyla 19 Eylรผl’de Starlink iรงin ABD makamlarฤฑndan ฤฐran yaptฤฑrฤฑmlarฤฑndan muafiyet talep edeceฤini aรงฤฑklamฤฑลtฤฑ.
Dฤฑลiลleri Bakanฤฑ Blinken da 23 Eylรผl’de Twitter’dan yaptฤฑฤฤฑ paylaลฤฑmda, ฤฐran hรผkรผmetinin sansรผrรผne karลฤฑ koymak iรงin ฤฐran halkฤฑnฤฑn internet รถzgรผrlรผฤรผne ve dijital iletiลime daha fazla eriลim saฤlanmasฤฑ amacฤฑyla genel lisans verilmesi konusunda harekete geรงtiklerini duyurmuลtu.
Blinken’ฤฑn Twitter’daki paylaลฤฑmฤฑnฤฑn altฤฑna Musk, “Starlink’i aktive ediyoruz.” ลeklinde yanฤฑt vermiลti.
Musk’ฤฑn cevabฤฑ รผzerine ฤฐran’da aynฤฑ gรผnden sonra Starlink’in resmi sitesine eriลimin engellendiฤi bildirilmiลti.
Sinyal alฤฑcฤฑ terminal sorunu
Uzmanlar, Starlink uydularฤฑ iรงin ฤฐran gibi รผlkelere internet sinyali gรถndermenin zor olmadฤฑฤฤฑnฤฑ ancak ilgili รผlkedeki yetkililerin izni olmadan esas yerdeki alฤฑcฤฑ ve diฤer teknik sorunlar nedeniyle bunun en azฤฑndan kฤฑsa vadede pek mรผmkรผn olamayacaฤฤฑna iลaret ediyor.
Rusya’nฤฑn Ukrayna ile girdiฤi savaล ve รผlkedeki internet kullanฤฑmฤฑna yaptฤฑฤฤฑ mรผdahale รผzerine Ukrayna’ya uydudan internet saฤlamak iรงin 15 bin Starlink terminali gรถnderen Elon Musk’ฤฑn aynฤฑ operasyonu ฤฐran’da gerรงekleลtirmesinin kolay olmayacaฤฤฑna dikkat รงekiliyor.
Ukrayna hรผkรผmetinin bu konuda saฤladฤฑฤฤฑ iล birliฤinin aksine ฤฐran’da yetkililerin Starlink terminallerini gรผvenlik sorunu olarak gรถreceฤi iรงin รผlkeye giriลine mรผsaade etmeyeceฤi, bu kadar teknik donanฤฑmฤฑn da ancak “kaรงak olarak” รผlkeye sokulmasฤฑ ve kurulumunun yapฤฑlmasฤฑ gerektiฤi yorumlarฤฑ yapฤฑlฤฑyor.
Binlerce Starlink terminali alฤฑcฤฑsฤฑnฤฑn ฤฐran’a yasa dฤฑลฤฑ yollardan sokulmasฤฑnฤฑn ve gรถkyรผzรผnรผ gรถrecek ลekilde yerleลim yerlerinde sabit ลekilde gizli kurulumunun lojistik ve finansal olarak altฤฑndan kalkฤฑlamayacak bir yรผk olacaฤฤฑ ifade ediliyor.
ฤฐran Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ da bu olasฤฑ giriลimlerin ฤฐran’ฤฑn “egemenliฤinin ihlali” olarak gรถrรผleceฤini aรงฤฑklayarak bu konuda derhal gerekeni yapacaklarฤฑnฤฑ duyurdu.
Uzmanlara gรถre, Starlink’in, ฤฐran hรผkรผmetinin iล birliฤi olmadan giriลimlerini ilerletmesi halinde, potansiyel olarak uluslararasฤฑ yasal ve dรผzenleyici sonuรงlarla karลฤฑ karลฤฑya kalabileceฤine iลaret ediliyor.
ABD hรผkรผmetini arkasฤฑna alan Starlink’in planlarฤฑnฤฑ uygulamasฤฑ halinde ฤฐran’ฤฑn konuyu yasal olarak protesto etmek iรงin baลta Birleลmiล Milletler’in (BM) uluslararasฤฑ iletiลim dรผzenleyici organฤฑ Uluslararasฤฑ Telekomรผnikasyon Birliฤi (ฤฐTร) olmak รผzere diฤer kรผresel yetkili organlara baลvurabileceฤi ifade ediliyor.
ฤฐran’ฤฑn รถnde gelen teknoloji iรงerikli blogcusu Jadi, Twitter’dan yaptฤฑฤฤฑ paylaลฤฑmda, “Sorun ลu ki, bir ลirket muhtemelen uluslararasฤฑ dรผzenlemeleri ihlal ederek ฤฐran รผzerinden hizmet sunamaz. ฤฐran’ฤฑn ลirkete karลฤฑ gรผvenilir bir ลikayette bulunmasฤฑ ve onun iรงin sorunlar yaratmasฤฑ mรผmkรผn.” uyarฤฑsฤฑnda bulundu.
รte yandan, Starlink’in ฤฐran’da aktif hale getirildiฤinin duyurulmasฤฑ, hรผkรผmetin gรถsteriler nedeniyle sฤฑnฤฑrladฤฑฤฤฑ internete eriลim konusunda ฤฐranlฤฑlar arasฤฑnda bir umut oluลtursa da bu aรงฤฑklamanฤฑn sadece internet korsanlarฤฑna yaradฤฑฤฤฑ รถne sรผrรผldรผ.
Al Jazeera’nin haberinde, Elon Musk’ฤฑn yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamanฤฑn bugรผne kadarki tek somut sonucunun, ฤฐranlฤฑ kullanฤฑcฤฑlarฤฑ Starlink’e baฤlanmak iรงin gereken yazฤฑlฤฑm kisvesi altฤฑnda kandฤฑran ve kรถtรผ amaรงlฤฑ virรผs yayan bilgisayar korsanlarฤฑ olduฤuna dikkat รงekildi.
Starlink uydu interneti nedir ve nasฤฑl รงalฤฑลฤฑr?
Starlink, SpaceX’in dรผnyanฤฑn yetersiz hizmet alan bรถlgelerine internet eriลimini kolaylaลtฤฑrmak iรงin yฤฑllardฤฑr รผzerine รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ uzay tabanlฤฑ bir sistem.
Elon Musk’ฤฑn kurucusu olduฤu SpaceX, en son 24 Eylรผl’de yerel saatle 19.30 civarฤฑnda Florida Cape Canaveral Uzay ฤฐstasyonu’ndan Falcon 9 roketiyle uzaydaki alรงak yรถrรผngeye 52 Starlink internet uydusu daha gรถnderdi.
ฤฐnternette yer alan aรงฤฑk kaynaklara gรถre, ilk etapta uzaya 4 bin 400 uydu gรถndermeyi hedefleyen SpaceX’in 2 bin 500’รผ aktif halde kullanฤฑlan ve 500’รผ yรถrรผngelerine doฤru hareket ettirilen dรผnya รงevresinde yaklaลฤฑk 3 bin uydusu bulunuyor.
SpaceX’in, 2027’de tamamlanmasฤฑ hedeflenen proje kapsamฤฑnda Starlink uydularฤฑyla dรผnya yรถrรผngesinde 12 bin uyduluk aฤ kurmayฤฑ planladฤฑฤฤฑ ve mevcut uydularla 40 รผlkede Starlink internet aฤฤฑ oluลturduฤu kaydediliyor.
TV sinyali gรถnderen normal uydular yeryรผzรผnden 35 bin kilometre yukarฤฑdaki jeostatik denilen yรผksek yรถrรผngede hareket ederken Starlink internet uydularฤฑ yeryรผzรผnden yaklaลฤฑk 550 kilometre yรผkseklikteki dรผnyaya en yakฤฑn yรถrรผngede bulunuyor.
Bu nedenle, Starlink uydu sinyallerinde 20 milisaniye gecikme yaลanฤฑrken jeostatik yรถrรผngesindeki uydularda bu gecikme mesafeden dolayฤฑ 30 katฤฑna yani 600 milisaniyeye รงฤฑkabiliyor.
Starlink uydularฤฑ, yeryรผzรผne yakฤฑnlฤฑklarฤฑ ve geliลmiล teknolojileri nedeniyle ลirketin kullanฤฑcฤฑlara gรถnderdiฤi yeryรผzรผndeki Starlink terminalleri denilen alฤฑcฤฑlara saniyede 100 Mb veri gรถnderebiliyor.
Ancak Starlink uydularฤฑ saatte 27 bin kilometre gibi yรผksek hฤฑzla sรผrekli hareket ettiฤinden, sinyal alฤฑcฤฑ bir terminalin aรงฤฑsฤฑnda en fazla 4 dakika kalabiliyor ve alฤฑcฤฑlarฤฑn arkadan gelen bir sonraki uyduya baฤlanmasฤฑ gerekiyor.
TV sinyali gรถnderen uydular dรผnyadan 35 bin kilometre uzakta olduฤu iรงin aรงฤฑlarฤฑ bir รผlkeyi veya kฤฑtayฤฑ kapsarken Starlink uydularฤฑ, dรผnyaya yakฤฑnlฤฑklarฤฑndan dolayฤฑ daha kรผรงรผk alan ve aรงฤฑlarฤฑ kapsฤฑyor.
Starlink’in internet sitesinde, dรผnyanฤฑn her yerindeki uzak ve kฤฑrsal konumlarda yรผksek hฤฑzlฤฑ, dรผลรผk gecikmeli geniล bant internet verilebildiฤi ifade ediliyor.
Aylฤฑk 110 dolar istenen internet servisine abone olunduฤunda gรถnderilen Starlink kitinin iรงinde bulunan Starlink alฤฑcฤฑ terminali, Wi-Fi yรถnlendirici ve kablolar gibi teknik donanฤฑm iรงin de tek seferlik 599 dolar รถdeme isteniyor.
