TMMOB Makine Mรผhendisleri Odasฤฑ, yayฤฑnladฤฑฤฤฑ enerji raporunda, Tรผrkiye’nin plansฤฑz yatฤฑrฤฑmlarla ihtiyacฤฑn รงok รผzerinde รผretim kapasitesi tesis ettiฤine ve enerji faturalarฤฑnฤฑn asgari รผcretin yรผzde 15’ini aลtฤฑฤฤฑna dikkat รงekti.
Oda, “Tรผrkiye Enerjide Nereye Gidiyor?” baลlฤฑklฤฑ raporunu aรงฤฑkladฤฑ. Raporda, “Enerji yรถnetimi ve bรผtรผn iktidar รงevrelerinin รงabasฤฑ, toplumda yapay bir โรผlke kalkฤฑnmasฤฑ’ algฤฑsฤฑ oluลturmak, derinleลen siyasal, ekonomik, toplumsal krizi unutturmak ve yandaลlarฤฑnฤฑ tahkim etmeye yรถneliktir” denildi.
Odanฤฑn, Enerji รalฤฑลma Grubu tarafฤฑndan hazฤฑrlanan raporda enerjide gรถlgelenmeye รงalฤฑลฤฑlan sorunlar ve gizlenmeye รงalฤฑลฤฑlan gerรงekliklerin dile getirildiฤi kaydedildi. Raporda รถzetle ลu tespitlere yer verildi:
“Fosil yakฤฑtlara ve ithalata baฤฤฑmlฤฑlฤฑk sรผrรผyor”
“Enerji arzฤฑ iรงinde fosil kaynaklarฤฑn payฤฑ yรผzde 83,5, yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑnฤฑn payฤฑ yรผzde 16,5, ithal kaynaklarฤฑn payฤฑ yรผzde 69, yerli kaynaklarฤฑn payฤฑ ise yรผzde 31’dir. Enerji sektรถrรผnรผ รถzel tekellerin kรขr egemenliฤinden รงฤฑkarฤฑp kamusal bir dรผzleme aktarma, enerjiyi azami รถlรงรผde verimli kullanarak demokratik bir denetimi/programฤฑ gerรงekleลtirme ihtiyacฤฑ vardฤฑr.
“Arz fazlasฤฑ var, yatฤฑrฤฑm devam ediyor”
“Elektrik sektรถrรผnde abartฤฑlฤฑ talep tahminleri ve plansฤฑz yatฤฑrฤฑmlarla ihtiyacฤฑn รงok รผzerinde kurulu gรผรง ve รผretim kapasitesi tesis edilmiลtir. Tรผrkiye’nin yฤฑllฤฑk elektrik tรผketimi 300 milyar kWh civarฤฑnda gerรงekleลmektedir. 2020’de puant deฤer 49.556 MW olmuลtur. 2020 Ekim sonu itibarฤฑyla Tรผrkiye kurulu gรผcรผ ise 93.918,8 MW’dฤฑr. Yani, 44.362,8 MW ani yedek gรผรง mevcuttur. Kurulu gรผcรผn puant gรผรงten makul miktarda fazla olmasฤฑ normaldir, ancak yรผzde 89,5 oranฤฑnda fazla oluลu, arz kapasitesinin fazlalฤฑฤฤฑnฤฑn altฤฑnฤฑ รงizmektedir.
“Enerji harcamasฤฑ asgari รผcretin yรผzde 15’ini geรงti”
“Toplam istihdamฤฑn yรผzde 34,64’รผnรผn sosyal gรผvenlik sistemi dฤฑลฤฑnda sigortasฤฑz ve yรผzde 60’ฤฑndan fazlasฤฑnฤฑn asgari รผcretin altฤฑnda รผcretle รงalฤฑลtฤฑฤฤฑ gรผnรผmรผz Tรผrkiye’sinde, art arda gelen zamlarla aileler her ay tutarฤฑ daha fazla artan enerji, su vd. faturalarฤฑnฤฑ รถdemekte zorlanmakta ve รถdeyemedikleri iรงin elektriฤi, gazฤฑ, suyu kesilen konut sayฤฑsฤฑ milyonlarla ifade edilmektedir. Ekim 2020 itibarฤฑyla, hane halkฤฑ aylฤฑk ortalama elektrik ve doฤal gaz harcamalarฤฑ toplamฤฑ, asgari รผcretin ฤฐstanbul’da 15,10’u; Ankara’da yรผzde 16,30’u kadar olmuลtur.
“Enflasyon yรผzde 21,5, enerjiye zam yรผzde 39,7”
“Ocak 2019-Ekim 2020 dรถneminde TรฤฐK’in resmi enflasyon artฤฑลฤฑ yรผzde 21,5 olurken, konutlarda elektrik fiyatlarฤฑ yรผzde 39,7; doฤal gaz fiyatlarฤฑ yรผzde 34,7-39,7 oranlarฤฑnda artmฤฑลtฤฑr.
“Kayฤฑp/kaรงak oranlarฤฑnฤฑn kabul edilebilir seviyeye dรผลรผrรผlmesi yรผkรผmlรผlรผklerini yerine getirmeyen ลirketler tarafฤฑndan kaรงak kullanฤฑlan elektrik bedelleri, abone faturalarฤฑna eklenmekte ve faturalar yรผkseltilmektedir.
“ฤฐlave รถdemeler 59 milyar TL’yi buldu”
“Yenilenebilir enerji kaynaklarฤฑndan รผretilen elektriฤe ABD dolarฤฑ bazฤฑnda; yerli kรถmรผrden elektrik รผreten santrallarฤฑn รผretimlerinin bir bรถlรผmรผne TL bazฤฑnda (dรถnemsel olarak gรผncellenen) sabit fiyat ile alฤฑm garantisi verilmesi; bazฤฑ elektrik รผreticilerinin piyasa ortalama satฤฑล fiyatฤฑndan daha yรผksek fiyatlarla elektrik satmalarฤฑnฤฑ saฤlamakta; ayrฤฑca bazฤฑ santrallara รผretimden baฤฤฑmsฤฑz olarak Kapasite Mekanizmasฤฑ adฤฑ altฤฑnda รถdeme yapฤฑlmaktadฤฑr. Bazฤฑ varsayฤฑmlarla, bu ilave รถdemelerin 2018-2019 yฤฑllarฤฑ ve Ocak-Eylรผl 2020 dรถnemi toplamฤฑnฤฑn yaklaลฤฑk 59 milyar TL olduฤu sรถylenebilir.
“Yenilenebilir enerji adฤฑna talan”
“2010 yฤฑlฤฑnda uygulamaya konulan YEKDEM mekanizmasฤฑ sonrasฤฑnda, Doฤu Karadeniz’de akarsular รผzerine HES yapma furyasฤฑ hฤฑzlanarak devam etmiลtir. Doฤu Karadeniz’in baฤrฤฑna sokulan ilk hanรงer olan sahil yolunun ardฤฑndan ikinci hanรงer doฤa ve toplum dรผลmanฤฑ, kรขr hฤฑrsฤฑ ile tekniฤe ve ahlaka aykฤฑrฤฑ olarak inลa edilen HES’ler olmuลtur.
“Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑ “veto”suna ve yรผrรผrlรผkteki รงevre mevzuatฤฑnฤฑn gerekliliklerini yerine getirmemiล olmalarฤฑna raฤmen, yerli kรถmรผr yakฤฑtlฤฑ santrallardan bir kฤฑsmฤฑna 2020 yฤฑlbaลฤฑnda hemen รงalฤฑลma izni veya geรงici faaliyet izni verilmiลtir. รok geรงmeden Haziran baลฤฑnda kapatฤฑlan santrallarฤฑn รถnemli bir kฤฑsmฤฑna da (geรงici faaliyet belgesi ile) izin verilmiลtir. Ancak yasal sฤฑnฤฑr deฤerleri saฤlayacak yatฤฑrฤฑmlarฤฑn tamamlanฤฑp tamamlanmadฤฑฤฤฑ ve eฤer tamamlanmamฤฑล ise รงalฤฑลtฤฑrฤฑlmalarฤฑna hangi yasal dayanak ile devam edildiฤi yรถnรผnde kamuoyuna herhangi bir bilgi verilmemiลtir.”
