Sรถzcรผ‘nรผn haberine gรถre 2022 yฤฑlฤฑna hรผkรผmetin doฤalgaz ve elektrikte yaptฤฑฤฤฑ dev zamlarla giren Tรผrkiye, yรผksek faturalarla sallanฤฑyor.
Dรผnyada yรผkselen fiyatlara iรงeride hฤฑzla artan dรถviz kurlarฤฑnฤฑn eklenmesi, doฤalgazda, elektrikte ve akaryakฤฑtta faturalarฤฑ patlattฤฑ.
Yรผksek faturalara, ฤฐran’ฤฑn gazฤฑ kesmesi ve รถzelleลtirilen elektrik daฤฤฑtฤฑm ลirketlerinin Isparta’da olduฤu gibi sert kฤฑล koลullarฤฑna karลฤฑ gerekli yatฤฑrฤฑmฤฑ yapmamasฤฑ eklenince kriz ve tepkiler bรผyรผdรผ.
รlkenin batฤฑsฤฑndan doฤusuna kadar birรงok ilde yรผksek faturalara tepkiler sokaฤa taลฤฑyor.
Resmi enflasyonun da yรผzde 48,7 ile 20 yฤฑlฤฑn zirvesine รงฤฑkmasฤฑnda etkili olan yรผksek enerji fiyatlarฤฑ, hem iลletmelerin ve hanelerin faturalarฤฑnฤฑ hem Merkez Bankasฤฑ rezervlerini hem de รผlkenin cari iลlemler dengesini vuruyor.
Gaz, elektrik ve akaryakฤฑtta zam yaฤmuru
Pandeminin ilk aylarฤฑnda dibe vuran enerji fiyatlarฤฑ, kฤฑsฤฑlan arz, artan talep ve jeopolitik gerilimlerle birlikte hฤฑzla arttฤฑ.
2020’nin Nisan ayฤฑnda 20 dolarฤฑn altฤฑnฤฑ gรถren Brent petrolรผn varil fiyatฤฑ, bugรผn 94 dolarla son 8 yฤฑlฤฑn zirvesini gรถrdรผ.
Benzinin kรผresel fiyatฤฑ son bir yฤฑlda galon baลฤฑna 1,63 dolardan yรผzde 66 artฤฑลla 2,70 dolar oldu.
7 ลubat 2021’de 6,59 TL olan ฤฐstanbul’da motorinin litre fiyatฤฑ, bugรผn 14,60 seviyesinde bulunuyor. Motorinde yฤฑllฤฑk zam oranฤฑ yรผzde 122’ye ulaลฤฑrken, zamlarฤฑn รถnรผmรผzdeki aylarda devam etmesi bekleniyor.
TรฤฐK’e gรถre, hanelerin doฤalgaz faturasฤฑ, Ocak 2022’de bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑna gรถre yรผzde 43 oranฤฑnda zamlandฤฑ. Son 4 yฤฑldaki zam oranฤฑ ise yรผzde 140 oldu.
Yine TรฤฐK’e gรถre, hanelerin elektrik faturasฤฑ da son bir yฤฑlda yรผzde 95, son dรถrt yฤฑlda ise yรผzde 247 oranฤฑnda arttฤฑ.
BOTAล, sanayide doฤalgaz tarifesine sadece son bir yฤฑlda yรผzde 435 oranฤฑnda zam yaptฤฑ.
Merkez’den BOTAล’a rekor satฤฑล
Doฤalgaz fiyatlarฤฑnฤฑn artmasฤฑna iรงeride tรผketim artฤฑลฤฑ da eklenince, BOTAล’ฤฑn ithalat faturasฤฑ da arttฤฑ.
Dรถviz kurlarฤฑ รผzerinde baskฤฑ yaratmamasฤฑ iรงin BOTAล’ฤฑn ihtiyaรง duyduฤu dรถviz bรผyรผk oranda Merkez Bankasฤฑ’ndan karลฤฑlanฤฑnca sadece son รผรง ayda rezervden dรถviz satฤฑลฤฑ 9,7 milyar dolarฤฑ aลtฤฑ.
Kasฤฑmda 2,2 milyar dolar, aralฤฑkta 3,4 milyar dolar olan TCMB’nin BOTAล’a dรถviz satฤฑลฤฑ, aralฤฑkta 4,2 milyar dolara yรผkselerek rekor tazeledi.
Bรถylece TCMB’nin kur korumalฤฑ mevduat ve ihracat kaynaklฤฑ rezerv gelirlerinin รถnemli bรถlรผmรผ, enerji ithalatฤฑnda kullanฤฑlmฤฑล oldu.
Enerji ithalatฤฑ cari dengeyi bozdu
2022 yฤฑlฤฑ Ocak ayฤฑnda dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑ, bir รถnceki yฤฑlฤฑn aynฤฑ ayฤฑna gรถre yรผzde 240,7 artฤฑลla 10,4 milyar dolara yรผkseldi.
Enerji รผrรผnlerinin de iรงinde yer aldฤฑฤฤฑ hammadde (ara mallarฤฑ) ithalatฤฑnฤฑn bu dรถnemde yรผzde 70,7 artฤฑลla 23,5 milyar dolara yรผkselmesi, dฤฑล ticaret aรงฤฑฤฤฑndaki artฤฑลta etkili oldu.
2020’de 28,9 milyar dolara gerileyen Tรผrkiye’nin enerji ithalatฤฑ iรงin gรถsterge olan โmineral yakฤฑtlar, mineral yaฤlar’ kalemindeki ithalat faturasฤฑ, 2021’de yรผzde 74,62 artฤฑลla 50,5 milyar dolara yรผkselmiลti.
Artan enerji fiyatlarฤฑnฤฑn etkisiyle kasฤฑmda cari denge 2,7 milyar dolar aรงฤฑk verirken, aralฤฑk ve ocak aylarฤฑnda da yรผksek enerji ithalatฤฑnฤฑn cari dengeyi olumsuz etkilemesi bekleniyor.
