Enerji sektรถrรผnde geรงen yฤฑl 7 milyar dolar deฤerinde birleลme ve satฤฑn alma gerรงekleลti. PwC Tรผrkiye Enerji Sektรถrรผ Danฤฑลmanlฤฑฤฤฑ tarafฤฑndan hazฤฑrlanan “Tรผrkiye Enerji Sektรถrรผnde Birleลme ve Satฤฑn Almalar 2013” raporuna gรถre, รถzelleลtirmeler, geรงen yฤฑllarda olduฤu gibi 2013’te de birleลme ve satฤฑn alma iลlemlerinde รถnemli bir paya sahip oldu. Toplam iลlem deฤerinin bรผyรผk kฤฑsmฤฑnฤฑ elektrik daฤฤฑtฤฑmฤฑ ve perakende ลirketleri, Kangal ve Hamitabat elektrik santralleri ve Baลkent Gaz iรงin yapฤฑlan รถzelleลtirme ihaleleri oluลturdu. Petrol ve gaz segmenti ise 2013 yฤฑlฤฑnda durgun bir seyir izledi ve bu segmentte yalnฤฑzca รผรง iลlem gerรงekleลti.
Rapora gรถre, geรงen yฤฑl ลirket birleลme ve satฤฑn almalarฤฑna yerli ลirketler hakim olurken, yรผzde 98 yerli yatฤฑrฤฑmcฤฑya karลฤฑlฤฑk yรผzde 2 yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ oranlarฤฑyla gerรงekleลen iลlemlerde, yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ ilgisi rรผzgar enerjisi alanฤฑndaki birkaรง iลlemle sฤฑnฤฑrlฤฑ kaldฤฑ.
Rapor, 2013’รผn iลlem deฤeri ve sayฤฑsฤฑ bakฤฑmฤฑndan 2012’ye gรถre daha durgun bir yฤฑl olduฤunu ortaya koydu. 2012 yฤฑlฤฑnda 9,5 milyar dolar olan toplam iลlem deฤeri 2013 yฤฑlฤฑnda 7 milyar dolarla sฤฑnฤฑrlฤฑ kalฤฑrken iลlem sayฤฑsฤฑ 45’ten 40’a dรผลtรผ. Ortalama iลlem hacmi de 2012 yฤฑlฤฑnda 211 milyon dolar iken 2013 yฤฑlฤฑnda 175 milyon dolar olarak gerรงekleลti.
Altyapฤฑ hizmetleri sektรถrรผndeki toplam iลlem sayฤฑsฤฑ 37 olurken Baลkent Gaz ile รถzelleลtirme portfรถyรผndeki elektrik daฤฤฑtฤฑm ลirketleri Ayedaล ve Toroslar, iลlem deฤerlerini yรผkseltti. Yenilenebilir enerji ลirketlerini hedef alan รงok sayฤฑda kรผรงรผk satฤฑn alma iลlemi yaลandฤฑ. Abu Dabi ulusal enerji ลirketi TAQA’nฤฑn Afลin Elbistan enerji santrallerine ve linyit sahalarฤฑna yapacaฤฤฑ yatฤฑrฤฑmฤฑ ertelemesiyle, Tรผrkiye bu varlฤฑklar iรงin yeniden ortak arayฤฑลฤฑna girdi.
Petrol ve gaz sektรถrรผnde iลlemler azaldฤฑ
Rapora gรถre, petrol ve gaz sektรถrรผnde iลlem faaliyetleri belirgin bir ลekilde azaldฤฑ. Kรผรงรผk akaryakฤฑt daฤฤฑtฤฑcฤฑlarฤฑ ve depolama ลirketlerine yรถnelik satฤฑn almalarda bir iลlem gerรงekleลti. Gaz sektรถrรผnde ise Kalyon ฤฐnลaat, Socar Gaz’ฤฑn yรผzde 12 dolaylฤฑ hissedarฤฑ oldu.
Elektrik ve doฤalgaz daฤฤฑtฤฑm ve elektrik รผretim ลirketlerini iรงeren รถzelleลtirmelerle, kamu ลirketlerinin yer aldฤฑฤฤฑ iลlemlerin toplam iลlem deฤeri iรงindeki payฤฑ ise 2012 yฤฑlฤฑnda yรผzde 67 iken 2013 yฤฑlฤฑnda yรผzde 92’ye รงฤฑktฤฑ. Rapor, 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn beklentilerini de proje bazฤฑnda ortaya koyuyor. Buna gรถre, Tรผrkiye’nin en bรผyรผk gaz daฤฤฑtฤฑm ลirketi ฤฐGDAล’ฤฑn รถzelleลtirme ihalesinin belediye seรงimleri ve genel seรงimden dolayฤฑ ileri bir tarihe ertelenmesi olasฤฑlฤฑฤฤฑ bulunuyor.
รzelleลtirilme kapsamฤฑnda, Yataฤan, รatalaฤzฤฑ, Yenikรถy ve Kemerkรถy kรถmรผr santrallerinin รถmรผrlerinin yarฤฑsฤฑnฤฑ tamamlamฤฑล olmalarฤฑ ve dรผลรผk verimlilik oranlarฤฑ nedeniyle รงok yรผksek teklifler almalarฤฑ beklenmiyor. Yenikรถy ve Kemerkรถy santrallerinin ve Kemerkรถy liman alanฤฑnฤฑn iลletme hakkฤฑnฤฑn bir paket halinde ihaleye รงฤฑkarฤฑlmasฤฑ ve รatalaฤzฤฑ Santrali’nde yerli kรถmรผr kullanma zorunluluฤunun olmayฤฑลฤฑ, bu varlฤฑklarฤฑn รงekiciliฤini artฤฑrmaya yรถnelik รถnlemler olarak ortaya รงฤฑkฤฑyor.
Petrol ve gaz piyasasฤฑnda bรผyรผk sรผrprizler beklememek gerektiฤine dikkati รงeken rapor, yabancฤฑ yatฤฑrฤฑmcฤฑ iรงin daha olumlu olarak gรถrรผlen yeni Petrol Kanunu’nun geรงen yaz onaylandฤฑฤฤฑnฤฑ ancak, yabancฤฑ ลirketlerin kayda deฤer lisans satฤฑn alma anlaลmalarฤฑ yaparak pazara hareket kazandฤฑrmalarฤฑ iรงin biraz daha zamana ihtiyaรง olduฤunu vurguluyor. Akaryakฤฑt daฤฤฑtฤฑm ve satฤฑล tarafฤฑnda ise birleลme ve satฤฑn almaya alternatif hacimsel bรผyรผme modellerinin ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑ kaydediliyor.
Yeni anlaลmalar kapฤฑda
Rapora gรถre, hรผkรผmetin enerji รผretimi iรงin yerli kรถmรผr kaynaklarฤฑnฤฑn daha verimli kullanฤฑlmasฤฑna yรถnelik รงalฤฑลmalarฤฑ devam ediyor. Katar, รin veya Gรผney Koreli yatฤฑrฤฑmcฤฑlarla Afลin Elbistan kรถmรผr madeni ve santrali iรงin yeni bir yatฤฑrฤฑm anlaลmasฤฑ yapฤฑlmasฤฑ beklentisi bulunuyor. Afลin Elbistan’dan sonra Tรผrkiye’deki ikinci en bรผyรผk linyit rezervine sahip Konya Karapฤฑnar kรถmรผr sahalarฤฑ iรงin ise EรAล ve Suudi enerji ลirketi ACWA arasฤฑnda bir mutabakat zaptฤฑ imzalandฤฑฤฤฑna dikkatin รงekildiฤi raporda, Abu Dabi ulusal enerji ลirketi TAQAโnฤฑn Afลin Elbistan yatฤฑrฤฑmฤฑnฤฑ ertelemesinin ardฤฑndan, bรถyle geliลmelere son yatฤฑrฤฑm kararฤฑ verilinceye kadar temkinli yaklaลmakta fayda olduฤunun altฤฑ รงiziliyor.
Rapora gรถre, olumsuz gibi gรถrรผnen iลlem ortamฤฑnฤฑn รถzellikle yabancฤฑ ลirketlerin gรถzlerini Tรผrkiye’deki deฤerli yenilenebilir varlฤฑklara sahip enerji ลirketlerine รงevirmesiyle bir รถlรงรผde deฤiลmesi mรผmkรผn. Raporda yenilenebilir enerji lisanslarฤฑna iliลkin zorluklar, projelerin vaktinde tamamlanmasฤฑna yรถnelik denetimlerin sฤฑkฤฑlaลtฤฑrฤฑlmasฤฑ, finansman konusunda yaลanan problemlerden dolayฤฑ satฤฑcฤฑnฤฑn elinin zayฤฑflamasฤฑ ve gelecek vaat eden enerji talebi bu varlฤฑklarฤฑn cazibesini artฤฑrabilecek etkenler olarak รถne รงฤฑkฤฑyor.
– “Petrol ve gaz alanฤฑnda durgunluฤun devamฤฑnฤฑ bekliyoruz”
Aรงฤฑklamada gรถrรผลlerine yer verilen PwC Tรผrkiye Enerji Sektรถrรผ Danฤฑลmanlฤฑk Hizmetleri Ortaฤฤฑ Engin Alioฤlu, 2013 yฤฑlฤฑnฤฑn geรงen yฤฑllara gรถre durgun geรงtiฤini belirterek, 2014 yฤฑlฤฑnฤฑn da รงok hareketli geรงmeyeceฤine dair sinyaller olduฤunu kaydetti.
Alioฤlu, rapor sonuรงlarฤฑnฤฑ ลรถyle deฤerlendirdi:
“Siyasi ve ekonomik belirsizlikler ile รถzelleลtirme portfรถyรผnde eskiye gรถre daha az รงekici varlฤฑklarฤฑn bulunmasฤฑ nedeniyle 2014 yฤฑlฤฑyla ilgili รถngรถrรผlerde temkinli olmakta fayda var. Bununla birlikte, Afลin Elbistan kรถmรผr madeni ve enerji santraline yรถnelik yeni bir yatฤฑrฤฑm kararฤฑ sektรถre hareketlilik getirebilir. Diฤer yandan, petrol ve gaz alanฤฑnda durgunluฤun devam edeceฤini bekliyoruz. Akaryakฤฑt sektรถrรผnde birleลme ve satฤฑn alma iลlemlerini gerektirmeyen alternatif hacimsel bรผyรผme modellerinin ortaya รงฤฑkmasฤฑ, iลlem ortamฤฑnฤฑn hareketlenmesini engelleyebilir.”
