Tรผrkiye Cumhuriyet Merkez Bankasฤฑ (TCMB) Ocak Ayฤฑ Fiyat Geliลmeleri Raporu’nda, ocak ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑnฤฑn yรผzde 1,72 oranฤฑnda arttฤฑฤฤฑ ve yฤฑllฤฑk enflasyonun yรผzde 7,48’e yรผkseldiฤi belirtilerek, aylฤฑk enflasyondaki yรผksek gerรงekleลmede gฤฑda fiyatlarฤฑ, vergi ayarlamalarฤฑ ve dรถviz kuru hareketleri etkili olurken รงekirdek enflasyon gรถstergelerinin temel mal kaynaklฤฑ olarak yรผkseldiฤi ifade edildi.
TCMB Ocak Ayฤฑ Fiyat Geliลmeleri Raporu’na gรถre, ocak ayฤฑnda tรผketici fiyatlarฤฑ yรผzde 1,72 oranฤฑnda arttฤฑ ve yฤฑllฤฑk enflasyon yรผzde 7,48’e yรผkseldi. Politikasฤฑ Kurulu Toplantฤฑ รzetinde belirtildiฤi gibi, aylฤฑk enflasyondaki yรผksek gerรงekleลmede gฤฑda fiyatlarฤฑ, vergi ayarlamalarฤฑ ve dรถviz kuru hareketleri etkili olurken รงekirdek enflasyon gรถstergeleri temel mal kaynaklฤฑ olarak yรผkseldi.
Bu dรถnemde รzel Kapsamlฤฑ TรFE Gรถstergesi-H (รKTG) ve รKTG-I endekslerinin yฤฑllฤฑk artฤฑล oranฤฑ รถnceki aya kฤฑyasla sฤฑrasฤฑyla 0,59 ve 0,51 puan artarak yรผzde 7,70 ve yรผzde 7,59 olarak gerรงekleลti. Hizmet enflasyonu ise gรถreli olarak ฤฑlฤฑmlฤฑ seyrini korudu.
Alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn grubunun katkฤฑsฤฑ azaldฤฑ
Alt gruplarฤฑn yฤฑllฤฑk tรผketici enflasyonuna katkฤฑlarฤฑ incelendiฤinde, gฤฑda ve temel mal gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑsฤฑ sฤฑrasฤฑyla 0,35 ve 0,2 puan artarken enerji ile hizmet gruplarฤฑnฤฑn katkฤฑsฤฑnda belirgin bir deฤiลiklik gรถzlenmedi. รte yandan, alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn grubunun katkฤฑsฤฑ azaldฤฑ.
Zincirleme endeks รงerรงevesinde her yฤฑl baลฤฑnda endekse dahil edilen รผrรผnlerin ve bu รผrรผnlerin gรถreli paylarฤฑnฤฑn gรผncellendiฤi belirtilen raporda, bu รงerรงevede, 2014 yฤฑlฤฑnda hizmet, gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler ile alkollรผ iรงecekler ve tรผtรผn gruplarฤฑnฤฑn endeks iรงindeki payฤฑ artarken temel mal ve enerji gruplarฤฑnฤฑn payฤฑ azaldฤฑฤฤฑ ifade edildi.
Sรถz konusu deฤiลimler รถzellikle hizmet grubu ile otomobil kaynaklฤฑ olarak temel mal grubunda daha belirgin oldu. Ocak ayฤฑnda hizmet fiyatlarฤฑ yรผzde 0,93 oranฤฑnda artarken grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 8 seviyesindeki seyrini korudu. Alt gruplar bazฤฑnda incelendiฤinde, bu dรถnemde fiyatlarฤฑn lokanta-otel hizmetleri ile รถzellikle saฤlฤฑk hizmetleri kaynaklฤฑ olarak diฤer hizmetlerde belirgin oranda (sฤฑrasฤฑyla yรผzde 1,73 ve 1,64) yรผkseldiฤi, haberleลme hizmetlerinde ise gerilediฤi gรถzlendi.
Raporda, mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล verilerin hizmet grubu enflasyonunun ana eฤiliminde sฤฑnฤฑrlฤฑ bir artฤฑลa iลaret ettiฤi kaydedildi.
Kur ve vergilerin etkisi
Temel mal grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu ocak ayฤฑnda 0,92 puanlฤฑk artฤฑลla yรผzde 7,12’ye yรผkseldi. Bu geliลmede, Tรผrk Lirasฤฑ’ndaki deฤer kaybฤฑnฤฑn yansฤฑmalarฤฑ ve รTV artฤฑลฤฑ ile yรผkselen giyim dฤฑลฤฑ temel mal fiyatlarฤฑ belirleyici oldu. Ocak ayฤฑnda otomobil fiyatlarฤฑ yรผzde 5,93, beyaz eลya fiyatlarฤฑ ise yรผzde 2,66 oranฤฑnda arttฤฑ. รte yandan, giyim fiyatlarฤฑ mevsimsel ortalamalarฤฑnฤฑn รผzerinde azalmฤฑล, grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 4,06’ya geriledi. Mevsimsellikten arฤฑndฤฑrฤฑlmฤฑล veriler bu dรถnemde temel mal grubu fiyatlarฤฑnฤฑn ivmelendiฤine iลaret etti.
Ocak ayฤฑnda enerji fiyatlarฤฑ yรผzde 0,75 oranฤฑnda arttฤฑ. Bu artฤฑลta bรผyรผk oranda, uluslararasฤฑ petrol fiyatlarฤฑndaki dรผลรผลe karลฤฑn Tรผrk Lirasฤฑ’nda gรถzlenen deฤer kaybฤฑ paralelinde yรผkselen yurt iรงi akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ etkili oldu. Sonuรง olarak, enerji grubu yฤฑllฤฑk enflasyonunda son dรถnemde gรถzlenen artฤฑล eฤilimi korunmuล ve grup yฤฑllฤฑk enflasyonu ocak ayฤฑnda 0,26 puan artarak yรผzde 5,41 seviyesine ulaลtฤฑ.
Gฤฑda ve alkolsรผz iรงecekler grubunda yฤฑllฤฑk enflasyon 1,22 puanlฤฑk artฤฑลla yรผzde 10,89’a yรผkseldi. ฤฐลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑ bu dรถnemde yรผzde 9,35 oranฤฑnda arttฤฑ. Bu geliลmede ocak ayฤฑnda yรผzde 11,80 oranฤฑnda artan taze meyve sebze fiyatlarฤฑ ve alt gruplar genelindeki artฤฑลlarla yรผzde 7,87 oranฤฑnda yรผkselen diฤer iลlenmemiล gฤฑda fiyatlarฤฑ etkili oldu. Sonuรง olarak, iลlenmemiล gฤฑda grubu yฤฑllฤฑk enflasyonu bu dรถnemde yรผzde 13,98’e yรผkseldi. Ocak ayฤฑnda hem ekmek-tahฤฑl hem de ekmek-tahฤฑl dฤฑลฤฑ iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑnda gรถrรผlen yรผksek oranlฤฑ artฤฑลlara baฤlฤฑ olarak iลlenmiล gฤฑda fiyatlarฤฑ yรผzde 1,42 oranฤฑnda arttฤฑ ve grup yฤฑllฤฑk enflasyonu yรผzde 8,01’e รงฤฑktฤฑ.
Hesaplamalardaki deฤiลiklik
2014 yฤฑlฤฑndan itibaren รผretici fiyatlarฤฑnฤฑn รถlรงรผmรผnde deฤiลikliฤe gidildiฤi, รFE yerine Yurt ฤฐรงi รFE’nin (Yฤฐ-รFE) yayฤฑnlanmaya baลlandฤฑฤฤฑ belirtilen raporda, รถnceki endekse kฤฑyasla en temel farklฤฑlฤฑฤฤฑn tarฤฑm fiyatlarฤฑnฤฑn bu endekste yer almamasฤฑ ve kullanฤฑlan sฤฑnฤฑflamanฤฑn gรผncellenmesi olduฤu ifade edildi.
Buna gรถre, Yฤฐ-รFE Ocak ayฤฑnda yรผzde 3,32 oranฤฑnda arttฤฑ ve grup yฤฑllฤฑk enflasyonu 3,75 puan yรผkselerek yรผzde 10,72 oldu. Bu dรถnemde Tรผrk Lirasฤฑ’nda gรถzlenen deฤer kaybฤฑnฤฑn etkisiyle, imalat grubunda alt kalemler geneline yayฤฑlan fiyat artฤฑลlarฤฑ kaydedildi. ฤฐmalat sanayinde รถzellikle petrol รผrรผnleri, ana metaller ve kimyasal รผrรผnler fiyatlarฤฑnda yรผksek oranlฤฑ artฤฑลlar gรถzlendi.
MIGS sฤฑnฤฑflamasฤฑna gรถre incelendiฤinde ocak ayฤฑnda tรผm ana gruplarda yรผksek oranlฤฑ fiyat artฤฑลlarฤฑ gรถzlendi. Bu dรถnemde sermaye ve ara malฤฑ gruplarฤฑnda yฤฑllฤฑk enflasyon sฤฑrasฤฑyla yรผzde 14,94 ve 12,34 oldu.
Raporda, “Sonuรง olarak, รถzellikle Tรผrk Lirasฤฑ’ndaki deฤer kaybฤฑyla 2013 yฤฑlฤฑnฤฑn ikinci yarฤฑsฤฑndan itibaren imalat sanayi fiyatlarฤฑnda gรถzlenen yรผksek oranlฤฑ artฤฑล eฤilimi, รถnรผmรผzdeki dรถnemde tรผketici fiyatlarฤฑnda maliyet yรถnlรผ baskฤฑlarฤฑn olabileceฤine iลaret etmektedir” belirtildi.
