Son dรถnemde artan akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ ve akaryakฤฑt istasyonlarฤฑnฤฑn durumunu deฤerlendirmek iรงin Blooomberg HT yayฤฑnฤฑna baฤlanan EPGฤฐS Baลkanฤฑ Fesih Aktaล akaryakฤฑt istasyonlarฤฑnฤฑn รงok zor durumda olduฤunu ve mevcut fiyatlandฤฑrmalarla kapanmaya doฤru ilerledikleri konusunda uyardฤฑ.
ลu anda zararฤฑna รงalฤฑลtฤฑklarฤฑnฤฑ ve acilen yeni bir fiyatlamaya ihtiyaรง olduฤunu belirten Aktaล, “Son dรถnemde dรผnyada akaryakฤฑt fiyatlarฤฑnฤฑn aลฤฑrฤฑ yรผkselmesi, รผlkemizde de dolarฤฑn aลฤฑrฤฑ yรผkselmesi yรผzรผnden yurtiรงinde pompa fiyatlarฤฑ daha รถnce รถngรถremediฤimiz seviyelere geldi. Bu konuda akaryakฤฑt sektรถrรผ istasyon iลletmeciliฤi olarak herhangi bir dahlimiz yok. Fiyat mekanizmasฤฑnฤฑn hiรงbir noktasฤฑnda biz yokuz.
“Akaryakฤฑt fiyatlarฤฑ artsa da bizim kรขrฤฑmฤฑz sabit”
Bizim maktu bir kรขrฤฑmฤฑz var. Bu kรขr da her akaryakฤฑt fiyatฤฑnฤฑn artฤฑลฤฑnda bize de zarar yazฤฑyor รงรผnkรผ ortaya bir sermaye artฤฑลฤฑ ihtiyacฤฑ doฤuyor. Kar marjฤฑmฤฑz da sabit olduฤu iรงin litresi beล lirayken de ลu anda 14 lirayken de daฤฤฑtฤฑm firmalarฤฑ ve istasyonlarฤฑn toplam marjฤฑ 97-98 kuruล arasฤฑnda. Burada da en adil daฤฤฑtฤฑm yรผzde 50-50 olarak paylaลฤฑm yapฤฑldฤฑฤฤฑnda bayinin payฤฑna aลaฤฤฑ yukarฤฑ 48,63 kuruล dรผลรผyor ama her ลeye inanฤฑlmaz zam geldi.
Giderlerimiz inanฤฑlmaz arttฤฑ. Asgari รผcret, elektrik, bankalardan borรงlanma oranฤฑmฤฑz hepsi รงok yรผkseldi. Toplama baktฤฑฤฤฑmฤฑzda bir bayinin litrede ลu anda 94 kuruล gideri var yani elimize geรงen 48,63 kuruลla karลฤฑlaลtฤฑrฤฑldฤฑฤฤฑnda litre baลฤฑna eksi 45 kuruล gibi bir maliyet ortaya รงฤฑkฤฑyor. Son birkaรง aydฤฑr akaryakฤฑt bayileri can รงekiลiyor. Bu yรผzden kรขr marjlarฤฑmฤฑzla ilgili รงok ciddi sฤฑkฤฑntฤฑlar รงekmekteyiz. Bu konunun รงรถzรผmรผ iรงin de uฤraลmaktayฤฑz” dedi.
“Anlaลamazsak kapanmalar baลlayacak”
Yetkili kurumlarla acil bir anlaลma ihtiyacฤฑnฤฑn buluduฤunu belirten Aktaล gรถrรผลmelerle ilgili, “Kurumlarla asgari mรผลterekte buluลmaya รงalฤฑลฤฑyoruz ama bunun bir an รถnce olmasฤฑ gerekiyor. Akaryakฤฑt bayilerinin รงok fazla dayanma gรผcรผ kalmadฤฑ. Olumlu sinyaller alฤฑyoruz ama bunlarฤฑn mutlaka piyasaya yansฤฑmasฤฑ gerekiyor. Aksi takdirde akaryakฤฑt istasyonlarฤฑnฤฑn kapanmalarฤฑ baลlayacak.
รrneฤin Adanaโnฤฑn gรถbeฤinde 60 yฤฑllฤฑk iki tane firma ลu anda atฤฑl, kapalฤฑ durumda. Bunlarda gรผnlรผk ortalama satฤฑลlar 20 bin litre gerรงekleลiyordu. รlkemizde bรผyรผk ลehirlerde bรถyle bรผyรผk akaryakฤฑt istasyonlarฤฑnฤฑn kapanฤฑลlarฤฑnฤฑ maalesef gรถrmeye baลlฤฑyoruz.
รncelikle talebimiz ลu, daฤฤฑtฤฑm ลirketiyle birlikte 98 kuruลluk payฤฑmฤฑzฤฑn ilk etapta kademeli olarak 50 kuruล artฤฑrฤฑlmasฤฑnฤฑ istiyoruz. Akabinde de bunun en az yรผzde 15 olmak รผzere bir yรผzde hesabฤฑna รงevrilip bu konunun kamu kurumlarฤฑyla bir sorun olmaktan รงฤฑkarฤฑlmasฤฑnฤฑ istiyoruz.
Yรผzde 15 olduฤu takdirde hem daฤฤฑtฤฑm ลirketi hem istasyonlar bu iลi rahatlฤฑkla รงevirebilir hale geleceฤiz. Aksi takdirde ลu andaki 50 kuruลluk talebimiz bile durumu kฤฑsa vadeli idare edecek bir รงare olarak kalacak” ifadelerini kullandฤฑ.
Bayilerin almasฤฑ gereken pay konusunda EPDK’nฤฑn belirlediฤi bir sistem olduฤunu fakat baลka รผlkelerdeki sistemlere de bakฤฑlabileceฤini belirten Aktaล รผlkenin mevcut ลartlarฤฑnda birรงok haklarฤฑndan geรงici olarak vazgeรงtiklerini ama daha fazla dayanacak gรผรงleri kalmadฤฑฤฤฑnฤฑ vurguladฤฑ. Yรผzdelik pay uygulamasฤฑ iรงin iki yol olduฤunu belirten Aktaล, “Bu iki ลekilde yapฤฑlabilir. Birincisi bu artฤฑล tรผketicinin cebine yansฤฑyacak. ฤฐkincisi ise pek ihtimal dahilinde deฤil fakat kamunun aldฤฑฤฤฑ verginin bir kฤฑsmฤฑnda feragat etmesi gerekecek.
ฤฐlk etaptaki talebimiz tรผketiciye de aniden bir yรผk bindirmemek adฤฑna 50 kuruลluk bir artฤฑล olmasฤฑ. Bu artฤฑล bize bir iki ay nefes aldฤฑracak ve gรถrรผลmelere zemin hazฤฑrlayacaktฤฑr. Akabinde bu yรผzdesel pazarlฤฑฤฤฑ gรถrรผลebiliriz. Aslฤฑnda ลรถyle bir ลey var. EPDKโnฤฑn akaryakฤฑt bayiler ve daฤฤฑtฤฑm ลirketlerinin payฤฑna dair bir metodolojisi var ve Avrupaโdaki dรถrt tane รผlkenin rafineri รงฤฑkฤฑล fiyatlarฤฑyla vergili fiyatlarฤฑ arasฤฑndaki farkฤฑn gรถzetilmesiyle anlatabileceฤim bir sistem var.
Bunu baz aldฤฑฤฤฑmฤฑzda zaten bizim o sistematikle 1,90 kuruล civarฤฑnda hali hazฤฑrda bir kรขrฤฑmฤฑzฤฑn olmasฤฑ gerekiyor. Her ne kadar serbest piyasa koลullarฤฑnda olduฤumuzu konuลuyorsak da รผlkenin ลartlarฤฑndan dolayฤฑ bu formรผlรผn uygulanmamasฤฑnฤฑ ลimdilik gรถz ardฤฑ ediyoruz fakat bu durum bizim batฤฑลฤฑmฤฑza doฤru gidiyor. รrnek vermek gerekirse Haziran ayฤฑnda 10 bin litre akaryakฤฑt satan bir istasyonun รผrรผnรผ yerine koymak iรงin 2 milyon 36 bin liralฤฑk bir sermaye ihtiyacฤฑ vardฤฑ. Bugรผn aynฤฑ รผrรผnรผn maliyet 3 milyon 864 bin lira. Bizde bu sermayeler de yerden bitmiyor. Ya kredi รงekiyoruz ya da elimizdeki varlฤฑklarฤฑ satarak sisteme koymaya รงalฤฑลฤฑyoruz. Mevcut ekonomide dayanacak gรผcรผmรผz kalmadฤฑ aรงฤฑkรงasฤฑ” yorumunu yaptฤฑ.
Taลฤฑt tanฤฑma sisteminde vergi kaรงakรงฤฑlฤฑฤฤฑ iddiasฤฑ
Taลฤฑt tanฤฑma konusunda son gรผnlerde รงฤฑkan bayilerin bu araรงlarฤฑ tanฤฑmadฤฑฤฤฑ konusuna da deฤinen Aktaล sorunun sanฤฑldฤฑฤฤฑ kadar basit olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyerek, “Taลฤฑt tanฤฑma konusuna geldiฤimizde kurum bizi buradan vurmaya รงalฤฑลฤฑyor ama biz akaryakฤฑt bayileri olarak bu sistemin sadece akaryakฤฑt servis hizmeti tarafฤฑnda varฤฑz. Bu iลin pazarlanmasฤฑnda ve oranlanmasฤฑnda hiรงbir ลekilde biz yokuz. Burada daฤฤฑtฤฑm ลirketleri ve yeni tรผreyen distribรผtรถrler var. Bu iki taraf bizim bilmediฤimiz ya da kanunen ลeffaf olmasฤฑ gerekirken ลeffaf olmayan bir ลekilde yรผzeysel bir anlaลma yapฤฑyorlar.
Daฤฤฑtฤฑm ลirketleri bize sormadan yaptฤฑklarฤฑ yรผzdesel anlaลmalara geldiฤimizde bฤฑrakฤฑn iลletme masrafฤฑmฤฑzฤฑ bu iลin nakliyesini bile kurtaramฤฑyoruz. Bu taลฤฑt tanฤฑma sistemleri akaryakฤฑt istasyonlarฤฑna kรผlliyen zarar olmaya baลladฤฑ. Buradan da ilgili kurumlarฤฑ ve vergi dairesini bu yeni oluลan distribรผtรถrleri incelemeye davet ediyorum.
Normal ลartlarda taลฤฑt tanฤฑma sistemlerinde ลirketlerin araรงlarฤฑnฤฑn olmasฤฑ gerekiyor fakat distribรผtรถrlerin ilanlarฤฑna baktฤฑฤฤฑmฤฑzda bireysel araรงlarฤฑ bile sisteme katmaya baลladฤฑklarฤฑnฤฑ gรถrรผyoruz. Burada da vergisel bir kaรงakรงฤฑlฤฑk sรถz konusu. Taลฤฑt tanฤฑma sistemindeki bu oranlarda alamamalarฤฑnฤฑn sebebi de bizim bu dรผลรผลlerimiz kaynaklฤฑ. รyelerimiz aรงฤฑkรงasฤฑ bu taลฤฑt tanฤฑma sisteminin servisini yapmak istemiyor” deฤerlendirmesinde bulundu.
Aktaล yapฤฑlan taลฤฑt tanฤฑma anlaลmalarฤฑnda servis vermek harici hiรงbir noktasฤฑnda bulunmadฤฑklarฤฑnฤฑ belirterek anlaลmalarฤฑ baลkalarฤฑ yaparken zararฤฑ kendilerinin karลฤฑladฤฑklarฤฑnฤฑ iddia etti. Anlaลma feshi konusuna da deฤine Aktaล, “Aรงฤฑkรงasฤฑ bize kalsa biz hemen feshederiz ama bu daฤฤฑtฤฑm ลirketi distribรผtรถr ve mรผลteri arasฤฑnda yapฤฑlan bir anlaลma. Biz burada sadece bu iลin servisini yapฤฑyoruz. Bu iลin servisini yaparken de bize yรผzdesel bir pay verilmesi gerekiyor ki o yรผzdesel pay ile bฤฑrakฤฑn kรขrฤฑnฤฑ nakliye parasฤฑnฤฑ karลฤฑlayamฤฑyoruz.
Her ลeyin yรผkรผnรผ biz รงekiyoruz ama zararฤฑ bize oluyor. Parayฤฑ kazanan daฤฤฑtฤฑm ลirketi ve distribรผtรถrler oluyor. รzellikle bu distribรผtรถrler kavramฤฑnฤฑ sizin aracฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑzla tekrar kamuya ลikayet etmek istiyorum. ฤฐsim vermeyelim ama yemek daฤฤฑtฤฑm ลirketleri dahi bir kรถy istasyonu lisansฤฑ alarak distribรผtรถrlรผk adฤฑ altฤฑnda firmalara gidip bu iลin satฤฑลฤฑnฤฑ yapmaya baลladฤฑlar. Bir yemek daฤฤฑtฤฑm ลirketinin akaryakฤฑt bayisiyle daฤฤฑtฤฑm ลirketi arasฤฑnda iลi ne?
Teknik olarak baktฤฑฤฤฑnฤฑzda daฤฤฑtฤฑm ลirketinin bunu bรผnyesinde halletmesi gerekiyor. Araya ikinci bir firma daha koyarak kar paylaลฤฑmฤฑnda bayinin hakkฤฑ olmasฤฑ gereken kฤฑsmฤฑ bir nevi kฤฑsarak bayiye haksฤฑzlฤฑk ediyor” dedi.
