Bursa’daki pazarlardan Ankara yakฤฑnlarฤฑndaki รผniversitelere ve Berlin sokaklarฤฑna kadar pek รงok Tรผrk seรงmenin ruh hali Recep Tayyip Erdoฤan‘a karลฤฑ ve Erdoฤan’ฤฑn yeniden seรงilmesini engelleyebilir.
Bloomberg’in haberine gรถre acฤฑmasฤฑz enflasyondan muzdarip iลรงiler, kรถtรผ gelecekten endiลe duyan genรงler ve bir zamanlar Tรผrkiye diasporasฤฑnฤฑn sadฤฑk seรงmenleri arasฤฑnda dalgalanan destek bir araya gelerek Erdoฤan’ฤฑn iktidarฤฑna yรถnelik ลimdiye kadarki en bรผyรผk tehdidi oluลturuyor.
Yirmi yฤฑldฤฑr รผlke siyasetine hakim olan 69 yaลฤฑndaki lider, neredeyse dizginlenemez bir otoriteye sahip ve ลimdi รผlkenin sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑnฤฑn sorumluluฤunu รผstleniyor. Sonuรง olarak 14 Mayฤฑs’taki ilk tur oylamada kazanmak iรงin gereken %50’nin altฤฑnda kalmasฤฑ muhtemel.
“Boฤazฤฑmฤฑza kadar battฤฑk” diyor Hasan รakฤฑr, kuzeybatฤฑ Tรผrkiye’deki kรผรงรผk dรผkkanฤฑnda kฤฑna torbalarฤฑyla รงevrili bir halde. “Bu yรผzden รถlecek olsam bile yine de ona oy vermeyeceฤim.”
51 yaลฤฑndaki tรผccar, son 21 yฤฑldaki her seรงimde oyunu Tรผrk lider ve onun muhafazakรขr AK Partisine vermiล, ancak milyonlarca diฤer Tรผrk gibi, Erdoฤan’ฤฑn 2018’de yeniden seรงilmesinin ardฤฑndan daha fazla gรผรง elde etmesinden bu yana yaลam kalitesinin erozyona uฤradฤฑฤฤฑnฤฑ gรถrmรผล. Son birkaรง yฤฑldaki yรผksek enflasyon ฤฐstanbul ve diฤer bรผyรผk ลehirlerde %100’รผ bile aลtฤฑ ve 2022’nin sonlarฤฑnda รผlke รงapฤฑnda %85’e ulaลtฤฑ.
Nisan ayฤฑnda artฤฑลlar muhtemelen %50’nin altฤฑna dรผลmรผล olsa da, konuttan arabaya ve gฤฑdaya kadar her ลeyin fiyatฤฑ birkaรง yฤฑl iรงinde dรถrt katฤฑna รงฤฑktฤฑ. Birรงok kiลi Erdoฤan’ฤฑn etkisini para politikasฤฑ da dahil olmak รผzere ekonominin tรผm yรถnlerine yayma รงabalarฤฑnฤฑ suรงluyor.
Alฤฑลฤฑlmฤฑลฤฑn dฤฑลฤฑndaki faiz indirimleri Covid salgฤฑnฤฑ sonrasฤฑnda fiyat artฤฑลlarฤฑnฤฑ daha da kรถrรผkledi, Tรผrk lirasฤฑnฤฑn deฤerini son seรงimlerden bu yana dolar karลฤฑsฤฑnda %75’ten fazla dรผลรผrdรผ ve yatฤฑrฤฑmcฤฑlarฤฑn kaรงฤฑลฤฑna yol aรงtฤฑ. Ekonomistler Tรผrkiye’nin aykฤฑrฤฑ durumunu Erdoฤan’ฤฑn ekonomik deneyinin fena halde yanlฤฑล gitmesine baฤlฤฑyor.
Hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑ o kadar yaygฤฑn ki, Erdoฤan’ฤฑn geniล bir muhalefet partileri koalisyonu tarafฤฑndan desteklenen ana rakibi Kemal Kฤฑlฤฑรงdaroฤlu karลฤฑsฤฑnda ilk turda zafer kazanamayacaฤฤฑ tahmin ediliyor. Son anketler ikilinin baลa baล gittiฤini ve her ikisinin de iktidara gelmek iรงin gereken รงoฤunluฤu elde edemediฤini gรถsteriyor. ฤฐlk seรงimden sonuรง รงฤฑkmazsa iki hafta sonra ikinci tura gidilecek.
Bloomberg muhabirleri, Bursa, Eskiลehir, Balฤฑkesir ve รanakkale’deki (kuzeybatฤฑdaki sanayi ve tarฤฑm merkezi olan ve ekonomi iรงin kritik รถnem taลฤฑyan kilit ลehirler) seรงmenlerin yanฤฑ sฤฑra รผlke dฤฑลฤฑndaki en bรผyรผk seรงmen havuzuna ev sahipliฤi yapan Berlin’deki Tรผrklerle de konuลtu.
Mรผlakatlar, seรงmenlerin sosyal deฤerler, yaล ve maaล aรงฤฑsฤฑndan derin bir ลekilde bรถlรผndรผฤรผnรผ ortaya koydu. Daha yaลlฤฑ ve muhafazakar seรงmenler Erdoฤan’a daha รงok baฤlฤฑ kalฤฑrken, daha yoksul insanlar inanรงlarฤฑnฤฑ kaybediyor. En รงok hayal kฤฑrฤฑklฤฑฤฤฑna uฤrayanlar ise genรง seรงmenler.
Hoลnutsuz Genรงlik
Tรผrkiye’nin son dรถnemdeki kรถtรผ ekonomik performansฤฑ ve Erdoฤan’ฤฑn otoriter gรผรง kullanฤฑmฤฑ, onu genรงler ve ลehir merkezlerinde yaลayanlar arasฤฑnda รงok daha az popรผler hale getirdi.
Tรผrkiye’nin baลkenti Ankara’ya komลu Eskiลehir’de yaลayan 21 yaลฤฑndaki รผniversite รถฤrencisi Elif Torun, “Benim yaลฤฑmda birinin nasฤฑl olup da hรขlรข Erdoฤan’ฤฑ destekleyebildiฤini anlamฤฑyorum,” diyor ve ekliyor: “Yemeklerimizin maliyetini bile hesaplฤฑyoruz, tasarruf etmek iรงin bazฤฑ gรผnler รถฤle yemeฤini atlฤฑyoruz.”
Bu sorunlu olabilir. 2018 seรงimlerinden bu yana yaklaลฤฑk 6 milyon kiลi oy kullanma hakkฤฑna sahip oldu, bu da seรงmenlerin yaklaลฤฑk %10’una denk dรผลรผyor.
Diaspora Bรถlรผnmesi
Tรผrkiye’de umutlarฤฑn azalmasฤฑ Yaren Akรงakoyun gibi genรงleri fฤฑrsat arayฤฑลฤฑna itti ve Erdoฤan’ฤฑn bir zamanlar net รงoฤunluklar iรงin gรผvenebileceฤi bir grubun dinamiklerini yavaล yavaล deฤiลtirdi.
Yerleลtikleri รผlkelerde alt sฤฑnฤฑf muamelesi gรถren bu kiลilerin deneyimleri, yerelde sol eฤilimli partileri destekleseler bile, katฤฑ milliyetรงi ve Erdoฤan yanlฤฑsฤฑ duygulara sahip olmalarฤฑna yol aรงtฤฑ.
Yaklaลฤฑk kฤฑrk yฤฑl รถnce Berlin’e gรถรง eden ve kasaplฤฑk yapan 81 yaลฤฑndaki emekli ฤฐsmet Aydฤฑnlฤฑk, “Erdoฤan’la birlikte buradaki statรผmรผz yรผkseldi,” diyor ve ekliyor: “Eskiden bize tepeden bakarlardฤฑ. Ama ลimdi bizi daha gรผรงlรผ gรถrรผyorlar. Ben Erdoฤan’ฤฑn partisinin destekรงisiyim. Bu konuda utangaรง deฤilim.”
Benzer duygular, Erdoฤan’ฤฑn รผlkeyi zor zamanlardan รงฤฑkaracak gรผรงlรผ bir lider olarak gรถrรผldรผฤรผ Tรผrkiye’nin kalbinde de gรถrรผlรผyor – her ne kadar bu durumun oluลmasฤฑnda Cumhurbaลkanฤฑ’nฤฑn politikalarฤฑ รถnemli bir rol oynamฤฑล olsa da.
Psikolojik danฤฑลmanlฤฑk eฤitimi alan 24 yaลฤฑndaki genรง kฤฑz, kฤฑsa bir sรผre รถnce Tรผrkiye’nin Adana bรถlgesinden Almanya’ya gรถรง etti ve ลimdi Berlin’de iล arฤฑyor. Erdoฤan’a karลฤฑ hiรง sevgi beslemiyor.
Akรงakoyun, Almanya’nฤฑn baลkentinin Kreuzberg semtinde yaptฤฑฤฤฑ aรงฤฑklamada, “Tรผrkiye’de bir hรผkรผmet deฤiลikliฤi olursa, รผlkeme dรถnรผp eฤitimini aldฤฑฤฤฑm iลi yapmak isterim” dedi.
Ancak bu gรถrรผล, รงoฤu Almanya, Hollanda, Fransa ve Belรงika’da olmak รผzere yurtdฤฑลฤฑnda yaลayan yaklaลฤฑk 4 milyon Tรผrk seรงmen arasฤฑnda evrensel deฤil.
Avrupa’nฤฑn dรถrt bir yanฤฑna daฤฤฑlmฤฑล รงok sayฤฑda Erdoฤan karลฤฑtฤฑ Kรผrt olsa da, seรงmenlerin รงoฤu 1950’lerden itibaren ucuz iลgรผcรผ olarak getirilen ve misafir iลรงi olarak adlandฤฑrฤฑlan Tรผrklerin torunlarฤฑ.
Balฤฑkesir’deki kรผรงรผk atรถlyesinin duvarlarฤฑnฤฑ sรผsleyen Tรผrk bayraklarฤฑyla รงevrili olan Ali Erdik, Erdoฤan’a politikadaki yanlฤฑล adฤฑmlar konusunda aรงฤฑk รงek verdi.
51 yaลฤฑndaki tamirci, “Erdoฤan’ฤฑn elinde olmayan nedenlerden dolayฤฑ ekonomik bir bozulma oldu,” dedi ve ekledi: “Ama aynฤฑ zamanda bunu dรผzeltebilecek kiลi de o.”
