“รlkemizin iรงinde ve yurt dฤฑลฤฑnda sayฤฑsฤฑz defa elinde bir รงanta ile yola รงฤฑkฤฑp 5 โ 10 yฤฑl iรงinde รงok ciddi cirolara sahip iลletmeler kurmuล insanlarฤฑmฤฑza rastladฤฑk. Her biri bir baลarฤฑ hikayesi olan bu รถrnekler istisna deฤil oldukรงa yaygฤฑndฤฑr. ฤฐnsanlarฤฑmฤฑzฤฑn ruhunda var olan giriลimcilik mayasฤฑnฤฑ doฤru yรถnlendirmelerle รงok daha bรผyรผk baลarฤฑlara dรถnรผลtรผrmemiz gerekiyor. Biz aynฤฑ zamanda maalesef her iลimizi el yordamฤฑyla yapma olan da bir milletiz. Halbuki dรผnyada ve รผlkemizde her konuda olduฤu gibi giriลimcilik hususunda da รงok ciddi bir birikim var. Bu birikimi deฤerlendirmeyi รถฤrenmek mecburiyetindeyiz.
‘EKONOMฤฐDE SINIF ATLADIK’
Geรงtiฤimiz 15 yฤฑlda yaptฤฑฤฤฑmฤฑz reformlarla รผlkemizi demokraside ve ekonomide adeta sฤฑnฤฑf atlattฤฑk. Bu sayede Tรผrkiye sadece 2006 yฤฑlฤฑndan 2017 yฤฑlฤฑna kadar yaklaลฤฑk 180 milyar dolarlฤฑk uluslararasฤฑ yatฤฑrฤฑm รงekmiล bir รผlkedir. Bu tabi her ลeyden รถnce gรผvendir. Bu gรผven olmamฤฑล olsa bu 180 milyar dolarlฤฑk yatฤฑrฤฑmฤฑ kรผresel sermayeyi siz รผlkenize รงekemezsiniz. Bu baลarฤฑnฤฑn 2008 kรผresel finans krizine, Irak ve Suriyeโde yaลanan hadiselere, 2013โten bu yana kesintisiz maruz kaldฤฑฤฤฑmฤฑz saldฤฑrฤฑlara, 15 Temmuz darbe giriลimine raฤmen elde edildiฤini unutulmamasฤฑ lazฤฑm. Daha stabil dรถnemle bu dรถnemi geรงiriyor olsaydฤฑk ikiye รผรงe katlayabilirdik.
‘ฤฐLK 10’A GฤฐREN YATIRIMLAR VAR’
Yatฤฑrฤฑmlar dรผnyadaki tรผm yatฤฑrฤฑmlar iรงerisinde bakฤฑyorsunuz รถrneklemede ilk 10โa giren yatฤฑrฤฑmlar var. ฤฐลte ลu anda bunlardan en รถnemlisi bu yฤฑl sonuna doฤru aรงฤฑlฤฑลฤฑnฤฑ yapacaฤฤฑmฤฑz havalimanฤฑmฤฑz. ฤฐstanbulโda dรผnyanฤฑn bir numarasฤฑ veya iki numarasฤฑ olacak. Ve ilk aรงฤฑlฤฑลฤฑ itibariyle yฤฑllฤฑk yolcu potansiyeli 90 milyon olacak. ฤฐkinci etap 2023โte orasฤฑ bitecek. O bittiฤi zaman bu 150 milyon. Hatta hatta 200 milyona kadar bir yolcu kapasitesine ulaลabilecek. Herhalde dรผnyada bu ลekilde bizim havalimanฤฑmฤฑzla birlikte รผรง tane var. Bunu biz mi yaptฤฑk? Hayฤฑr. Biz ufuk aรงtฤฑk ama giriลimcilik ruhunu verdiฤimiz, giriลimcilerimizi teลvik ettiฤimiz 5 tane giriลimcimizi bir araya getirmek suretiyle onlar yaptฤฑ. Biz zaten gรถreve geldiฤimizde 15 yฤฑl รถnce, dedik ki biz devlet olarak tรผccarlฤฑk yapmayacaฤฤฑz. Ticaretin iรงinde olmayacaฤฤฑz. Bu alandan รงekiliyoruz, bu alanฤฑ giriลimcilerimize bฤฑrakacaฤฤฑz. Ve bunu baลardฤฑk ve bu oldu. ฤฐnanmayanlar vardฤฑ ama baลarฤฑldฤฑ. Geรงtiฤimiz yฤฑl elde ettiฤimiz yรผzde 7,4 bรผyรผme oranฤฑyla G20โde birinci, OECD รผlkeleri arasฤฑnda ikinci sฤฑrada yer aldฤฑk.
‘ฤฐSTฤฐKRAR OLMASA KรRESEL SERMAYENฤฐN BURAYA GELMESฤฐ MรMKรN DEฤฤฐL’
Tรผrkiye geรงmiลte G20 รผlkeleri arasฤฑnda yer alan bir รผlke deฤildi. Ama ลimdi yer alฤฑyoruz. AB ortalamasฤฑnฤฑn yรผzde 2,4 olduฤu dikkate alฤฑndฤฑฤฤฑnda Tรผrkiyeโnin bรผyรผme baลarฤฑsฤฑ daha da iyi anlaลฤฑlacaktฤฑr. Bu yฤฑl kamu ve รถzel sektรถr yatฤฑrฤฑmlarฤฑnฤฑn tutarฤฑ tarihinde ilk defa 1 trilyon lirayฤฑ aลacak. Bu da 2002 yฤฑlฤฑna gรถre 4 katlฤฑk bir artฤฑลฤฑ ifade ediyor. Milli gelirimiz de 4 katlฤฑk artฤฑลla 860 milyar dolara รงฤฑktฤฑ. Bu nereden nereye geldiฤimizi gรถstermesi bakฤฑmฤฑndan รงok รถnemli.
Ve burada gรผven var, istikrar var. Bu istikrar bu gรผven olmamฤฑล olsa kรผresel sermayenin Tรผrkiyeโye girmesi mรผmkรผn deฤil, kendi giriลimcilerimizin de adฤฑm atmasฤฑ mรผmkรผn deฤil. Bu bir baลka รถnemli geliลmeyi de saฤladฤฑ. O da ลu, kendi giriลimcimiz รผรงรผncรผ dรผnya รผlkelerinde onlar da kendilerine ayrฤฑca pazar bulma imkanฤฑ yakaladฤฑlar. รรผnkรผ gรผรงlรผydรผler. Karลฤฑ tarafa gรผven veriyordu, karลฤฑ taraf da onlara inanฤฑyordu. ฤฐhracatฤฑmฤฑz 36 milyar dolardan 160 milyar dolara yรผkseldi.
‘TURฤฐZMDEN BEKLENTฤฐMฤฐZ YรKSEK’
Turist sayฤฑmฤฑz 13 milyondan 32 milyon, turizm gelirimiz 12,4 milyar dolardan 26,3 milyar dolar seviyesine รงฤฑktฤฑ. Bu arada turizmde darbe giriลimleri sebebiyle sฤฑkฤฑntฤฑlar yaลadฤฑk. Ama onu da aลtฤฑk, aลฤฑyoruz. Bu yฤฑl turizmde beklentimiz รงok yรผksek. Turist sayฤฑsฤฑnda inanฤฑyorum ki 36 milyonu falan yakalayabiliriz. ลu anda รถzellikle ciddi manada iลaretler geliyor 40 olur diye. Biz ลimdi 36โya kenetlendik, inลallah gรถkten ne yaฤar ki yer kabul etmez diyoruz, yola bรถyle devam edeceฤiz. Dรถviz rezervlerimiz 17,5 milyar dolardan, bir ara 130 milyar dolara kadar รงฤฑktฤฑ. Ancak son dรถnemde bu rakam 110 milyar dolar seviyesine รถzellikle bu darbe giriลimi ertesinde inmiล seviyede. Biz tekrar รงฤฑkartmaya muktediriz.
‘รLKEM ฤฐรฤฐN 3 รOCUK ฤฐSTฤฐYORUM’
Aramฤฑzdaki genรงlerden birileri diฤer genรงleri kฤฑskanmasฤฑn. Bรผtรผn ailelere en az 3 รงocuk istiyorum diyorum รผlkem iรงin. รรผnkรผ genรง dinamik bir nรผfusa ihtiyacฤฑmฤฑz var. Eฤer genรง nรผfusa sahip olmazsak, bak dรผnya yaลlanฤฑyor. Yarฤฑn biz de yaลlanacaฤฤฑz. Ekonominin temel taลฤฑ insandฤฑr. Bazen bรถyle ekonomide dersi verirken ลรถyle anlatฤฑrlardฤฑ. ฤฐnsan, emek, sermaye, yatฤฑrฤฑm. Tamam da bu anlattฤฑklarฤฑnฤฑzฤฑn hepsi birbiriyle รงeliลkili. Bunlarฤฑn hepsinin temelinde insan yatฤฑyor. ฤฐnsan varsa, emek var. ฤฐnsan varsa sermaye var. ฤฐnsan varsa yatฤฑrฤฑm var. ฤฐnsan yoksa bunlarฤฑn hiรงbiri yok. Diฤerleri insanฤฑn tรผrevi. Yatฤฑrฤฑmฤฑ รถnce insana yapmamฤฑz lazฤฑm. รyleyse diyorum ki genรง nรผfusa Tรผrkiyeโnin ihtiyacฤฑ var. Uluslararasฤฑ camiaya da mesajฤฑmฤฑ vermiล oluyorum. ฤฐnsandan รงekinmeyelim ve bรผtรผn bu giriลimciliฤin ruhunda da ne var? ฤฐnsan var. รyleyse giriลimci insanlara ihtiyacฤฑmฤฑz var.
‘BรYรK REFORMLAR GEREKTฤฐฤฤฐNฤฐN FARKINDAYIZ’
Tรผrkiye sadece Asya ve Avrupaโnฤฑn geรงiล noktasฤฑ deฤildir. Ticaretten sanayiye eฤitimden saฤlฤฑฤa turizmden tarฤฑma kadar รงok geniล bir alanda milyarlarca nรผfusa ve รงok geniล bir coฤrafyaya hitap eden stratejik bir merkezdir. Hedefimiz รผlkemizi dรผnyanฤฑn en bรผyรผk 10 ekonomisinden biri haline getirmektir. Bรผyรผk hedeflerin bรผyรผk reformlar gerektirdiฤinin farkฤฑndayฤฑz.
IMF รRNEฤฤฐ
Geรงmiลte kรผresel politikalar, ลirketler รถn plandaydฤฑ. Ancak dรผnyanฤฑn tek bir merkezden yรถnetilemeyecek kadar bรผyรผk olduฤu anlaลฤฑlmaya baลlandฤฑ. Eski sistemin zaaflarฤฑndan biri de ekonomiyle siyasetin birbiriyle รงok fazla karฤฑลtฤฑrฤฑlmฤฑล olmasฤฑydฤฑ. Tรผrkiye olarak biz de bu sฤฑkฤฑntฤฑyฤฑ yaลamฤฑล bir รผlkeyiz. IMF ile yaptฤฑฤฤฑmฤฑz anlaลmalarฤฑn adeta รผlkemizin siyasi olarak vesayet altฤฑna alฤฑnmasฤฑ noktasฤฑna gittiฤini gรถrdรผk. Davosโta bir toplantฤฑ yapฤฑyoruz, o zaman ismini vermeyeyim. Dรถnemin IMF Baลkanฤฑ. Kendilerine o zaman 23,5 milyar dolar borcumuz var. Ben hafฤฑza kaydฤฑnฤฑ bir kenara itip konuลmam. Aรงฤฑk ve net konuลurum. Burada uluslararasฤฑ camianฤฑn temsilcileri olduฤuna gรถre aรงฤฑk konuลayฤฑm.
‘IMF’ฤฐN RUHUNDA VASฤฐYETรฤฐLฤฐK VAR’
Kendisiyle konuลurken 23,5 milyar dolar borcumuz var. Ama onlar bizim ekonomimizle ilgili masaya oturup bunu konuลmuyor. Siyaseten de bizi idare etmek istiyorlar. Dedim ki bakฤฑn siz Tรผrkiyeโye belli bir borรง verdiniz, teลekkรผr ederim. Taksitleri alฤฑyor musunuz? Alฤฑyorsunuz. Zaman zaman hesaplarฤฑ gelip kontrol ediyor musunuz? Ediyorsunuz. Bunlar sizin doฤal hakkฤฑnฤฑzdฤฑr. Ama siyaseten de idare etmek istersen bu รผlkenin baลbakanฤฑ benim, kusura bakma ona karฤฑลamazsฤฑnฤฑz. ลimdi IMFโnin ruhunda vesayetรงilik var. Dรผnyanฤฑn zavallฤฑ garip รผlkelerin bir รงoฤu bunlarฤฑn vesayetรงi anlayฤฑลฤฑndan kurtulamadฤฑklarฤฑ iรงin onlarฤฑ inim inimi inletiyorlar. Biz borcumuz IMFโye รถdedik bitirdik. Ondan sonra ne oldu biliyor musunuz? 5 milyar avro bizden borรง istediler. Arkadaลlar sordu, verin dedim. Bunlar ลaลฤฑrdฤฑ, bu borcu almaktan vazgeรงtiler. Bizim ลu an IMFโye bir kuruล borcumuz yok.
‘DOLAR YERฤฐNE ALTIN’
ลimdi borcumuzu รถdedik anlaลmayฤฑ sonlandฤฑrdฤฑk. Bunu niye sรถylรผyorum? IMFโyi kuran kim? Bu devletler. Mesela bir G20 toplantฤฑsฤฑnda teklifim oldu. Niye borรงlandฤฑrmalarฤฑ dolarla yapฤฑyorsunuz? Gelin buraya biz baลka bir para birimi kullanalฤฑm. Ben diyorum ki, bu borรงlandฤฑrmalar altฤฑnla olsun. รรผnkรผ altฤฑnฤฑn bu noktadaki ayarฤฑ hiรงbir ลeye benzemez. Biz dolarla, sรผrekli olarak dรผnya bir kur baskฤฑsฤฑ altฤฑnda kalฤฑyor. Devletleri ve milletleri bizim bu kur baskฤฑsฤฑndan kurtarmamฤฑz lazฤฑm. Altฤฑn tarih boyunca hiรงbir zaman baskฤฑ unsuru olmamฤฑลtฤฑr. Dolayฤฑsฤฑyla altฤฑnla bu adฤฑm atฤฑlsฤฑn. Bazฤฑ emperyal รผlkeler, Afrikaโnฤฑn topraklarฤฑndaki altฤฑnฤฑ elmaslarฤฑ gittiler oralardan topladฤฑlar. Oralara bir faydasฤฑ oldu mu? Olmadฤฑ. ฤฐลte ben giriลimci ruhunu insanlฤฑk iรงin kullanan siz deฤerli dostlara bunu hatฤฑrlatmak istiyorum.
SURฤฐYE’DEKฤฐ SรREร
Suriyeโde 7 yฤฑldฤฑr bir sรผreรง var. Bu sรผreรง iรงerisinde bu emperyal gรผรงler acaba Suriyeโden ne kadar insanฤฑ kendi รผlkelerine รงekip aldฤฑlar? Almadฤฑlar. Ama Tรผrkiye 3,5 milyon insanฤฑ ลu anda kendi รผlkesinde barฤฑndฤฑrฤฑyor, misafirperverliฤini gรถsteriyor. Peki onlar ne yaptฤฑ? Geldiler, kimyasal silah dediler vurdular. O รงocuklar bize geliyor, ne halde olduฤunu ben gรถrรผyorum. Ama diฤerleri bunu gรถrmรผyor. Ve tutturduklarฤฑ tek ลey var. โkimyasal silah kullanฤฑldฤฑฤฤฑ iรงin vurdukโ ben de diyorum ki niye sadece kimyasal silahฤฑ deฤerlendiriyorsunuz? Konvansiyonel silahฤฑ niye dรผลรผnmรผyorsunuz? Konvalsiyel silahla รถlenleri bir kenara koy, sadece kimyasal silahla รถldรผrรผlenlere bak. Bรถyle adalet olur mu? Bunu bir รงok kez gรผndeme getirdiฤimiz halde kimsenin umurunda deฤil. Diฤeri basit รงรผnkรผ. Biz diyoruz ki gelin bu dรผnyada yeni bir barฤฑลฤฑn temelini atalฤฑm. Rastgele bu รผlkelere bombalarฤฑ yaฤdฤฑrmayalฤฑm. Bunun bedelini รงฤฑkarttฤฑฤฤฑnฤฑ zaman bu kadar bรผyรผk rakamlarฤฑn kullanฤฑldฤฑฤฤฑ, รถbรผr tarafta sefaletin yรผzdรผฤรผ dรผnya bizim iรงin reva mฤฑdฤฑr? Lafa geldiฤi zaman barฤฑล, barฤฑล, barฤฑล. Gel vur burayฤฑ sonra barฤฑล de. Olmaz olsun bรถyle barฤฑล.
‘KฤฐMSE BฤฐZE SUS DฤฐYEMEZ’
Sayฤฑn Trump da ifade etti. Trilyonlar konuลtu ta eski Bush, baba Bush deฤil, oฤul Bush. Gรถreve geldiฤimde Amerikaโnฤฑn baลฤฑ oydu. ฤฐlk Irakโฤฑ onunla vurdular. Oradan daha sonra Obama, aynฤฑ ลekilde devam. Bir รงok ลeyleri yine konuลtuk. Bu konuda deneyimli tecrรผbe, kitabฤฑmฤฑz oluลuyor. ฤฐnลallah kaleme alacaฤฤฑz, gerรงekleri ortaya koyacaฤฤฑz. ฤฐstiyoruz ki dรผnya bunlarฤฑ giriลimci ruhunda farklฤฑ ลekilde yoฤursun. Avrupaโnฤฑn mรผlteci gรถรงรผ karลฤฑsฤฑnda yaลadฤฑฤฤฑ panik ve insanlฤฑk dฤฑลฤฑ รถnlemleri unutamayฤฑz. Bizim 911 km sฤฑnฤฑrฤฑmฤฑz var. ฤฐlk vurduklarฤฑ yer biz oluyoruz. Kimse bize sus diyemez. 12 bin km mesafeden buraya niye gelinir? รbรผr taraftan bakฤฑyorsunuz Avrupaโdan buraya vurmak iรงin niye gelinir? Bunlarฤฑn hepsi dรผลรผndรผrรผcรผ. Kimseyi zalimlerin insafฤฑna, denizlerde boฤulmaya terk etmeden herkese kapฤฑlarฤฑmฤฑzฤฑ aรงtฤฑk. Bu insani tutumumuzdan asla taviz vermedik. Bununla kalmadฤฑk, รผlkemize gelen mรผltecilerin sebebi olan, tehditlerin kaynaฤฤฑ durumundaki terรถr รถrgรผtlerinin รผzerine de kararlฤฑlฤฑkla gittik.”
Tรผrkiyeโnin kimsenin topraฤฤฑnda gรถzรผ yoktur. Yaptฤฑฤฤฑmฤฑz operasyonlarฤฑn iki amacฤฑ vardฤฑr, birincisi รผlkemize yรถnelik tehditleri ortadan kaldฤฑrmaktฤฑr, ikincisi mรผlteciler iรงin Suriyeโde gรผvenli huzurlu bir bรถlge oluลturmaktฤฑr. Gรผvenli hale getirdiฤimiz Suriye topraklarฤฑna binlerce mรผlteci geri dรถnmรผลtรผr. ลimdi Afrinโde en az onun kadar dรถnecek. Biz bรถlgedeki barฤฑล operasyonlarฤฑnฤฑ sรผrdรผreceฤiz.
