- “Putin de bu iลi artฤฑk bir an รถnce bitirmenin gayreti iรงerisinde”
- “Hiรงbir lider attฤฑฤฤฑ adฤฑmdan sonra ‘Ben yanlฤฑล yaptฤฑm’ demez”
- “En ideal cevabฤฑ BM, yapacaฤฤฑ รงalฤฑลmalarla ortaya koymalฤฑ”
- “Dรผnyanฤฑn tรผm รผlkeleriyle gรถrรผลรผrรผz”
- “Asla ayrฤฑm yapmayฤฑz, yapmadฤฑk”
- “Bu konu en รงok bizi rahatsฤฑz ediyor”
- “Bรผyรผmede ikinci sฤฑradayฤฑz”
- “Yaptฤฑrฤฑm, iki dost รผlke iรงin รงok yanlฤฑล bir ลey”
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, Birleลmiล Milletler (BM) 77. Genel Kurulu iรงin bulunduฤu New York’ta, Amerikan PBS kanalฤฑnฤฑn konuฤu olarak, dฤฑล politika ve dรผnya gรผndemine iliลkin deฤerlendirmelerde bulundu.
“Rusya-Ukrayna savaลฤฑnda ลu an hangi tarafฤฑn รผstรผn olduฤu” sorusuna Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, “Doฤrusu bir lider olarak ‘Rusya mฤฑ daha etkin, Ukrayna mฤฑ daha etkin’ arayฤฑลฤฑ iรงerisinde deฤilim. Tek arzumuz bu savaลฤฑn barฤฑลla son bulmasฤฑdฤฑr. Gerek Sayฤฑn Putin’e gerek Sayฤฑn Zelenskiy’e benim ricam, tavsiyem bu olmuลtur. ฤฐnsanlarฤฑn รถlรผmรผyle neticelenen bir savaลฤฑn kazananฤฑ olmaz.” karลฤฑlฤฑฤฤฑnฤฑ verdi.
Tahฤฑl koridorunu aรงmak iรงin รงok รงaba sarf ettiklerini ve ฤฐstanbul’daki anlaลmayla bunu gerรงekleลtirdiklerini anlatan Erdoฤan, “Oradan 2 milyon tonu aลan, 3 milyon tona yaklaลan tarฤฑm รผrรผnlerinin ihracฤฑ gerรงekleลti. ลimdi yeni bir etap, รถzellikle Rusya’daki รผrรผnlerin de dรผnyaya aรงฤฑlmasฤฑ. Tabii burada benim tek arzum, geliลmiล รผlkelere deฤil, az geliลmiล veya fakir รผlkelere buradan รผrรผnlerin sevkiyatฤฑnฤฑ saฤlamaktฤฑr. Bunu baลarabilirsek fakir รผlkeler, az geliลmiล รผlkeler hiรง olmazsa bu รผrรผnlerle ลรถyle kendilerine gelmiล olurlar.” ifadesini kullandฤฑ.
“Putin de bu iลi artฤฑk bir an รถnce bitirmenin gayreti iรงerisinde”
Rusya-Ukrayna savaลฤฑnฤฑn hฤฑzlฤฑ bir ลekilde bitmesinin nasฤฑl mรผmkรผn olabileceฤi sorusu รผzerine Erdoฤan, burada aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak Rusya’nฤฑn tavrฤฑnฤฑn รงok รถnemli olduฤunu belirtti.
รzbekistan’da Rusya Devlet Baลkanฤฑ Vladimir Putin ile etraflฤฑca gรถrรผลmelerinin olduฤunu hatฤฑrlatan Erdoฤan, “Kendilerinin de aslฤฑnda bu iลi artฤฑk bir an รถnce bitirmenin gayreti iรงerisinde olduฤunu anladฤฑm. Bu gidiลin sฤฑkฤฑntฤฑsฤฑ bรผyรผk. Bu noktada, รถrneฤin ลu anda 200 rehinenin takasฤฑ konusunda bir mutabakat saฤlandฤฑ. Bu gรผzel bir geliลme. รรผnkรผ bu rehinelerle birlikte orada รงok รงok รถnemli bir adฤฑm atฤฑlmฤฑล oluyor. ลu anda onun teknik boyutunu da arkadaลlar yรผrรผtรผyorlar. Bununla birlikte gรผzel bir geliลmeyi saฤlamฤฑล olacaฤฤฑz. Diฤer taraftan tarฤฑm รผrรผnleri olayฤฑnฤฑ yine tespit ettiฤimiz arkadaลlarฤฑmฤฑz, teknik kadrolar etraflฤฑca yรผrรผtรผyorlar. Bunlar da tabii gรผzel geliลmeler ama burada Ukrayna’nฤฑn da Rusya’yla aynฤฑ anlayฤฑลta olmasฤฑ lazฤฑm ve artฤฑk karลฤฑlฤฑklฤฑ olarak bu รงatฤฑลmalarฤฑn, bu savaลฤฑn durdurulmasฤฑ noktasฤฑnda kararlฤฑ olmak lazฤฑm.” deฤerlendirmesinde bulundu.
Erdoฤan, eฤer Rusya-Ukrayna arasฤฑnda bir barฤฑล saฤlanacaksa, burada alฤฑnan yerlerin iadesinin bรผyรผk รถnem arz ettiฤini belirterek, “ฤฐstenen, beklenen zaten bu. Bu konuda Sayฤฑn Guterres’in attฤฑฤฤฑ adฤฑmlar da var. Bizim attฤฑฤฤฑmฤฑz adฤฑmlar da var. Bu adฤฑmlarla birlikte beklediฤimiz bu iadelerin saฤlanmasฤฑ hakikaten iลimizi kolaylaลtฤฑr.” dedi.
Rusya Devlet Baลkanฤฑ Putin’den 2014’ten itibaren Kฤฑrฤฑm’ฤฑ da sahiplerine vermelerini rica ettiklerini anlatan Erdoฤan, “Bunlar aynฤฑ zamanda bizim soydaลlarฤฑmฤฑz. Eฤer bu adฤฑmฤฑ atarsanฤฑz bizi de rahatlatฤฑrsฤฑnฤฑz, Ukrayna’yฤฑ da rahatlatฤฑrsฤฑnฤฑz, Kฤฑrฤฑm Tatarlarฤฑnฤฑ da rahatlatฤฑrsฤฑnฤฑz.’ dedik. Ama maalesef o gรผnden bugรผne orada bir adฤฑm atฤฑlamadฤฑ.” diye konuลtu.
“Hiรงbir lider attฤฑฤฤฑ adฤฑmdan sonra ‘Ben yanlฤฑล yaptฤฑm’ demez”
“Sizce Putin, Ukrayna halkฤฑnฤฑn kendini savunma iradesini kรผรงรผmseyerek aslฤฑnda yanlฤฑล hesap yaptฤฑฤฤฑnฤฑn farkฤฑnda mฤฑ?” ลeklindeki soru รผzerine de Erdoฤan, ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Hiรงbir lider attฤฑฤฤฑ adฤฑmdan sonra ‘Ben yanlฤฑล yaptฤฑm.’ demez. Bunu gรถrmek lazฤฑm. Tabii bunu sรถylerken aynฤฑ ลeyi Ukrayna iรงin de dรผลรผnmek lazฤฑm. Acaba Sayฤฑn Zelenskiy bรถyle bir adฤฑmฤฑ atarken ‘Ben yanlฤฑล yaptฤฑm.’ diye dรผลรผnรผyor mu veya dรผลรผndรผ mรผ? Tabii liderler girdikleri bir yoldan geri dรถnรผลleri รงok zor olan insanlardฤฑr. ลu anda sadece Polonya’da 3 milyonu aลkฤฑn Ukraynalฤฑ mรผlteci var. Avrupa’nฤฑn birรงok รผlkelerine, bize dahi gelen Ukraynalฤฑ gรถรงmenler var. Bunlarฤฑn tรผmรผnรผ ele aldฤฑฤฤฑmฤฑz zaman, 5 milyona yakฤฑn gรถรงmen ลu anda Ukrayna’dan รงฤฑkmฤฑล vaziyette. Tabii bu konuda bir liderin bu iลe dayanmasฤฑ, yani 35-36 milyon nรผfusu olan Ukrayna’dan bu kadar insanฤฑn รงฤฑkmฤฑล olmasฤฑ kolay bir iล deฤil. Bir liderin de bunu anlatmasฤฑ kolay bir iล deฤil. Ama liderler bu konuda kolay kolay piลmanlฤฑk duymuyor.”
Erdoฤan, “Sizce bu iลgal, Ruslarฤฑn gerekรงelendirebildiฤi bir iลgal miydi?” sorusunu yanฤฑtlarken ise ลunlarฤฑ kaydetti:
“ฤฐลgallerin hiรงbirisinin gerekรงesi olmaz. Bir iลgal noktasฤฑnda bunun sebep netice iliลkisinin ne olduฤunu en iyi anlatabilecek olan bizden ziyade gerek Sayฤฑn Zelenskiy gerekse Sayฤฑn Putin’dir. En iyi onlar bunun gerekรงelerini bilir. Bu gerekรงeleri deฤerlendirdiฤimiz zaman, denge politikalarฤฑnฤฑ gรถzeten bir รผlke olarak Tรผrkiye, burada her iki tarafฤฑ da dinlemekten yana. Onun iรงin ฤฑsrarla bu liderleri bir araya getirme arzumuz var. Bir araya getirelim, bizzat kendilerinden bunu hep dinleyelim istedim. Henรผz bunu baลarabilmiล deฤiliz ama รผmitsiz de deฤilim.” diye konuลtu.
“En ideal cevabฤฑ BM, yapacaฤฤฑ รงalฤฑลmalarla ortaya koymalฤฑ”
Rus birliklerinin รงฤฑktฤฑฤฤฑ yerlerde toplu mezarlar bulunduฤunun hatฤฑrlatฤฑlmasฤฑnฤฑn ardฤฑndan “Sizce bundan kimi sorumlu tutmak lazฤฑm?” sorusuna Erdoฤan, ลu yanฤฑtฤฑ verdi:
“Bu konuyla ilgili en ideal cevabฤฑ bana gรถre Birleลmiล Milletler, yapacaฤฤฑ รงalฤฑลmalarla ortaya koymalฤฑ. ลu anda Birleลmiล Milletler yaptฤฑฤฤฑ veya yapacaฤฤฑ รงalฤฑลmalarฤฑ ortaya koymadฤฑktan sonra, bu konuda bir tespit yapmak veya bรถyle bir aรงฤฑklamaya girmek bizi denge politikasฤฑ sรผrdรผren bir รผlke olmaktan, tarafgir bir รผlke konumuna dรผลรผrรผr ki bunu bu ลekilde cevaplamak doฤru olmaz.”
“BM soruลturma yaptฤฑฤฤฑnda bu zulรผmleri Rus askerlerinin yaptฤฑฤฤฑ kanฤฑtlanฤฑrsa acaba Putin sorumlu tutulmalฤฑ mฤฑ?” sorusu รผzerine ise Erdoฤan, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bรถyle bir durum ortaya รงฤฑktฤฑฤฤฑ anda zaten Putin de bununla ilgili olarak gerekli tavrฤฑnฤฑ ortaya koyacaktฤฑr. Yani Putin’i bu noktada tamamฤฑyla farklฤฑ bir insan olarak gรถrmek doฤru olmasa gerek. รรผnkรผ o da รผlkesinin menfaatlerini birinci derecede savunan ve bunun da mรผcadelesini veren bir รผlke konumunda. Biz ลu anda bu iki รผlkenin savaลฤฑnda, Sayฤฑn Putin’le de Sayฤฑn Zelenskiy’le de etraflฤฑca gรถrรผลmeler yapฤฑyoruz. Aynฤฑ ลekilde Birleลmiล Milletler Genel Sekreteri de Sayฤฑn Putin ve Sayฤฑn Zelenskiy’le gรถrรผลmelerini sรผrdรผrรผyor. Bu ne demektir? Biz eฤer bir neticeye varacaksak, bir liderin tarafฤฑnda olmakla deฤil, her iki liderle de gรถrรผลmeleri yaparak neticeye varmanฤฑn gayreti iรงerisinde olmamฤฑz lazฤฑm. Yalnฤฑz ลunu da gรถrmek lazฤฑm, sadece Ukrayna tarafฤฑnda insanlar รถlmรผyor, Rusya tarafฤฑnda da รงok insanlar รถldรผ.”
Program sunucusunun “Ama Rusya iลgal gerรงekleลtirdi” yorumu รผzerine Erdoฤan, ลรถyle devam etti:
“O ayrฤฑ bir konu. O yapฤฑldฤฑฤฤฑ gibi, tabii daha bu savaล baลlamadan รถnce bunlar olmuลtu ve savaลla birlikte daha da geliลti. Son zamanlarda biraz gerileme de oldu. Ama dediฤim gibi burada รถzellikle Birleลmiล Milletler’in รผzerine dรผลen gรถrevi sรผratle yerine getirmesi lazฤฑm, neticeyi aรงฤฑklamasฤฑ lazฤฑm. Bu netice รผzerinden de bizlerin tavrฤฑmฤฑzฤฑ ortaya tam manasฤฑyla koymamฤฑz gerekir. Onun iรงindir ki mesela biz ลimdi rehine krizini รงรถzmek iรงin รงalฤฑลฤฑyoruz, adฤฑmlar atฤฑyoruz ve belli bir yere de geldik. รbรผr taraftan iลte tahฤฑl koridoruyla ilgili adฤฑmlarฤฑ buna dayanarak attฤฑk. Belli bir neticeye orada da varmฤฑล bulunuyoruz. Dolayฤฑsฤฑyla birisini tamamen bir kenara at, รถbรผrรผnรผ bir kenara koy; รถyle olmaz. Netice alacaksak neticeye oynamamฤฑz lazฤฑm ve ลu anda ben Tรผrkiye olarak bu neticeye oynamanฤฑn gayreti iรงerisindeyim.”
“Dรผnyanฤฑn tรผm รผlkeleriyle gรถrรผลรผrรผz”
“ลangay ฤฐลbirliฤi รrgรผtรผne katฤฑlma niyetiniz var. Bu รถrgรผtte Rusya, รin, ฤฐran var. Bu, NATO’dan รงok farklฤฑ deฤer ve hedefleri olan bir รถrgรผt. Siz รผlkenizin doฤunun parรงasฤฑ mฤฑ olmasฤฑnฤฑ istiyorsunuz batฤฑnฤฑn parรงasฤฑ mฤฑ?” ลeklindeki soruya karลฤฑlฤฑk Erdoฤan, ลu aรงฤฑklamayฤฑ yaptฤฑ:
“ลunu รงok aรงฤฑk net sรถylemem lazฤฑm, biz dรผnyanฤฑn parรงasฤฑyฤฑz; ne doฤunun ne batฤฑnฤฑnโฆ Bizim iรงin รผlkemizin coฤrafi olarak bรผyรผk bir kฤฑsmฤฑ doฤuya aittir. Batฤฑya ait olan kฤฑsmฤฑ ayrฤฑdฤฑr. Ama Avrupa Birliฤi 52 yฤฑldฤฑr bizi devamlฤฑ oyalamฤฑลtฤฑr. Avrupa Birliฤi, 52 yฤฑldฤฑr bizi ne yazฤฑk ki hala รผye yapmamฤฑลtฤฑr. Avrupa Birliฤi iรงinde bizim durumumuzda olan bir baลka รผlke yok. Hala da oyalamaya devam ediyorlar. Halbuki NATO รผlkesiyiz. NATO รผlkesi olduฤumuz halde NATO รผlkeleri dahi Avrupa Birliฤi sรผreci iรงerisinde bizi oyalamaktadฤฑr. Biz NATO’nun iรงerisinde verdiฤimiz desteklerle ilk beลin iรงerisinde yer alan bir รผlkeyiz. Bizim NATO’da bรถyle de bir konumumuz var.
Bรถyle gรผรงlรผ bir konumu olan Tรผrkiye’nin bรถyle oyalama taktikleriyle bir kenarda tutulmasฤฑ ลรผphesiz ki bizim iรงin รงok รงok manidardฤฑr. ฤฐster istemez farklฤฑ arayฤฑลlar iรงerisine girme durumunda da olabiliriz. Avrupa Birliฤi 52 yฤฑldฤฑr bizi tutacak, bizi yanฤฑna yaklaลtฤฑrmayacak ve ondan sonra da ‘Niรงin ลurayla gรถrรผลtรผ, niรงin burayla gรถrรผลtรผ?’ diyecek. Gรถrรผลรผrรผm. Bu gรถrรผลmeleri yaparken de biz Avrupa Birliฤi’ne bu noktada hesap verecek deฤiliz. Biz dรผnyanฤฑn tรผm รผlkeleriyle gรถrรผลรผrรผz. Ben Sayฤฑn ลi’yle de gรถrรผลรผrรผm, Sayฤฑn Putin’le de gรถrรผลรผrรผm, Sayฤฑn Modi’yle de gรถrรผลรผrรผm. Bรผtรผn รผlkelerle gรถrรผลmelerimi yaparฤฑm. รรผnkรผ hepimiz bu dรผnyanฤฑn birer parรงasฤฑyฤฑz. Avrupa Birliฤi รผyesi รผlkelerle gรถrรผลmeler yaptฤฑฤฤฑmฤฑz zaman bize ‘Niรงin onlarla gรถrรผลtรผnรผz?’ diye bir soru gelmedi. Biz ลu anda รถzellikle ลanghay ฤฐลbirliฤi Teลkilatฤฑnda olan รผlkelerle nasฤฑl bir tutum iรงindeysek onlarla da aynฤฑ tutum iรงerisinde sรผreci iลleteceฤiz.”
“Tรผrkiye olarak ฤฐsveรง ve Finlandiya’nฤฑn NATO’ya รผyeliฤini daimi olarak engellemek gibi bir niyetiniz var mฤฑ?” sorusu รผzerine Erdoฤan, “ลunu bir defa gรถrmeniz lazฤฑm, burada รถzellikle ฤฐsveรง terรถrรผn adeta bir kuluรงka yuvasฤฑdฤฑr.” deฤerlendirmesinde bulundu.
ฤฐsveรง’te terรถristlerin parlamentoya varฤฑncaya kadar sฤฑzdฤฑฤฤฑnฤฑ sรถyleyen Erdoฤan, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Sรผrekli, Stockholm caddelerinde, terรถristbaลฤฑnฤฑn paรงavralarฤฑnฤฑ, pankartlarฤฑnฤฑ taลฤฑyarak terรถristlerin yรผrรผyรผลler yaptฤฑฤฤฑnฤฑ ve ฤฐsveรง’teki bizim samimi saf Tรผrklere saldฤฑrฤฑlar dรผzenlediฤini biz belgelerle defalarca ฤฐsveรง tarafฤฑna verdik. ‘Finlandiya bรถyle mi?’ derseniz, ฤฐsveรง gibi deฤil. Onlar bu noktada daha sakinler ve duruma hakimler. Ama ฤฐsveรง’te bรถyle bir hakimiyet yok. Bize sรผrekli bir gerekรงeyle karลฤฑlฤฑk veriyorlar. Diyorlar ki ‘Anayasamฤฑzฤฑn amir hรผkmรผ sebebiyle bu, รถzgรผrlรผkler kapsamฤฑnda deฤerlendirilir.’ Ben de diyorum ki, terรถrรผn รถzgรผrlรผkle alakasฤฑ olmaz. Terรถrรผn รถzgรผrlรผk tanฤฑmฤฑ iรงerisinde yeri olamaz. Dolayฤฑsฤฑyla da bu terรถristlere karลฤฑ mรผcadelenizi eฤer ortaya koyarsanฤฑz, bir mรผcadele verirseniz, biz bu konuda her tรผrlรผ desteฤi veririz. Tabii bununla ilgili de nihai karar merci bizim parlamentomuzdur. Nihai kararฤฑ parlamentomuz verir.
Burada bir ลeyi daha ifade etmekte fayda gรถrรผyorum, biz bu gรถrรผลmeleri yaptฤฑktan sonra yine Stockholm caddelerinde maalesef bu terรถristlerin devamlฤฑ yรผrรผyรผลlerini izledik. Bu ara bir seรงim geรงirdiler. Yeni kazanan parti bunlara mรผsaade etmeyeceฤini sรถyleyerek iล baลฤฑna geldi. Temenni ederim ki bu terรถristlere ฤฐsveรง’te mรผsaade edilmez, biz de elimizden gelen kolaylฤฑฤฤฑ kendilerine gรถsteririz.”
“Eฤer ฤฐsveรง ve Finlandiya sizin onlardan istediฤinizi yapmazsa, o zaman NATO รผyeliklerini durdurma, engelleme konusunda kararlฤฑ mฤฑsฤฑnฤฑz?” sorusunu Erdoฤan, “Bu konuda NATO รผyelerinden herhangi birisinin olumsuz cevap vermesi zaten bu giriลi engeller.” sรถzleriyle yanฤฑtladฤฑ.
Yunanistan’ฤฑn NATO’ya tekrar giriลine o zaman iktidarda olan Tรผrkiye Cumhuriyeti hรผkรผmetinin destek verdiฤini hatฤฑrlatan Erdoฤan, “Eฤer ‘ret’ deseydi, bugรผn Yunanistan NATO’da olamayacaktฤฑ ama olumlu yaklaลtฤฑฤฤฑ iรงin ลu anda Yunanistan tekrar NATO’ya girme imkanฤฑnฤฑ yakaladฤฑ. ลimdi burada da benzer bir durumla karลฤฑ karลฤฑyayฤฑz. Eฤer bu dediklerimiz yerine getirilecek olursa biz olumlu yaklaลฤฑmda bulunuruz. Ama burada terรถr faaliyetleri devam ederse olmaz.” dedi.
“Asla ayrฤฑm yapmayฤฑz, yapmadฤฑk”
NATO’nun terรถr รถrgรผtlerinin yanฤฑnda olan deฤil, tamamen terรถrle mรผcadele eden bir kuruluล olduฤuna iลaret eden Erdoฤan, “NATO’nun beลinci maddesi, รถzellikle รผyelerinin mรผลterek korunmasฤฑna yรถnelik bir maddedir ve biz bunu da tabii bekliyoruz. รรผnkรผ biz 40 yฤฑldฤฑr terรถrle mรผcadele ediyoruz.” ifadelerini kullandฤฑ.
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, “Sadece ฤฐsveรง ve Finlandiya’da deฤil, Suriye, Irak ve kendi รผlkeniz iรงinde de Kรผrtler konusu var. Bu konu sizce nasฤฑl รงรถzรผme ulaลฤฑr?” sorusuna ลu yanฤฑtฤฑ verdi:
“Bir defa รถnce ลunu belirleyelim, olayฤฑ Kรผrt-Tรผrk meselesi olarak ele alฤฑrsanฤฑz yanฤฑlฤฑrsฤฑnฤฑz. Olay bir Kรผrt-Tรผrk meselesi deฤildir. Olay tamamฤฑyla terรถrist ve terรถrist olmayanlar meselesidir. ลu anda Suriye’nin kuzeyinde Kรผrt de var, Arap da var. Bizim tarafa geรงtiฤiniz zaman bu boylarda Kรผrt var, Arap daha รงok var. Benim partimin iรงerisinde Kรผrt yรถnetici arkadaลlarฤฑm var, Kรผrt milletvekili arkadaลlarฤฑm var. Kendi iรงimizde herhangi bir sorun sรถz konusu deฤil. Kaldฤฑ ki ลu anda รผlkemin gรผneydoฤu, doฤu bรถlgelerinde biz ikinci parti konumundayฤฑz ve buralardan ciddi bir oy alabiliyoruz. Buralarda aฤฤฑrlฤฑklฤฑ olarak Kรผrt vatandaลlar yaลฤฑyor. Kรผrt vatandaลlarฤฑmฤฑzฤฑn yaลadฤฑฤฤฑ bu bรถlgelerden AK Parti olarak biz bu kadar yoฤun bir oy alฤฑyoruz. ฤฐktidar olarak da biz bu bรถlgelere รงok ciddi yatฤฑrฤฑmlar yaptฤฑk. Yani ‘Burasฤฑ Kรผrtlerin yaลadฤฑฤฤฑ bรถlgedir, buraya yatฤฑrฤฑm yapmayalฤฑm’ diye bir ลey bizim felsefemizde yok, bizim programlarฤฑmฤฑzda yok. Tรผrkler de benim vatandaลฤฑm, Kรผrtler de benim vatandaลฤฑm, Araplar da benim vatandaลฤฑm. Biz bunlarฤฑn arasฤฑnda asla ayrฤฑm yapmayฤฑz, yapmadฤฑk. ลu anda da aynฤฑ konumdayฤฑz. Bizim bรผtรผn vatandaลlarฤฑmฤฑza yaklaลฤฑmฤฑmฤฑz aynฤฑdฤฑr. Bundan sonra da aynen bรถyle devam edecektir.”
“Bu konu en รงok bizi rahatsฤฑz ediyor”
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, “Milyonlarca Suriye vatandaลฤฑ รผlkesinden ayrฤฑlmak zorunda kaldฤฑ. Bunlarฤฑn pek รงoฤu sizin รผlkenizde yaลฤฑyor. Siz bu Suriye savaลฤฑ nereye doฤru gidecek diye dรผลรผnรผyorsunuz?” sorusu รผzerine de “Tabii bu konu en รงok bizi rahatsฤฑz ediyor. Zira 4 milyon Suriyeli bizim รผlkemizde, ki bunlarฤฑn bรผyรผk kฤฑsmฤฑ Arap’tฤฑr, biz bunlarฤฑ misafir ediyoruz.” dedi.
Tรผrkiye’de vatandaลlฤฑk verilen Suriyelilerin olduฤunu, bunlarฤฑn iรงinde doktor, mรผhendis, hukukรงu, ebe, hemลirenin bulunduฤunu aktaran Erdoฤan, ลunlarฤฑ kaydetti:
“Bu kadar vasฤฑflฤฑ insanlar sizden bir ลeyler bekliyorlar ve biz bu insanlarฤฑ yol ortasฤฑnda bฤฑrakmadฤฑk. Elimizden gelen desteฤi onlara da verdik. Fakat biz ลimdi yeni bir adฤฑm attฤฑk. O da ลu, รถzellikle Suriye’nin kuzeyinde belli bir bรถlgeyi ลu anda briket evlerle inลa ediyoruz. Bu briket evler 2 artฤฑ 1 ลeklinde. Banyosu, tuvaleti her ลeyi iรงerisinde var. Altyapฤฑlarฤฑnฤฑ yaptฤฑk. Hedefimiz ilk etapta 100 bin konut yapmak ve bunu artฤฑrarak devam ettirmek. Peki niรงin bunlarฤฑ yapฤฑyoruz? Bizdeki Suriyeliler tekrar kendi topraklarฤฑna dรถnsรผn diye bunu yaptฤฑk. Orada, o yaลanmaz รงadฤฑrlarฤฑn iรงerisinde bu insanlarฤฑn insanlฤฑk dฤฑลฤฑ bir yaลama mahkum edilmesine katlanmak mรผmkรผn deฤil. Biz bununla ilgili de Avrupa Birliฤi’nden olsun birรงok yerlerden destekler istedik. Ama maalesef bu destekleri alamadฤฑk. Birรงok liderle benim รถzel gรถrรผลmelerim oldu. Fakat รถyle de olsa bรถyle de olsa Tรผrkiye kendi milli bรผtรงesinden ve STK’larฤฑn gayretleriyle bu konutlarฤฑ yaptฤฑ. Hedefimiz ลimdi 250 bin briket eve bunu ulaลtฤฑrmak ve ลu andaki bizde bulunan Suriyeli misafirlerimizi yavaล yavaล kendi topraklarฤฑna gรถndermek.”
Erdoฤan, Tรผrkiye’deki Suriyelilerin dรถnรผลlerinin baลladฤฑฤฤฑnฤฑ, burada hedefin ilk etapta 1 milyonu yakalamak olduฤunu sรถyledi.
“Bรผyรผmede ikinci sฤฑradayฤฑz”
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, “Tรผrkiye’deki enflasyon sorununun nasฤฑl รงรถzรผlebileceฤine” iliลkin soruya karลฤฑlฤฑk da ลunlarฤฑ sรถyledi:
“Enflasyon aลฤฑlamaz bir ekonomik tehlike deฤildir. Ben ekonomistim. ลu anda yรผzde 8, yรผzde 9 enflasyonun bile tehdit ettiฤi รผlkeler var. Bizde yรผzde 80 var. Biz ลu anda 250 milyar dolar ihracatฤฑ yakalamฤฑล bir รผlkeyiz. Benim รผlkemde marketlerde raflar boล deฤil. Ama Amerika’da bile bugรผn raflar boล, Fransa’da raflar boล, Almanya’da raflar boล. Benim vatandaลฤฑm ลu anda istediฤi her tรผrlรผ รผrรผnรผ marketlerde bulabiliyor. รrneฤin ลu anda yeni bir adฤฑm attฤฑk. O da ลu, Tarฤฑm Kredi Kooperatiflerimizde รผrรผnler รงok รงok ucuz fiyatla satฤฑlฤฑyor. Bunlar diฤer zincir marketlerden รงok daha dรผลรผk fiyatlฤฑ. Bizim iรงin ลu anda enflasyon bir sฤฑkฤฑntฤฑdฤฑr ama yฤฑlbaลฤฑndan sonra biz enflasyonda da bu sฤฑkฤฑntฤฑyฤฑ aลacaฤฤฑz ve yolumuza kararlฤฑlฤฑkla devam edeceฤiz. ลu anda Tรผrkiye’nin bรผyรผme oranฤฑ yรผzde 7,6. Dรผnyada ลu anda ikinci sฤฑradayฤฑz bรผyรผmede. Bu da bir ลeyi gรถsteriyor.”
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, “Tรผrkiye’de 2023’te yapฤฑlacak seรงimlere” dair soruya, “Bizim ลu anda seรงimleri kazanma noktasฤฑnda bir endiลemiz yok. Ben meydanlarฤฑn dilini iyi bilirim. ลu anda yaptฤฑฤฤฑm toplu aรงฤฑlฤฑลlarda, meydan mitinglerinde eฤer on binleri meydanlara toplayabiliyorsam, bu halkฤฑmฤฑn bize olan teveccรผhรผnรผ gรถstermektedir. Halkฤฑmฤฑzฤฑn bize olan bu teveccรผhรผ devam ettikรงe, bizi kimse tutamaz. รรผnkรผ alternatif yok.” dedi.
Attฤฑklarฤฑ adฤฑmlarla Tรผrkiye’nin savunma sanayisinden saฤlฤฑฤa, eฤitime kadar her alanda Batฤฑ รผlkeleriyle kฤฑyaslanamayacak noktada olduฤunu anlatan Erdoฤan, ลรถyle devam etti:
“Keลke gelseniz de bizim saฤlฤฑk sektรถrรผnรผ yerinde inceleseniz, bizim eฤitim sistemimizi yerinde inceleseniz. Hepsinde Batฤฑ’yla mukayese edilemeyecek derecede bir performansฤฑ olan รผlkeyiz. Onun iรงin alternatifsiziz. ลu anda biz รถyle bir konumdayฤฑz ki inลallah bu seรงimleri de bizler kazanacaฤฤฑz. Ben yรผzde 52 ile Cumhurbaลkanlฤฑฤฤฑnฤฑ kazandฤฑm. ลimdi รถnรผmรผzdeki seรงimlerde bizim hedefimiz tabii aynฤฑ ลekilde kazanmak. Biz baลkanlฤฑk sistemine geรงtik. Ama bizim muhalif kanat, Tรผrkiye’de baลkanlฤฑk sistemi deฤil, parlamenter sistemi savunuyor, ki o parlamenter sistemde Tรผrkiye yฤฑllar yฤฑlฤฑ 7 ayda, 8 ayda, 10 ayda, 13, 14, 15, 16 ayda bir seรงime gitmiล, hรผkรผmetler bozulmuล. Bรถyle bir รผlkede istikrar olur mu? ฤฐstikrar olmadฤฑฤฤฑ iรงin de ne oldu? Tรผrkiye hep geride kaldฤฑ. Biz ise dedik ki baลkanlฤฑk sistemine geรงeceฤiz ve baลkanlฤฑk sistemine geรงtik. Amerika’daki sistemi de kฤฑsmen baz aldฤฑk. Baลkanlฤฑk sistemiyle beraber de Tรผrkiye รงok daha farklฤฑ bir yรผrรผyรผลe geรงti ve bu farklฤฑ yรผrรผyรผล iรงerisinde de gayet gรผzel bir yere รผlkemizi getirdik.”
“Sizce ลu an Tรผrkiye-ABD iliลkileri ne durumda?” sorusunu ise Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, “ฤฐdeal bir konumdadฤฑr diyemem. รรผnkรผ bizim ลu anda Amerika’yla dฤฑล ticaret hacmimizin buralarda olmamasฤฑ lazฤฑm. Bizim Sayฤฑn Trump dรถneminde de belirlediฤimiz bir rakam vardฤฑ, ‘100 milyar dolarฤฑ bulmalฤฑyฤฑz’ demiลtik. Ama maalesef ลu anda รงok รงok gerilerdeyiz.” diye yanฤฑtladฤฑ.
Tรผrkiye-ABD ticaret hacminin 20, 25, 30 milyar dolar olmamasฤฑ gerektiฤini vurgulayan Erdoฤan, “Bizim bunlarฤฑ aลmamฤฑz lazฤฑm.” diye konuลtu.
“Yaptฤฑrฤฑm, iki dost รผlke iรงin รงok yanlฤฑล bir ลey”
Cumhurbaลkanฤฑ Erdoฤan, Tรผrkiye-ABD iliลkilerinin savunma sanayisinde de istenilen yerde olmadฤฑฤฤฑnฤฑ belirterek, ลu deฤerlendirmede bulundu:
“Savunma sanayini iyi bir yere taลฤฑmamฤฑz lazฤฑm. ฤฐลte mesela bizim F-16 meselemiz var. Biz sizden F-16 almฤฑลฤฑz. ลimdi sizden F-16 aldฤฑฤฤฑmฤฑza gรถre bunun gerisinin gelmesi lazฤฑm. Ama burada siyasi yaklaลฤฑmla karar vererek F-16 konusunda Tรผrkiye’ye hala bir yaptฤฑrฤฑm uygulama yoluna gitmek iki dost รผlke iรงin รงok yanlฤฑล bir ลey. En son Sayฤฑn Biden, bunu รงรถzme noktasฤฑnda bana sรถz verdi. ลu anda Biden’ฤฑn buna olumlu baktฤฑฤฤฑnฤฑ biliyorum. Hatta Cumhuriyetรงilerle de gรถrรผลmelerimiz oldu, onlar da buna olumlu bakacaklarฤฑnฤฑ sรถylediler. ลimdi F-16 konusunda eฤer biz Amerika’dan istediฤimiz neticeyi alamazsak ne yapacaฤฤฑz? Baลฤฑmฤฑzฤฑn รงaresine bakacaฤฤฑz. Siz kalkฤฑp da Yunanistan’a F-16 konusunda her tรผrlรผ desteฤi vereceksiniz, orada รผsler kuracaksฤฑnฤฑz ama Tรผrkiye gibi NATO’daki dost รผlkeye ve ilk 5 iรงerisinde NATO’da her tรผrlรผ desteฤi veren รผlkeye bu desteฤi vermeyeceksiniz. Bu durumda Tรผrkiye’nin yapacaฤฤฑ iล de baลฤฑnฤฑn รงaresine bakmaktฤฑr. Yoksa bunun dฤฑลฤฑnda bizim Amerika’yla sฤฑkฤฑntฤฑmฤฑz yok.”







