BBC Tรผrkรงe’nin haberine gรถre ziyaret รถncesi hazฤฑrlฤฑk kapsamฤฑnda Doha’ya giden Milli Savunma Bakanฤฑ Hulusi Akar, Katar Baลbakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ ve Savunma Bakanฤฑ Halid bin Muhammed el Atiyye ile gรถrรผลtรผ. Gรถrรผลmenin ardฤฑndan Katar’daki Tรผrk askeri รผssรผnรผ ziyaret eden Akar, “Katar ile burada yaptฤฑฤฤฑmฤฑz รงalฤฑลmalar รผรงรผncรผ รผlkelere karลฤฑ deฤil, รผlkelerimizi, milletlerimizi, haklarฤฑmฤฑzฤฑ savunmak, caydฤฑrฤฑcฤฑlฤฑk gรผcรผmรผzรผ en รผst seviyeye รงฤฑkarmak iรงindir” dedi.
“Dost ve kardeล Katar ve Tรผrkiye, kederde ve kฤฑvanรงta bir ve beraber olan iki รผlkedir. รeลitli sฤฑkฤฑntฤฑlarฤฑ beraber yaลadฤฑkโฆ Silahlฤฑ Kuvvetlerimiz de iลbirliklerini รงok ileri dรผzeye getirdiler. Kara, Hava, Deniz Kuvvetlerimiz ve รzel Kuvvetlerimiz her aลamada yaptฤฑklarฤฑ รงalฤฑลmalar, eฤitimler, tatbikatlarla bu ortak bilgi, tecrรผbe ve yeteneklerini olabildiฤince en รผst seviyeye รงฤฑkaracaktฤฑr.”
Tรผrkiye’nin Katar’daki รผssรผ, 2014 yฤฑlฤฑnda imzalanan anlaลma sonrasฤฑ oluลturuldu. Burada Tรผrk uรงaklarฤฑ ve gemileri de konuลlandฤฑrฤฑlabiliyor.
Akar’ฤฑn iki รผlke arasฤฑndaki yakฤฑn iliลkiye vurgu yaptฤฑฤฤฑ konuลmasฤฑndan birkaรง gรผn รถnce, Katar Petrolleri ve ExxonMobil ortaklฤฑฤฤฑnฤฑn Doฤu Akdeniz’de Kฤฑbrฤฑs Cumhuriyeti ile anlaลarak 5 numaralฤฑ parselde hidrokarbon arama faaliyetine baลlayacaฤฤฑ haberleri yansฤฑmฤฑลtฤฑ.
5 numaralฤฑ parsel, Tรผrkiye’nin de kendi kฤฑta sahanlฤฑฤฤฑnda kabul ettiฤi iรงin iki รผlke arasฤฑndaki ihtilaflฤฑ bรถlgelerden biri.
Bu geliลme รผzerine Tรผrkiye Dฤฑลiลleri Bakanlฤฑฤฤฑ Sรถzcรผsรผ Tanju Bilgiรง 2 Aralฤฑk’ta bir aรงฤฑklama yapmฤฑล; “Sรถz konusu ruhsat sahasฤฑnฤฑn bir bรถlรผmรผ Tรผrkiye’nin Doฤu Akdeniz’deki kฤฑta sahanlฤฑฤฤฑnฤฑ ihlal etmektedir. Tรผrkiye, hiรงbir yabancฤฑ รผlkenin, ลirketin veya geminin deniz yetki alanlarฤฑmฤฑzda izinsiz olarak hidrokarbon arama faaliyetlerinde bulunmasฤฑna, bundan รถnce olduฤu gibi bundan sonra da asla fฤฑrsat vermeyecek, รผlkemizin ve KKTC’nin haklarฤฑnฤฑ kararlฤฑlฤฑkla savunmaya devam edecektir.” ifadelerini kullanmฤฑลtฤฑ.
Aslฤฑnda Katar Petrolleri ve ExxonMobil ortaklฤฑฤฤฑ, 2017’de 10 numaralฤฑ parselde doฤalgaz arama ruhsatฤฑ almฤฑล; faaliyetlerine de Kasฤฑm 2018’de baลlamฤฑลtฤฑ.
O dรถnem BBC Tรผrkรงe’ye konuลan Tรผrk Dฤฑลiลleri kaynaklarฤฑ, Tรผrkiye ile Katar arasฤฑnda yakฤฑn bir stratejik ve askeri iลbirliฤi olduฤunu hatฤฑrlatarak, 10 numaralฤฑ parsel ihtilaflฤฑ bรถlgeye de girmediฤi iรงin, rahatsฤฑzlฤฑklarฤฑnฤฑ arka planda dile getirdiklerini sรถylemiลti.
Geรงen hafta bakanlฤฑk sรถzcรผsรผ bu aรงฤฑklamayฤฑ yapmadan รถnce de iki รผlke arasฤฑnda yeni bir askeri iลbirliฤi anlaลmasฤฑ imzalandฤฑ.
30 Kasฤฑm’da TBMM Dฤฑลiลleri Komisyonu’nda kabul edilen anlaลmaya gรถre Katar Hava Kuvvetlerine ait savaล uรงaklarฤฑ eฤitim iรงin Tรผrkiye’deki havaalanlarฤฑnฤฑ kullanabilecek; Katarlฤฑ pilotlar Tรผrkiye’de eฤitim alacak ve Tรผrk hava sahasฤฑnฤฑ kullanabilecekler.
Komisyonda anlaลmayla ilgili bilgi veren Dฤฑลiลleri Bakan Yardฤฑmcฤฑsฤฑ Yavuz Selim Kฤฑran, Katar’dan aynฤฑ anda en fazla 36 savaล uรงaฤฤฑnฤฑn ve 250 askeri personelin Tรผrkiye’de konuลlanabileceฤini, muharip gรถrev gรถrmeyeceklerini, uรงaklarฤฑn her tรผrlรผ faaliyeti iรงin Genelkurmay Baลkanlฤฑฤฤฑ baลta olmak รผzere ilgili makamlardan onay alฤฑnacaฤฤฑnฤฑ sรถyledi.
Katarlฤฑ askeri personelin Tรผrkiye’ye her geliลinde izin alฤฑnmasฤฑ gerekecek. Ancak bu geliลler ve konuลlanacak uรงaklarฤฑn Tรผrkiye’de kalฤฑล sรผresiyle ilgili bir detay verilmiyor. Kฤฑran, bunun her seferinde iki tarafฤฑn da onayฤฑyla verilecek bir karar olduฤunu belirtti.
Dรผzenleme beล yฤฑl boyunca yรผrรผrlรผkte kalacak.
Dรผzenlemede uรงaklarฤฑn modeline dair bir detaya yer verilmese de, komisyonda bulunan muhalefet partili milletvekilleri, Katar’ฤฑn Fransa’da satฤฑn aldฤฑฤฤฑ Rafale uรงaklarฤฑnฤฑ hatฤฑrlatarak, bunun yine Fransa’dan 18 adet Rafale uรงaฤฤฑ satฤฑn almฤฑล olan Yunanistan’a karลฤฑ atฤฑlmฤฑล bir adฤฑm olup olmadฤฑฤฤฑnฤฑ sorguladฤฑ.
“Yunanistan devleti de Fransa’dan Rafale satฤฑn alarak aslฤฑnda bir ลekilde hem Doฤu Akdeniz’de hem de sฤฑnฤฑrlarฤฑmฤฑzda bize meydan okuyan bir tutum almฤฑล oldu. ลimdi, Tรผrkiye ile Katar arasฤฑndaki anlaลmanฤฑn bir gerekรงesinin de aslฤฑnda Katar’ฤฑn Fransa’dan aldฤฑฤฤฑ bu Rafale tipi uรงaklarฤฑ Tรผrkiye’ye getirmesi ve konuลlandฤฑrฤฑlmasฤฑ olduฤunu ifade edebiliriz.” diyen HDP milletvekili Gรผlรผstan Kฤฑlฤฑรง Koรงyiฤit, kararฤฑ ‘Bรถlgesel barฤฑลa katkฤฑ saฤlamayacaฤฤฑ’ gerekรงesiyle eleลtirdi.
Bu eleลtirilerle ilgili konuลan AKP milletvekili Derya Baybak ise, “Kฤฑta sahanlฤฑฤฤฑmฤฑz iรงerisinde olan doฤal gazฤฑ ya da diฤer kaynaklarฤฑ baลka รผlkelere vermek, bu doฤru bir ลey deฤildir yani bu gรผvenliฤi saฤlamak onun en doฤal hakkฤฑdฤฑr. Burada bunlar gรถzetiliyor. Yunanistan รผzerinden baลka รผlkelerin belki hesaplarฤฑ var, bu hesaplarฤฑ herkes biliyor ve bu gรผvenliฤin saฤlanmasฤฑ da รงok da doฤal bir durum.” dedi.
Birleลik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ฤฑn baลฤฑnฤฑ รงektiฤi Kรถrfez รผlkeleri, 2017 yฤฑlฤฑnda Katar’a abluka uygulama kararฤฑ almฤฑลtฤฑ. Ablukanฤฑn kalkmasฤฑ iรงin koyduฤu ลartlar arasฤฑnda รผlkedeki Tรผrk รผssรผnรผn kapatฤฑlmasฤฑ da vardฤฑ.
Bu dรถnemde Tรผrkiye, Katar’a รถnemli รถlรงรผde destek verdi. Birรงok bรถlgesel konuda benzer tutum ve politikalar izleyen iki รผlke arasฤฑndaki iลbirliฤi anlaลmalarฤฑ bu dรถnemde daha da arttฤฑ.
Ocak 2021’de Kรถrfez รผlkeleri ile Katar arasฤฑndaki diplomatik kriz sona erdi ve liderler zaman zaman kameralarฤฑn karลฤฑsฤฑnda samimi pozlar verdi.
Tรผrkiye ile BAE’nin iliลkilerinde de, BAE’nin Mรผslรผman Kardeลler’e destek verdiฤi gerekรงesiyle Tรผrkiye’ye karลฤฑ sert bir tutum takฤฑnmasฤฑ ve Tรผrkiye’nin 15 Temmuz darbesini desteklemekle suรงladฤฑฤฤฑ BAE’ye yรถnelik eleลtirileri sebebiyle bir sรผredir gerilim vardฤฑ.
ฤฐki รผlkenin de bรถlgede ticari ve ekonomik iลbirliฤine duyduฤu ihtiyacฤฑn etkisiyle, Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayed al Nahyan 24 Kasฤฑm’da Ankara’daydฤฑ. ฤฐki รผlke arasฤฑnda doฤrudan yatฤฑrฤฑmlarฤฑ hedefleyen dokuz adet anlaลma imzalandฤฑ.
Tรผm bu geliลmelerin ardฤฑndan gerรงekleลen Katar ziyaretinde, Yรผksek Stratejik Komite Toplantฤฑsฤฑ’nฤฑn yedincisi yapฤฑlacak.
Katar ile yaลanan diplomatik krizde sert bir tutum takฤฑnan Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman da, pazartesi gรผnรผ Kรถrfez รผlkeleri turuna รงฤฑkacaฤฤฑnฤฑ aรงฤฑkladฤฑ. Muhammed bin Salman’ฤฑn Umman’dan baลlayacaฤฤฑ tur BAE, Bahreyn, Katar ve Kuveyt’le devam edecek. Veliaht Prens, bรถylece 2017’deki abluka aรงฤฑklamasฤฑnฤฑn ardฤฑndan ilk kez Katar’a gitmiล olacak.
